Sylvia Kristel overleden

Sylvia Kristel is op 60-jarige leeftijd overleden aan kanker. De actrice was jaren de partner van Hugo Claus, 'de liefde van haar leven'. In 1973 brak ze internationaal door met de Franse erotische film 'Emmanuelle', waarin ze de titelrol speelde. Sindsdien speelde ze in meer dan 50 internationale films. In februari 2007 sprak Humo-journaliste Stefanie De Jonge met haar.

(Verschenen in Humo 3469/09 op 27 februari 2007)

'Mijn streven is altijd: met een minimum aan inspanningen een maximum verdienen'

'Naakt', zo noemde Sylvia Kristel (54) haar biografie. Raker kan het niet. Wat ze ook deed - leven als een orkaan, met de grootste sterren werken, zich verliezen in liefdes, of verrassen met haar schilderijen - na 1974 was en bleef ze Emmanuelle, het meisje op de rieten stoel, naakt zonder zich echt bloot te geven.

Dertien jaar draaide de film op de Champs-Elysées, in Japan en de Verenigde Staten. De fanmail die ze nu krijgt, komt al van de derde generatie jongens. 'Ik ben wel terughoudender geworden met het beantwoorden ervan,' zegt ze. 'Ik krijg uit het Oost-Europa en Duitsland soms enveloppen met stapels foto's die ik moet signeren, zogezegd voor een goed doel. Maar die handtekeningen schijnen via internet flink te worden verhandeld.'

Kristel is een fenomeen. Nog steeds. Ze beweegt, lacht en verrast voortdurend met haar klasse, die niet stuk te krijgen is door ziekte of de jaren. Zo is 'Naakt' ook, een boek waar je voortdurend van staat te kijken.

HUMO De rode draad in je biografie...

Sylvia Kristel « ...is de alcohol. Dat was niet mijn idee, dat kwam van Jean Arcelin, met wie ik het boek heb geschreven. Hij vond dat een goed idee, omdat alcohol mijn gedrag en mijn leven voor een groot stuk heeft beheerst, en mijn drinkgedrag ook genetisch bepaald zou zijn.»

HUMO Is het niet vooral de film 'Emmanuelle' die je leven heeft bepaald? 'De rol die mijn springplank moest zijn, heeft me voor altijd gereduceerd... Mijn lichaam was interessanter dan mijn woorden... Ik blijf door Emmanuelle rollen spelen die niet bij me passen... Mijn rollen in films waarin ik wel sprak zijn vergeten of opzij geschoven.'

Sylvia Kristel « Mja, daar hoor ik naar mijn zin toch weer te veel de woorden van Arcelin in. Maar goed, ik vond het wel vervelend dat ik in de Emmanuelle-films nooit mijn eigen stem mocht gebruiken - ze kwam uit Montmartre, zei de producent, en kon dus geen Hollands accent hebben. Ik werd nagesynchroniseerd. Als je tijdens de opnames je tekst even kwijt bent, en de regisseur zegt gewoon: 'Maakt niet uit, beweeg je mond maar wat,' dan krijg je wel heel erg het gevoel dat je acteursprestaties tot het minimum worden gereduceerd.

»Er zijn momenten geweest dat ik me miskend voelde als acteur. Bij Robbe De Hert onder anderen - met wie ik overigens twee leuke films heb gemaakt: 'Gaston's War' en 'Lijmen/Het been'. Maar ook dààrin bleek op de première dat hij mij had laten nasynchroniseren. Ik schrok me rot toen ik daar opeens de stem van Vera Mann te horen kreeg!

»Maar goed, in de films d'auteur - die van Vadim, Chabrol, Francis Girod en zo - mocht ik wel altijd mijn eigen stem gebruiken. Ik ben ook zeer optimistisch van aard. Die gevoelens van miskenning en frustratie over Emmanuelle zijn maar momentopnamen. Telkens als ze de kop opsteken, vaag ik ze weer even snel weg met de gedachte: 'Nou, de voordelen zijn toch altijd nog groter dan de nadelen.'»

HUMO Je zegt inderdaad ook: 'Ik leef nog steeds op dat verleden.'

Sylvia Kristel « Ja. Nu weer. Toch schitterend dat ik een succes al zo lang weet te rekken?! Al dertig jaar. Ook de animatiefilm die ik heb gemaakt, 'Topor et moi', gaat weer over mijn leven. Nu ja, mijn leven leent zich daar ook wel voor, haha.

»Maar dat ik spijt heb van Emmanuelle, neen, dat kan ik echt niet zeggen. Stel dat ik nu een andere weg had genomen, de klassieke gang naar de toneelschool, zou ik dan...? Dan had ik een héél ander leven gehad, met heel veel afwijzingen - te beginnen bij de toneelschool waarschijnlijk. En afwijzingen na het leven met mijn ouders in het hotel... Neen, dit was de enige route die ik logischerwijs kon volgen.»

Sylvia Kristel: De scheiding

HUMO Als het hotel van je ouders volzat, moesten je zus en jij 's nachts plaats maken voor gasten.

Kristel «Ja. Zelfs al gebeurt dat maar drie keer per maand, je slaapt dan nooit erg rustig. Bij elk geluid, denk je: 'Oh neen!' Je krijgt ook het gevoel: De klant is koning, en wij zijn bijzaak. Voor een paar guldens meer parkeren ze ons ergens op een sofa.' Soms hadden we niet eens tijd om al onze spullen mee te verhuizen. De hele Barbie-collectie van mijn zusje is een keer meegenomen door een klant.

»Nu, het voordeel is wel dat ik me altijd op mijn gemak voelde met een koffer. We moesten vaak onze koffer pakken. Van de ruzies tussen mijn ouders heb ik vreemd genoeg nooit iets gemerkt, alleen riep mijn moeder op tijd en stond ineens: 'Koffers!' En dan wisten we: we gaan weer een tijdje bij oma logeren.'

»Het hotel was ook wel een paradijs voor ons kinderen. Je kon er uitstekend verstoppertje spelen en rondfietsen. Het was er altijd een circus. Hilarische bedoeningen. Ik heb er geen saai moment gekend. Maar je werd er natuurlijk ook vroegrijp. Je zag dingen die eigenlijk niet bestemd waren voor kinderogen.»

HUMO Je interesseerde je al snel voor de omgang tussen mannen en vrouwen daar.

Kristel «Ja, omdat het er altijd zo anders aan toeging dan tussen mijn ouders, zij knuffelden ons of elkaar nooit, ze raakten elkaar niet eens aan.

»Misschien waren het zelfs geen verliefde paartjes die naar het hotel kwamen, maar minnaars die het hotel uitkozen voor verboden nachten. Ik zag er in ieder geval vaak dronken mensen zich heel kinderachtig gedragen. Ik verwachtte zo'n uitbundigheid niet van volwassen en vond het raar, verontrustend een beetje.»

HUMO Van de ene op de andere dag zijn jullie voor altijd uit het hotel vertrokken.

Kristel «Ja, de scheiding van mijn ouders was heel abrupt en heel absoluut. Eerst kreeg ik op het internaat die brief van mijn moeder over mijn vader, bevlekt met tranen. Ik ben naar huis gegaan om poolshoogte te nemen.

»De slaapkamer van mijn ouders zat nooit op slot, en toen ik thuis kwam opeens wel. Via de bijkeuken ben ik toen omhooggeklommen, en zag al meteen allemaal andere onderbroekjes - drie maten kleiner - aan de waslijn hangen. En toen ik het raam omhoog schoof, zag ik die andere vrouw naast mijn vader. Mijn vader zei alleen maar weer iets onhandigs: 'Kom later terug,' of zo.

»En die vrouw heeft mijn moeder en ons daarna zo snel ze kon de deur uitgewerkt. Mijn vader was zwak, hij kon niet tegen haar op. Hij stopte ons in een kleine flat, en daarna hebben we hem nauwelijks nog gezien, want dat wou die vrouw niet. Ik denk dat ik toen onbewust de beslissing heb genomen de rest van mijn leven onafhankelijk te zijn. Financieel én geestelijk.»

HUMO Die onafhankelijkheid ondersteunde je wel met verslavingen. Je tante Mary is manisch depressief. Je bent dol op haar en zegt als kind: 'Dat wil ik ook!' En dat heb je, zeg je later, met alcohol en coke kunstmatig ook verwezenlijkt.

Kristel «Ja, tante Mary had een energie! Tenminste tijdens haar manische periodes. Ze had dan nauwelijks slaap nodig, was altijd opgewekt en heel ondernemend. Mijn moeder en tante Ali schudden dan meewarig het hoofd, maar mij leek het geweldig zo vrolijk en ondernemend te zijn. Ze belde me gisteren. Ze is bijna blind, maar wil toch naar mijn boekvoorstelling komen. Ik hoop dat ze niet kwaad is. Het kan goed zijn dat ze haar ziekte zelf niet als vrolijkmakend beschouwt natuurlijk.»

HUMO Je hebt van nature ook twee kanten: je houdt ervan op de bank te liggen en het gevoel te hebben dat je de tijd stil kan zetten, en dat het leven in het verschiet blijft.

Kristel «Ja. Ik lig nog steeds graag, en omdat ik zwaarder ben geworden kan je dat ook aan mijn sofa zien: er zit nu een dikke kuil in het midden. Maar dat liggen moet je zien als het opladen van batterijen. Mijn geest heeft die rust nodig. Daarna kan ik beter focussen. Ik doe dat niet bewust. Ik volg gewoon mijn intuïtie.»

HUMO Je noemt jezelf lui en gemakzuchtig.

Kristel « Ja. Enfin, dat is mijn streven altijd: om met een minimum aan inspanningen een maximum te verdienen. Dat ik meedeed aan Miss TV-Europe en daarna alles op alles zette om in films te spelen, paste in dat idee. Ik denk nu ook steeds: al die interviews zijn toch een enorme inspanning, met een heel onduidelijke uitkomst. Het is nog maar afwachten of mensen wel trek hebben in dat boek.»

HUMO Je wilde niet in de val lopen van je moeder, van sloven en slaven.

Kristel «Neen. Mijn moeder hoorde tot de echte zwartekousenkerk: je bent op aarde om te werken en verder mag je niks - je mocht op zondag niet eens de radio aanzetten of gaan fietsen. Gelukkig ben ik naar een katholiek internaat gegaan. Katholieken doen meer aan religie uit de losse pols. Heerlijk was het daar op die kostschool, dat gevoel van saamhorigheid, al die liefde.

»Maria Immaculata, het hoofd daar, was ook een vrije ziel. Ze schroomde niet om in het weekend een sigaretje op te steken, en de oudste klassen kregen tijdens de thee ook weleens een aperitiefje. Zij had een zwak voor me, en is me altijd blijven volgen. Ik heb haar deze zomer nog bezocht. Ze zit in een verpleeghuis. Dat ze niet meer vrij is, doet haar pijn. Ze heeft tot haar tweeëntachtigste nog zelf auto gereden.»

Sylvia Kristel: De eerste minnaar

HUMO Maar we hadden het over je afkeer van werken.

Kristel «Ik ben ook wel dol op werken hoor, als het maar geen routine is. Films maken deed ik graag. Ik kan heel goed pieken op de momenten dat het moet gebeuren.»

HUMO Alcohol zorgt ook voor pieken. Je dronk, zei je vorige keer, als je zin had om even lekker manisch te worden. Zonder drank dacht je dat het leven zou stilstaan. Vroeger verbrak alcohol ook de protestantse ernst van je moeder, en zonder alcohol sprak je vader helemaal niet meer. Alcohol, is je conclusie, geeft leven.

Kristel «Precies ja. Daar is iedereen het toch over eens zeker, dat het leven leuker wordt met alcohol? En daar kwam nog bij dat het zelfmedicatie was. Je kan er jezelf mee in een toestand van verdoving brengen zodat je (acteert lachje) hahaha leuk glimlachend de recepties afkan. Ik hou niet zo van recepties, van je film moeten verkopen, met de sponsors en distributeurs op stap moeten. Dat valt ook wel weer te acteren, maar soms was het zwaar. Het enige leuke was dat ik voor ik wegging altijd aangekleed werd door Chanel.»

HUMO De drank hielp je ook door de opnames van Emmanuelle heen, vooral tijdens de scènes die heel haaks op je persoonlijkheid stonden.

Kristel «Kijk, daar heeft die Arcelin weer allemaal verhalen op een hoop gegooid. De gebroeders Hakim, die hij niet noemt in het boek, waren hele oude filmproducenten, die hun vedette nog op ouderwetse manier in de watten legden en ervoor zorgden dat er altijd een fles Dom Perignon klaarstond - wat ik sindsdien ook als voorwaarde in al mijn contracten liet zetten.

»Maar tijdens de opnamen van 'Emmanuelle' in Thailand was er iets totaal anders aan de hand. Ik vroeg er een keer iets te roken, en toen hebben ze me een Thai stick gegeven. Ik ging ervan uit dat het een gewone sigaret was met een buitenlands smaakje, werd vreselijk high en dacht toen: 'Nou, dit is eigenlijk wel uitstekend, vooral voor de scènes waarin ik toch alleen maar naakt onder een waterval hoef te staan, of wat op bed moet liggen.' Dus nam ik ter voorbereiding daarop een paar trekjes van zo'n stick. Je bent dan, zal ik maar zeggen, wat minder moeilijk in de omgang.»

HUMO Wat had je op dat moment voor idee over liefde en intimiteit?

Kristel «Ik was vrij laat met liefde en intimiteit. Ik was ook extreem laat met mijn menstruatie, en ik verloor mijn melktanden maar niet - een ervan is gewoon blijven zitten. Soms denk ik dat het kwam doordat ik niet wilde opgroeien, doordat ik die volwassen wereld helemaal niet zag zitten. Dat zou heel goed kunnen.

»En toen het eindelijk zover was, en ik ging kussen en vrijen, was ik er toch vooral heel bang voor. Ik kreeg uiteindelijk wel een verloofde, maar daar vond ik eigenlijk niks aan. Ik weet ook niet of ik van die verloofde hield. Ik hield van zijn swingende gedrag, en hij had een Alfa Romeo. Dat was heel leuk, dat ik de enige was die naar school kwam in een sportauto.

»Zijn vader was de broer van Adriaan Morriën. Ze hadden geen contact meer want - dat weet ik nog goed - die vader vond dat Adriaan dingen deed met zijn dochter die niet konden. Weer zoiets. Ik schoof dus, denk ik, die intimiteit altijd maar voor me uit. Ik denk dat Hugo (Claus) mijn eerste serieuze minnaar is geweest.»

HUMO Emmanuelle heeft iets koels en afstandelijks. Achteraf gezien is dat de kracht van die film. Maar tijdens de opnamen zei Hugo Claus: 'Doe iets. Je lijkt wel een dode vis.' Je begreep dat toen niet: 'Waarom wil hij dat ik geef wat ik voor hem wil bewaren?'

Kristel «Ja. Maar op dat moment dacht Hugo natuurlijk als regisseur, en probeerde hij mij gewoon te helpen. Hij was me ook constant gerust aan het stellen. We waren echt wel maatjes, partners in crime. (Geïrriteerd) Waarom heeft die Arcelin dat nu niet benadrukt?»

HUMO Je preutsheid stond toen wel heel haaks op je rol.

Kristel «Die preutsheid was mijn kostuum. Daardoor voelde ik me niet naakt. Wat ik eng vond, was dat ik allerlei erotische toestanden moest uitbeelden terwijl ik echt niet wist hoe dat ging. Mijn grote geluk was dat Emmanuelle volgens het scenario de liefde ontdekte, en dus geen doorgewinterde tante was.

»Maar het bleef soms ongemakkelijk. Vandaar dat Hugo me probeerde te helpen. Als je ligt, niet beweegt en alleen maar af en toe je mond open en dicht doet zodat iemand bij de nasynchronisatie daar een zuchtje kan laten horen, ja, dan bén je inderdaad net een dode vis.»

HUMO Volgens je manager toen was je geen actrice, maar een liefdesgodin. Vond je dat zelf ook?

Kristel « Neen! Ik vond mezelf een actrice, zeker een oscar waardig. Ja! Dat voelde ik echt zo, juist omdat die rol van Emmanuelle zover van mij afstond. Nu denk ik daar anders over, en zie ik wel dat het niet per se van hetzelfde niveau was als wat Meryl Streep doet (lacht).

»Ik heb die rol van Emmanuelle toen zo dicht mogelijk naar mij toe willen trekken. Ik had geen toneelschool gedaan en alleen maar drie kleine rolletjes gespeeld. Om dan te zeggen: ik zet even een personage neer... Dus dacht ik: 'Nou, ik doe gewoon net of het mìj allemaal overkomt.' Maar dat maakt je natuurlijk wel kwetsbaar.

»Ik vind het nog steeds best moedig voor iemand met zo weinig ervaring zo'n gedurfde rol aan te pakken. Niet dat ik daar toen echt bij stilstond. Ik dééd gewoon. Ik wilde filmster worden. Dat was aandacht, en makkelijk geld verdienen.»

HUMO Je was preuts, maar toch stond je met je zusje naakt op de tafels voor de hotelramen te dansen.

Kristel « Maar toen waren we kinderen!»

HUMO En op kostschool rolde je bij de leraar boekhouden, meneer Heesbeen, je rok omhoog en bukte je express, zodat hij je billen zag en rood werd.

Kristel «Ieder meisje in de klas deed dat als ze naar het bord moest komen. Die man keek ons nooit aan, hij keek altijd naar je borsten of je benen. Dat was gewoon een spel, een onschuldige vorm van exhibitionisme. Ik weet dat die Arcelin het daar dan heeft over 'invloed' en 'macht over mensen'. Maar dat zijn zijn woorden. Die woorden passen niet bij mij. Ik voelde geen macht. Ik merkte dat je daarmee aandacht trok. Meer was het niet.»

Sylvia Kristel: Een must-fuck

HUMO 'Ik wil dat mijn vader naar mij kijkt, dat hij de mooie vogel ziet die hij heeft laten gaan.' Is hij trots op je geweest?

Kristel «We hebben het nooit over mijn films gehad. De spaarzame momenten dat we met elkaar gesproken hebben - want dat mens hield ons altijd bij hem weg - was hij bezorgd, wilde weten hoe het met mijn moeder ging, en verder... Ik weet niet hoe ik het moet zeggen. Hij was doof. Hij kon niet goed verwoorden wat hij voelde. Maar mijn intuïtie zegt dat er toch een zekere warmte in onze relatie zat.

»Ik voelde dat hij van me hield, en dat hij het erg vond dat hij dat niet kon zeggen. Hij is ook als klein kind naar kostschool gestuurd, dus hij functioneerde ook het best in eenzaamheid. Maar was hij trots? Nee, als ik daar op bezoek kwam, zag ik niet per se een foto van mij op de schoorsteen staan (lacht)

HUMO vader is altijd van je moeder blijven houden.

Kristel «Ja, maar hij kon niet weg bij dat mens, omdat hij zwak was, en zij hem korthield.»

HUMO 'Mijn ouders hielden van elkaar, maar ze waren op dezelfde manier gewond, hun vermogen om lief te hebben was al ver voor hun huwelijk ondergraven. Ik wilde dat ik terug kon naar het verleden, ze kon overtuigen elkaar te begrijpen.' Je bent daarvan blijven dromen.

Kristel «Ja. Mijn moeder ook. We hebben mijn vader in zijn afwezigheid ongelofelijk geromantiseerd.»

HUMO Dat is waarom je boek zo naar de keel grijpt: van elke bladzijde spat er een verlangen naar een liefde die onmogelijk blijkt. Je zoekt ook iets dat niet kan: 'Ik heb graag een kader, want dat heb ik gemist, maar ik hou van mijn vrijheid want daarmee ben ik groot geworden.' Je wilt het allebei.

Kristel « Dat klopt. Ik wou alles. En dat kan niet: you can't have your cake and eat it, zeggen de Engelsen. Maar ik wou dat tòch. Ja kijk, ik had je nu natuurlijk beter kunnen antwoorden als ik wekelijks naar een psychiater was gegaan. Ik vraag me af: is het niet een beetje laat voor deze vragen?»

HUMO Je boek leest anders wel als een soort zelfanalyse. En in Los Angeles ben je toch ook eens naar een therapeut geweest?

Kristel « Ja, een dame. Voor ik naar haar toeging, had ik mezelf moed ingedronken, en kennelijk rook ze dat. Ze zei: 'Kom maar terug als je nuchter bent.' 'Ja, maar,' zei ik, 'dan durf ik niet meer zo goed te praten.' Maar ze bleef erop staan. Toen heb ik een cheque uitgeschreven en ben niet meer teruggegaan.

»Ze had ook niet eens een bank staan. Zoals in films, waar de therapeut dan achter hoort te gaan zitten met zijn notebook. Neen. Ik ben het eigenlijk altijd uit de weg gegaan. Dat is het enige dat ik liever anders gedaan zou hebben. Absoluut. Dan was ik ook eerder bij de AA geweest. Maar toentertijd wilde ik me niet al te veel vragen stellen. Ik volgde mijn intuïtie en ging gewoon verder: 'Niet zeuren, doorgaan, en alle hobbels op de weg gewoon nemen.' Dat had ik van mijn moeder.»

HUMO 'Ik heb weinig harten gezien, behoorde niemand toe. Ze wilden mijn lichaam, wilden Emmanuelle. Ik was een must-fuck, een trofee.'

Kristel «Arcelin in de bocht, maar goed. Dat slaat vooral op die producent, André Djaoui. Toen ik na 'Lady Chatterley's Lover' mijn haar had afgeknipt, was het voor hem meteen afgelopen. Maar ook hij is daarna toch wel weer een goeie vriend gebleven; toen ik in LA woonde, belde hij regelmatig of het nog wel ging. Hij hield me altijd in de gaten.

»Dat ik weinig harten heb gezien, zou niet een eindconclusie van 'Naakt' moeten zijn. En dat ik niemand toebehoor, is meer het rebelse kind dat roept: 'Ik wil van niemand houden, want ik ga niet nog een keer op mijn bek.' Een kreet die uit zelfbescherming is ontstaan.»

HUMO Je laat alle mannen in je leven de revue passeren, ook de beroemde. Alain Delon, die er genoegen in schept je af te wijzen. Warren Beatty, die je absoluut moet hebben. Is het echt waar dat je een Warren Beatty relatie-duurrecord hebt?

Kristel «Natuurlijk (lacht)

HUMO Je bekijkt het allemaal met veel humor, maar ik dacht toch even: 'Hoe kreeg ze het voor elkaar? Bijna al die mannen zijn niet echt aardig voor haar geweest.'

Kristel «Neen, dat kan je wel zeggen! Pouh! Ja. Ze staan er allemaal in. Twee ervan met een andere naam. Een besluit van de Franse uitgever. Hun legal department heeft dat bedacht. De Engelse willen - terwijl Ian McShane een Engelsman is - zijn naam er wél in.

»Er moest alleen één zin geschrapt worden: 'Hij duwde mij van de trap.' 'Ja maar,' zei ik toen, 'heb ik mijzelf van de trap geduwd dan?' Daar gaat het nu net om, dat hij verantwoordelijk is voor die miskraam! Hij was er qua slechtheid toch wel één met ster!»

HUMO Dat soort verliefdheden komen uit je onderbewuste, schrijf je. Het heeft te maken met de onmiddellijke herkenning van de ander.

Kristel « Ja, als je zelf een beetje een fout figuur bent - in de zin van dat je het met de trouw niet zo nauw neemt en nogal een vrije vogel bent - dan herken je meteen wanneer iemand ook wel zin heeft in een feestje, en wel van een slokje houdt.»

Sylvia Kristel: De tijd met Hugo

HUMO In je boek zeg je het zo: 'Ik hield niet van mezelf. Hij hield ook niet van zichzelf, en we hielden niet van elkaar.'

Kristel «Ja, ik hield niet van mezelf, maar ook weer wél. Als publiek persoon kon ik mezelf wel vieren en fantastisch vinden, maar thuis moest ik dat dan weer rechtzetten en werd ik iemand anders. Totaal schizofreen.

»Nu, de andere mannen waren ook niet allemaal zo slecht als McShane. Philippe Blot, die me financieel ruïneerde, was alleen maar slecht op dat gebied. Verder was hij zoals alle oplichters heel erg charmant. Hij was ook lief voor zijn kinderen, en voor mijn kind. Niemand is honderd procent slecht of fout.

»Waarom nam ik dat gedrag van McShane? Omdat hij òòk geweldig geestig was. Ik heb nog nooit zo hard gelachen als met die man, maar ja, ik heb dus ook wel met een paar serieuze blauwe ogen rondgelopen. Ik bleef omdat ik een behoefte had om, ja... Niet om aan saaiheid te ontstappen of zo, maar toch. Ik wilde het gewoon allemaal wel meemaken.

»Ik heb die scènes ervaren alsof het 'Who is afraid of Virginia Woolf' was, en ik de hoofdrol speelde. Het kon ook dat middenin zo'n heftige scène Ian opeens iets geestigs zei, ik vreselijk moest lachen, en het vechten meteen afgelopen was en omsloeg in minnekozen. Geen van die mannen was honderd procent slecht.

»Het gaat meer om betrouwbaarheid. Er was niemand die de kwaliteit had me een gevoel van veiligheid en geborgenheid te geven.»

HUMO Behalve Hugo Claus. 'Maar,' zei je toen je bij hem wegging, 'ik verdien geen aardige man.'

Kristel «Hm, ja. Die verdiende ik natuurlijk eigenlijk wel. Maar hoe zit dat... Kijk, er was niet alleen tussen mijn ouders geen sterke warme band, maar ook niet tussen mijn vader en ons. Hij was contactgestoord - hij heeft zichzelf niet voor niks doof gemaakt, zodat hij ook niet meer hoefde te communiceren.

»Ik denk, dat ik onbewust dacht - omdat ik alleen maar dat voorbeeld had -: 'Het is niet goed als je te gelukkig bent. Dat kan niet, dat moet afgestraft worden.' Ik denk dat ik geluk een beetje bevreemdend vond.

»De tijd met Hugo was een hele gelukkige periode, echt een fijne tijd, precies hoe het moet in een relatie.»

HUMO Al begon die relatie meer als een experiment: 'Ik voelde zijn verlangen niet, en dacht: kom ik ga hem eens ophitsen'.

Kristel «Ik denk dat het vooral voor Hugo een gewaagd experiment was iets te beginnen met een meisje van negentien. Al heeft niemand in zijn vriendenkring toen ooit met me gelachen. Harry Mulisch, Cees Nooteboom, Fons Rademakers, ik werd heel makkelijk geaccepteerd in hun midden.

» Hoewel, ik durfde niet te veel te zeggen natuurlijk, ik zat daar stil en met gespitste oren. Ik vind het heel gewaagd van Hugo, ook dat hij daarover toen in De Telegraaf gewoon een interview durfde te geven - want daar was de linkse vriendenpartij het toch niet helemaal mee eens.`

»In Cannes werden we uitgenodigd aan tafel met de grote sterren van MGM - Fred Astaire en Cary Grant. Hugo is natuurlijk altijd gek op film geweest, en maakte met hen een praatje, heel casual, zoals hij dat zo goed kan. Ja, dat was echt een goeie periode. We hebben later de draad nog wel eens proberen op te pikken, maar romantisch ging het niet meer. De vlam wilde niet meer branden.»

HUMO 'Hugo houdt van mijn argeloosheid, mijn jeugd, mijn onbeschaamdheid, en van het licht dat meer afstraalt van filmsterretje dan van beroemde schrijvers.'

Kristel «Hij was erg gesteld op actrices. Zijn eerste vrouw Elly had al films gedaan in Italië. Zij wilde niet naar Hollywood, zoals ik, dus hun huwelijk heeft iets langer geduurd, maar na mij heeft hij nog met Kitty Courbois een heftige romance gehad. Ik weet het niet met Hugo. Het kan zijn dat hij die dames als batterij gebruikte, en dat als die batterij leeg was, dat hij dan, tja...»

HUMO Je vraagt je in 'Naakt' af of hij ooit van iemand heeft gehouden, of hij dat wel kon.

Kristel « Ja. Als je als achttien maanden oude baby al naar kostschool wordt gestuurd, gebeurt er natuurlijk iets raars met je. Dat is funest voor je toekomstig emotioneel leven, lijkt me. Dan functioneer je misschien wel voor altijd het beste in eenzaamheid. Ik was ook wel heel jong toen ik op internaat ging, maar ik mocht wel om de twee weken naar huis. Hij was daar altijd, behalve in de zomervakantie.»

Sylvia Kristel: Het liefst alleen

HUMO Kun je ervoor kiezen niet hetzelfde te doen als je vader en je moeder? Kun je je losmaken van die behoefte ergens bij te horen? Misschien met de jaren, na de schade te hebben ondervonden van het slechte voorbeeld.

Kristel «Bij Freddy (De Vree), eigenlijk de enige langdurige relatie die ik heb gehad, was dat zo. Hij heeft wel lang twijfels over zichzelf gehad, en waarom ik bij hem was. Hij dacht dat hij toch maar op de tweede plaats kwam, na het genie van Claus: eerst was er Claus, dan een hele tijd niks, en dan komt De Vree aankakken.

»Zoiets. Hij dacht dat hij maar een knechtje was. Dat je me in ons vorige interview liet zeggen: 'Freddy, oh die kookt en doet de was,' heeft daar ook geen goed aan gedaan. Pas de laatste jaren, toen ik weer in Amsterdam ben gaan wonen en we elkaar alleen in de weekends en op vakantie zagen, is er veel veranderd en is hij toch wat liefdevoller geworden. Zeker ook door mijn ziekte.

»Freddy heeft wel van mij gehouden, al moest ik dat van andere mensen horen. Het direct tegen mij zeggen, heeft hij nooit gedaan. Ik heb hem dat in het begin van onze relatie zelfs verboden. Ik was daar bang van, ik vond dat verstikkend. Ik moest het gevoel hebben altijd te kunnen vluchten als een nachtvlinder. Nu ben ik niet zo rusteloos meer. Maar ja, daarvoor ben ik dus wel eerst doodziek moeten worden (lacht).

»Ik mis hem erg. Freddy kende iedereen, nam me mee naar ateliers van bevriende artiesten: Alechinsky, Topor... Het was heerlijk toeven in die wereld. Heel inspirerend. In het begin van onze relatie drilde hij me echt: ik moest om zeven uur mijn bed uit, gymnastiekoefeningen doen. Dat ik dacht: nou, nou, rustig aan alstublieft! Maar hij verlangde echt van mij dat ik om negen uur aangekleed en ontbeten klaar stond. 'En wat moet ik nu de hele dag?' vroeg ik dan. 'Tekeningen maken!' zei hij. Hij heeft me een nieuwe dagindeling gegeven.

»Ondertussen ben ik weer helemaal terug naar mijn eigen ritme, maar sinds zijn dood heb ik wel geen tekening meer gemaakt. Freddy is mijn engel geweest eigenlijk. Ik kwam zonder een cent bij hem aan, en nam gewoon zijn werkkamer in beslag. Hij heeft me weer leren focussen. Ik was helemaal de weg kwijt na die catastrofe met die Fransman.»

HUMO Zijn de schulden waar hij je mee opzadelde ondertussen afgelost?

Kristel «Neen. Ik dacht dat die mannen investeerden in de film die Blot toen maakte, maar wat ik ondertekende was een persoonlijke lening, en dat betekent dat je tot je dood aansprakelijk bent.»

HUMO Dat je bent gaan schilderen, heeft dat je gered?

Kristel «Nu ja, met liefdesgodinnen loopt het altijd fout af, hè. Die sterven rond hun veertigste. Het was dus zaak - dat zag Hugo in, en Freddy later ook - een schilder van mij te maken. Ze vonden het ook mooi wat ik maakte. Topor ook. Hij zei me: 'Ga weg van de geijkte materialen, gebruik make-up, koffie, rode wijn, wees niet zo krampachtig academisch.' Maar het ligt nu een beetje stil. Ik heb wel een paar miniatuurtjes gemaakt.

»En ik heb nog een opdracht gedaan voor Blokker, voor een servies, en dekbedden met grote tekeningen van mij erop. Dat is al twee jaar geleden en ik heb nooit een afrekening gekregen. Ik zal er toch maar eens een mailtje over sturen. Maar goed, dat is mijn enige exploot geweest sinds de dood van Freddy.»

HUMO Wat verwacht je nog van de liefde?

Kristel «Ik ben nog een beetje aan het bijkomen van de dood van Freddy, ik sta er nog niet zo voor open. Ik heb heel weinig zelfvertrouwen omdat ik met vijftien kilo extra gewicht zit sinds ik met roken gestopt ben. Mijn eerste taak is toch tenminste de helft kwijt te raken alvorens me op vrijersvoeten te begeven.

»Ik ben ondertussen ook wel heel erg gesteld op mijn onafhankelijkheid. Dat heeft Freddy me geleerd. Vroeger kon ik niet tegen alleenzijn. Daarom vroeg ik mijn familie ook altijd te komen. Daarna beschouwde ik mijn kapster, chauffeur en personeel als een soort familie.

»Als ik me eenzaam voelde, vroeg ik aan Mapitta of ze bij me wilde slapen met haar kind. Maar nu ben ik het liefst alleen. Misschien ook omdat ik door de chemo mijn gehoor voor een stuk ben verloren. Toch vreemd, hè. Ik kan me nu heel goed voorstellen hoe mijn vader zich met zijn doofheid voelde.»

HUMO 'Het zou filmsterren vergund moeten zijn rustig oud te worden... Een ster krijgt vroeg of laat de rekening gepresenteerd. De wraak van de mensen die je aanbeden hebben.'

Kristel «Ja. Ik vermoed dat mensen zich, als de protagoniste ouder wordt, gaan schamen dat ze 'Emmanuelle' tien keer hebben gezien.»

HUMO Heb je die wraak ooit aan den lijve ondervonden?

Kristel «Nou het is me wel opgevallen dat als je je geld hebt verdiend met je uiterlijk je met veel minder egards wordt behandeld als die schoonheid getaand is en je seksueel niet meer zo aantrekkelijk bent. Ik zat niet zo lang geleden in het programma van Philippe Bouvard - die ik ook al dertig jaar ken, en daar vroegen ze me weer hoe het zit met die rieten stoel. 'Praat me er niet over,' zei ik, 'die stoel achtervolgt mij.

»Mensen uit Canada kwamen pas nog met twee van die dingen aan om in te poseren.' En toen zei iemand uit het panel: 'Ja, ze mogen er ondertussen wel wielen onderzetten!' Dat ze er beter een rolstoel van konden maken, bedoelde hij. Misschien is het omdat je kwetsbaarder wordt als je gestopt bent met roken, zwaarder wordt en in de menopauze bent geraakt vanwege de chemo, maar ik denk: dat is typisch weer zo'n opmerking van een misogyne vent van middelbare leeftijd. Ik trek de schouders op, en ga natuurlijk niet toelaten dat het mij kwetst. Maar ja, je bent toch even perplex. Het verpest wel je dag.»

HUMO Je draagt 'Naakt' op aan je zoon Arthur.

Kristel «Ja, al weet ik niet of hij het ook gaat lezen. Hij leest liever 'Dagboek van een seriemoordenaar', haha. Maar ik ga het hem vrijdag zelf overhandigen.»

HUMO 'Arthur was al snel mijn schild, mijn anker.' Hij hield je in evenwicht. Dat is wel de omgekeerde...

Kristel «...de omgekeerde wereld, ja. En moet je kinderen dat aandoen, is dan de vraag. Maar hij gedroeg zich gewoon zo. Ik heb dat niet opgeroepen, denk ik, want ik was altijd de sterke onafhankelijke, taaie tante. Maar hij herkende toch een zekere kwetsbaarheid, misschien. Gelukkig kan hij ook heel goed opschieten met Veerle Claus. Dat vind ik echt een zegening.»

HUMO 'Ik ben een liefhebbende moeder met een late roeping, die de tijd probeert in te halen.'

Kristel «Ja. Vanaf zijn zesde jaar zorgden mijn moeder en mijn zus voor hem, en heb ik hem alleen in vakanties gezien en sommige weekends. En dan was ik naar mijn gevoel - nièt naar zijn gevoel - een tante die langskwam met te grote cadeaus. Maar het is later helemaal goed gekomen, zeker na mijn ziekte. Toen heeft hij zich ontpopt als een erg liefdevolle, hele krachtige zoon, vol vertrouwen, die mij geruststelde, geen paniek of angst kende, en wist dat ik ook hier weer doorheen zou komen.»

HUMO Waar ben je, als je terugkijkt, het meest trots op?

Kristel «Ik ben heel erg blij met Arthur. Ik ben ook heel blij dat ik het allemaal heb kunnen meemaken: de onvergetelijke hoogtepunten, de diepe ellende, het hele leerproces. Nou ja, dat was het dan. Nu aan mij de taak om zo te leven en te werken dat ik over twintig jaar deel twee kan schrijven.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234