Swans (Botanique (Orangerie))

Datum: zes-tien-zestien. Plek: de Brusselse Botanique, waar Swans het Europese luik van hun afscheidstournée op gang trappen. Het is deze incarnatie van de groep die er binnenkort mee kapt, en het is onzeker welk soort leven erna komt. Van drie van de zes van Swans op dit podium weet ik trouwens zeker dat het zestigers zijn, maar op hun voorhoofd staat geen prepensioenplan te lezen.

Warmdraaien doe ik donderdagmiddag op de Facebookpagina van Swans: folk uit Rajasthan, de ’Mein Führer I can walk’-scène uit ‘Dr Strangelove’ (gekozen omdat Peter Sellers’ personage aan het temperament van pedalsteelspeler Christoph Hahn doet denken), een trailer van de nieuwe film over The Stooges, een ouverture van Jerry Goldsmith, ‘Tain’t No Sin’ van Tom Waits (’Tain't no sin to take off your skin / And dance around in your bones’), een meditatie van John Coltrane uit ’s mans topjaar 1965. The kinda music I like, en ondertussen zijn de filters van de dampkap een keer gekuist.

Opper-Swan Michael Gira laat op zijn wall ook achteloos twee grappen achter. 1. Het tourschema met daarboven ‘Ok, hier gaan we, de droom van een slaapwandelaar die werkelijkheid wordt’. 2. 'Mijn zicht voor de volgende vijf weken tijdens de uren die ik niet op een podium zal doorbrengen': daarbij een foto van gitarist Norman Weston - een doorgestudeerd stoïcijn - die boeken met 'onmogelijk kleine letters' zit te lezen op zijn iPhone.

Het is mijn derde keer Swans in vier jaar tijd, en er is behoorlijk wat veranderd. Thor Harris, die uit een Wagner-opera lijkt weggelopen, en in blote bast in de weer was met vibrafoon, elektrische atviool, hakkebord, gong, drums en buisklokken, is vervangen door toetsenist Paul Walfisch. In de lange opener - een gloednieuwe composiet die zacht op gang komt en gaandeweg all things Swans bevat - zit heel veel piano van zijn hand.

Aan het uiteinde van het podium, links: Christoph Hahn, die vier handdoeken op een krukje heeft gebonden - zou dat daar een ambeienkussen kunnen zijn? – en voor twee lap steels heeft postgevat. Rechts Norman Westberg: zijn riffs zitten soms verstopt tussen de rest van het lawaai, maar als hij aan een knopje draait is hij plots wel alomtegenwoordig. Beide heren staan het hele optreden lang perfect symmetrisch te kauwgomknabbelen.

In het midden Phil Puleo: machtige drummer, één keer moet hij hakkebord gespeeld hebben, helaas aan het zicht onttrokken door de versterkers. Het gepluk aan de bas van Christopher Pravdica trekt de opener echt op gang. Gira staat zijn sinfonietta met de rug naar het publiek te dirigeren: met knikjes, met de handen, en met zijn gitaarhals als dirigeerstok als de eerste bwààààngs losbarsten. Die bwààààngs doen aan ‘No Words / No Thoughts’ denken, de blauwdruk van deze Swansbezetting vanop de lp ‘My Father Will Guide Me up a Rope to the Sky’ van zes jaar geleden. Nu we bij het gaatje van de plaat van deze carrière zijn gekomen, lijkt dit een kwestie van ‘En Ons Einde Is Bepaald Door Ons Begin’.

Let wel, geen oudjes hier. Tenzij u het van de cd ‘To Be Kind’ uit 2014 geplukte ‘Screen Shot’ een oudje wil vinden. ‘Cloud of Forgetting’ en ‘Cloud of Unknowing’ vormen het middenstuk. De groep volgt minder dan een paar jaar geleden het handboek van de meditatieve muziek. The Doors van ‘The End’ en de Pink Floyd van ‘Ummagumma’ zijn er niet langer als onmiskenbare invloeden op te plakken. De groove wordt veel meer onderbroken, er zit meer chaos in hun lawaai, soms lijken de ordewoorden ‘Zomaar wat’, en er valt tegenstribbelende, hoekige jazz te rapen. Michael Gira speelt ondertussen een zwalpende dronkenman uit het verre oosten, één keer zag ik daarbij de naar het paviljoen leidende boogbrug omgekeerd in het water staan, één keer viel Gira écht achterover, maar hij kwam lachend overeind.

Ik wist dat de titeltrack van ‘The Glowing Man’ zou afsluiten, en het is één van de redenen waarom die plaat voorlopig in mijn top-drie van 2016 staat, maar zo pokkenluid en overstuurd heb ik het nog nooit en nog nergens meegemaakt. De vorige keer dat ik oor- en aarsdoppen heb moeten inpluggen was overigens ook hier, in de Orangerie van de Botanique, bij Wire. En waarom heb ik dat bij Swans niet moeten doen op Best Kept Secret en in de AB? Anderhalve ster eraf, voilà, hetgeen tot verwarring zou kunnen leiden, want we mogen bij Humo sedert kort vijf sterren uitdelen, maar alleen als we zeker weten dat onze paden die van de allergeksten, allerdappersten en het meest op de oergoden lijkende artiesten hebben gekruist. En dat was met Swans nu wel zo, maar ik zou mijn oren graag nog gebruiken om àndere oergoden-in-opbouw te beluisteren. En da’s meteen mijn enig meninkje van de dag, die eindigde met een biertje op het terras met zicht op de Brusselse kruidtuin. Blij dat dat terras opnieuw open is, na die doffe periode van terreurdreiging vier, want dit soort stadslucht scheppen hoort gewoon bij een concerttrip naar deze kant van Brussel.


Het moment

Thuis mag het alle richtingen uit kronkelen, maar in het land van Swans live voel ik me een beetje de popjanet, en dus ga ik voor de korte shot ‘Screen Shot’ en voor ‘The Man Who Refused To Be Unhappy’, kennelijk de dag zelf tijdens de soundcheck in Brussel geboren. Een wereldpremière, dus. En iets met in de eindsprint een hoog ‘Sister Ray’-gehalte. Zacht dus, naar Swansnormen.


Het publiek

Uiteraard mannen zoals ik, met beginnende bierpens onder een zwart t-shirt. Maar ook veel vrouwen en veel jonge mensen. Iemand naast me doet vooraf een uitleg over racletten in Kortrijk. Er wordt ook een parlementslid van de CD&V gespot. Het zijn verwarrende tijden, maar hé: samen sterk.


Quote

Als de groep komt buigen, stelt Michael Gira iedereen voor, en aan het eind ook zichzelf: ’My name is Barbie... Klaus Barbie'. Het is een quote die in mijn hoofd een vurige wens tot leven brengt: dat Werner Herzog morgen in het vliegtuig moge springen om over deze Swans-tour een documentaire te draaien.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234