'Taboe': Ali Jafari (27), de Iraanse autohandelaar uit het West-Vlaamse Bavikhove

Koffie met heel veel melk. Zo omschrijft de Iraniër Ali Jafari (27), één van Philippe Geubels’ gasten in de vorige aflevering van ‘Taboe’, zijn eigen tint. Over zijn West-Vlaamse tongval heeft hij evenmin complexen. ‘Ik voel me meer West- Vlaming dan migrant.’ Toch is het niet altijd gemakkelijk om hier als een Ali door het leven te gaan. ‘Maar het voordeel is dat je mijn naam makkelijk kunt onthouden, er lopen er genoeg rond.’

''Als migrantenkind word je al heel vroeg slimmer dan je ouders. Dat geeft je een zekere macht. En daar loopt het bij sommige jongeren fout'

ALI Jafari «Ik ben de meest Belgische Belg van mijn familie. Zo noemen ze me ook. Ik ben er trots op. In ‘Taboe’ vertelt Fatih, de jongen met Turkse roots, dat ‘verwesterd’ een scheldwoord is in sommige migrantengemeenschappen. Dat begrijp ik niet. Ik zie het als een compliment.»

HUMO Bijna iedereen van je familie heeft de oversteek naar België gemaakt.

Jafari «Toch van moederskant, ja. Mijn oom is veertig jaar geleden als eerste naar hier gekomen, om te studeren. In die tijd ontvingen ze de nieuwkomers met open armen. Hij mocht op hotel en toen hij zich liet ontvallen dat hij twijfelde of hij zou doorreizen naar Duitsland, probeerden ze hem dat uit zijn hoofd te praten. Dat is nu ondenkbaar.

»Ons gezin was één van de laatste die naar hier zijn gemigreerd. Ik was 10, dus ik weet nog veel van mijn kindertijd in Teheran. Allemaal mooie herinneringen. Intussen is er veel veranderd. Zeven jaar geleden was ik er voor het laatst. In twee woorden samengevat: gekte en drukte. De luchtvervuiling waar ze mee kampen, is onvoorstelbaar. Als je van het vliegtuig stapt, dan valt de slechte lucht als een deken over je heen. Ik heb er twee dagen met een zere keel rondgelopen. Iraniërs zijn zich daar niet eens van bewust. Ze vinden het prima als ze drie uur in de file moeten staan om tien kilometer af te leggen.»

HUMO Voor jou voelde het niet als thuiskomen?

Jafari «Absoluut niet. Ik kan me wel uitdrukken in het Perzisch, maar ik kan het amper nog lezen of schrijven. Ik loop ook verloren in Teheran. Ik kan er zelfs met moeite de straat oversteken: je hebt er zeven rijstroken en de verkeersregels zijn er eerder verkeerssuggesties (lacht).»

HUMO Jouw gezin kwam vooral naar hier om je zusje, die het syndroom van Down heeft, een betere toekomst te geven.

Jafari «Mijn vader had in Iran een mooie functie bij een internationale distributeur van voedingswaren. We leidden een welvarend leven, maar je hebt er weinig mensen met het downsyndroom, dus zijn er ook weinig zorgcentra. Als mijn moeder een therapie voor mijn zusje wilde, dan moest ze elke keer honderd kilometer reizen. Hier kon ze overal terecht. Het was ontroerend voor mijn ouders om te zien hoe goed ze hier werd opgevangen in haar klasje. Ze spreken er nog altijd lovend over.»

HUMO Nu klinkt het alsof jullie zomaar even naar hier zijn verhuisd, maar zo makkelijk was het niet.

Jafari «Mijn vader mocht het land niet uit. We zijn moeten vluchten met de hulp van mensensmokkelaars – eerst met het vliegtuig naar Turkije, daarna te voet verder naar Italië. We zijn met een groep van veertig mensen zeven dagen onderweg geweest, bergop en bergaf. Soms stond ik tot aan mijn middel in een rivier. Voor een kind van 10 was het beangstigend, maar ik herinner me wel dat iedereen lief was voor ons gezin. Mijn mama heeft de hele reisweg lang mijn zusje van 2 in haar armen gedragen, ook al was ze zelf buiten adem. Hoe vaak ze haar ook vroegen of ze de baby niet even moesten overnemen, ze heeft haar geen seconde uit handen gegeven. Daar kreeg ze veel respect voor.»


VECHTERSBAAS

HUMO Je woont hier in een mooie wijk en hebt je eigen handel in tweedehandswagens. Maar hoe ingeburgerd je ook bent, voor sommigen zul je altijd ‘de migrant’ blijven.

JAFARI «Af en toe merk ik dat wel, maar zodra ik met mensen begin te babbelen, zie ik ze denken: ‘Oké, chill.’ Mijn grote troef is dat ik sociaal vaardig ben. En dat ik de taal zo goed spreek, natuurlijk. Anders zou mijn leven hier de hel zijn. Vreemdelingen worden beoordeeld op hun uiterlijk, maar op een bepaald moment vragen ze je iets en moet je je mond opendoen. Zit dat goed, dan ligt de drempel meteen lager.

»Ik heb altijd Belgische vriendinnen gehad. Als ze me aan hun familie wilden voorstellen, dan hadden zij stress, maar ik niet. Ik wist: ‘Die familie zal me zó hard aanvaarden.’ Ik kick daar soms zelfs op. Eén keer heb ik – het was een idee van de ouders van mijn toenmalige vriendin, niet van mij – een paar ooms en tantes hevig doen schrikken op een familiefeest. Ik stelde me voor met een zwaar accent: ‘Ghal-lo, me-neer.’ Je zag ze zo terugdeinzen (lacht).»

HUMO Niet zo’n aangename reactie.

JAFARI «Maar dat is toch normaal? Het was hún familie en ik was de nieuwkomer die ongevraagd hun leven kwam binnenwandelen. Niemand heeft het recht om een ander respectloos te behandelen, maar je mag toch zelf bepalen wie je binnenlaat in je leven?»

HUMO Als iemand tegen je zegt: ‘Ik moet jou niet…’

JAFARI «...dan heb ik dat te aanvaarden. Ik leg me daar makkelijk bij neer, omdat ik redeneer: ‘Het zegt meer over die ander dan over mij.’ Laat die maar bekrompen zijn. Ik ga echt niemand proberen te overtuigen van het feit dat er ook goede allochtonen bestaan.

»Ik heb weinig last van die vooroordelen, behalve die keer dat ik een ongeval had. Door de ijzel was ik tegen een geparkeerde wagen aangebotst. Toen ik ging aanbellen bij de eigenaars, merkte ik meteen dat ze schrokken van mijn uiterlijk. Ik had nog maar net mijn excuses aangeboden, of de man stak al van wal: ‘Het is altijd hetzelfde met jullie! Je hebt zeker gedronken?’ Ik heb hem laten uitrazen, waarna ik rustig heb gezegd: ‘We gaan dat oplossen. Ik heb de politie al gebeld.’ Het is ermee geëindigd dat hij me binnenliet en me zelfs nog een glas aanbood.»

HUMO In ‘Taboe’ vertelt Wilson, geboren in Rwanda, dat hij weleens wordt geweigerd aan de deur van de discotheek.

JAFARI «Dat heb ik ook al meegemaakt. ‘Jij ziet eruit als een vechtersbaas,’ zei de buitenwipper. Ik heb nog nooit van mijn leven gevochten (lacht). Maar kwaad word ik daar niet van. Die mensen doen ook maar hun job. Als bij negen op de tien vechtpartijen mannen betrokken zijn die eruitzien zoals ik, dan snap ik die eigenaars wel. Ik denk dan: ‘Leer het systeem kennen en speel het spelletje mee.’ Zorg dat je je plan kunt trekken.»

HUMO Daar moet je wel toe in staat zijn.

JAFARI «Daarin heb je gelijk. Als er een portier staat, zal ik altijd mijn vriendin laten voorgaan. Als ze dat blonde meisje zien, dan zijn ze gerustgesteld en laten ze mij ook binnen.»

HUMO Na de aanslagen in Brussel werd je wel scheef bekeken.

JAFARI «Lang heeft dat niet geduurd en het stoorde me ook niet. Als ik in Iran zou wonen en iemand met een andere huidskleur zou aanslagen plegen, dan zou ik ook niet goed weten hoe ik met zulke mensen moet omgaan. Alweer: ik aanvaard dat. De eerste indruk heb ik niet in de hand, maar de tweede wel: die moet ik een positieve draai zien te geven.»

HUMO Iedereen beschouwt jou als een voorbeeldmigrant: ‘Gij zijt ne goeie.’ Stel dat je straks een nieuwe buurman krijgt en hij blijkt een Bulgaar te zijn?

JAFARI «Toen mijn vriendin en ik dit huis kochten, ben ik ook even nagegaan wat voor buurt het was. Niet dat ik niet naar hier verhuisd zou zijn als hier veel vreemdelingen hadden gewoond. Maar dan had ik wel even gekeken wat voor mensen het waren en wat ze voor de kost deden. Kijk, ik ga de wereld niet kunnen veranderen. Ik weet hoe het werkt en ik leg me erbij neer.

»Je kunt niet geloven hoe streng ik voor mijn ouders ben: ‘Pas je aan. Leer de taal.’ Als ze een factuur van Gaselwest krijgen waar ze niks van begrijpen, dan zeg ik hun: ‘Ga op het internet zoeken wat Gaselwest is.’ Bij mij hoeven ze niet aan te komen met het excuus: ‘In Iran hadden we dat niet.’ Jezelf proberen te redden is voor mij niet goed genoeg. Het moet beter.»

HUMO Was je als kind even streng voor jezelf?

JAFARI «Ja. Na zes maanden kon ik genoeg Nederlands om de rol van tolk over te nemen in het gezin. Bij het oudercontact moest ik voor mijn ouders vertalen wat de leraar over mij zei. Als migrantenkind word je al heel vroeg slimmer dan je ouders. Dat is de omgekeerde wereld: je moet jezelf voor een stuk opvoeden en dat geeft je een zekere macht. Ik heb sterk de indruk dat het daar fout loopt bij sommige migrantenjongeren: ze krijgen de macht op een blaadje aangeboden, want ze kunnen hun ouders wijsmaken wat ze willen. Als je die macht niet op een positieve manier gebruikt, dan betaal je daar later een prijs voor. Ik zou er nu veel spijt van hebben als ik mijn macht destijds had misbruikt om te spijbelen of weg te komen met slechte punten.»

'Ik merk een groot verschil tussen Iraanse en Marokkaanse of Turkse migranten: hoelang ze hier ook al zijn, ze leven alsof het hun eerste dag in België is ''

HUMO Je had het nochtans niet makkelijk op school: je werd gepest.

JAFARI «In het vierde leerjaar was dat. Ik begreep niets van wat er werd gezegd. Ik herinner me nog zo goed dat ik de eerste dag door mijn tante op een tegel van de speelplaats werd gezet en niet eens wist of ik de rij nu moest volgen of moest blijven staan. De leraren wisten zelf ook niet goed hoe ze moesten omgaan met een leerling van vreemde origine. Van één leraar voelde ik heel goed dat hij niets moest hebben van vreemdelingen. Hij schurkte tegen de pensioenleeftijd aan en dacht wellicht: ‘Moet ik daar nu nog mijn tijd aan verspillen?’ Op een dag gaf hij ons als huiswerk een gedicht, met als opdracht: ‘Leer het vanbuiten.’ Ik begreep pas wat er van me werd verwacht,toen alle leerlingen de volgende dag één voor één voor de klas moesten komen staan. Stond ik daar mooi voor schut. En hij maar brullen voor de hele klas. Niet dat ik er iets van begreep, natuurlijk.

»Die namiddag werden mijn ouders op het matje geroepen op school, waardoor ik thuis nog eens gestraft werd – voor Iraniërs is goed studeren van cruciaal belang. Ik heb mijn ouders nooit uitgelegd hoe de vork precies in de steel zat. Ik heb gewoon sorry gezegd en ervoor gezorgd dat zoiets me nooit meer zou overkomen. Ik wist waar het probleem zat: de taal.

»Ik ben zo dankbaar dat ze me na de lagere school naar het college hebben laten gaan. Daar ben ik direct tussen de Belgen beland. Mijn broer is vier jaar ouder en heeft de eerste twee jaar intensief Nederlandse les moeten volgen in een klas vol buitenlanders. Dat verschil merk je nog steeds: al mijn vrienden zijn Belg, zijn vriendenkring bestaat voor 90 procent uit buitenlanders. De taal heeft hij minder onder de knie dan ik – hij durft zich weleens te vergissen tussen ‘de’ en ‘het’. Dat komt omdat hij die basis niet mee heeft. Maar hij is goed terechtgekomen, hoor. Hij werkt als bediende in een bedrijf waar ze hem op handen dragen. Dat is dankzij die familietrek van ons: wij zijn harde werkers.»

HUMO Heel West-Vlaams van jullie.

JAFARI (lacht) «Wij zijn een goeie match, ja.»

HUMO Je moest erg lachen met Philippe Geubels’ moppen over het West-Vlaams. Vind je het niet absurd dat je als buitenlander ook een dialect moet leren?

JAFARI «Uitdagingen maken het leven mooi. Als ik elders in België kom, dan kan ik niet verbergen dat ik een West-Vlaming ben. Maar ik denk niet dat veel Belgen zich daaraan storen.

»In het programma zie je me met oudjes babbelen in een West-Vlaams café. Van de hele crew was ik de enige die met hen in hun dialect kon praten. Dan zeggen ze meteen: ‘Jij bent er één van ons.’ Dat ik uit Iran kom, maakt zelfs niet meer uit. Ik geniet daarvan.»

HUMO Jij rekent jezelf meer tot de West-Vlamingen dan tot de migranten.

JAFARI «Absoluut. Ik voel me zelden migrant. Nu ik er zo over nadenk: ik zou niet weten hoe dat voelt, migrant zijn. Een kameleon, dat ben ik. Ik kan me zo makkelijk aanpassen. De laatste zes maanden van mijn opleiding heb ik in Frankrijk gestudeerd. We zaten daar met een groepje Belgen, maar ik probeerde zoveel mogelijk met Fransen om te gaan en Frans te leren. Ik heb me als kind leren aanpassen uit noodzaak, maar nu levert het me zoveel op.»

HUMO Haal een West-Vlaming uit West-Vlaanderen en hij zoekt meteen andere West-Vlamingen op. Die neiging heb jij niet?

JAFARI «In België heb je niet echt een Iraanse gemeenschap. Iraniërs moet je ook niet te lang bij elkaar zetten, anders krijg je wrevel. Wij zijn een gedreven volk: altijd maar presteren en tonen hoe goed we zijn. Zet ons in een groep en we beginnen elkaar uit te dagen.

»Ik zie je nu denken: ‘Hij is vast een uitzondering.’ Maar ik ben echt geen buitenbeentje onder de Iraanse migranten. Iedereen van mijn generatie is zo.»

HUMO Prijs je jezelf gelukkig dat je geen Marokkaanse of Turkse migrant bent in België?

JAFARI «Ja. De maatschappij is harder voor hen dan voor mij. Al hebben ze dat misschien ook wel zelf in de hand. Ik wil niemand voor het hoofd stoten en druk me heel voorzichtig uit, maar ik merk wel een groot verschil tussen Iraanse migranten en mensen met Marokkaanse of Turkse roots: hoeveel generaties het ook geleden is dat ze naar hier zijn gekomen, ze lijken nog altijd te leven alsof het hun eerste dag in België is. Bij ons is dat niet zo: er is een groot verschil tussen de generatie van mijn ouders en de jongeren van de familie. Wij praten onder elkaar altijd Nederlands. Aan de kleinkinderen merk je al helemaal niet meer dat ze Iraanse roots hebben. Dat heb ik nog nooit gezien bij Turken of Marokkanen.»

'Je kunt niet geloven hoe streng ik voor mijn ouders ben: 'Pas je aan. Leer de taal.''

HUMO Zo proberen ze hun cultuur en hun tradities door te geven.

JAFARI «Wij hebben ook onze tradities. In maart vieren we Noroez, het Iraanse Nieuwjaar, en ik hou ook erg van de Iraanse keuken, maar dat weerhoudt me er niet van om me aan te passen. Schrijft je traditie je voor dat je in het Arabisch of Perzisch met elkaar moet blijven communiceren? Ik kan perfect Iraniër zijn en toch Nederlands praten. Mijn cultuur zegt vooral: je moet een goed mens zijn, welke taal je ook spreekt en of je nu bidt of niet.»

HUMO Jij bidt niet?

JAFARI «Nee. Ik geloof niet in een god.»

HUMO En wij maar denken dat het in Iran vol ayatollahs loopt.

JAFARI «In Iran wordt het geloof opgelegd door de regering, omdat het anders uit de hand zou lopen en niemand zich nog aan de religieuze regels zou houden. Zonder die regels zou iedereen er verwesterd bij lopen. Zo proberen ze krampachtig het beeld van een islamitisch land in stand te houden. Maar mijn familie is absoluut niet religieus.»

HUMO De Marokkaanse Ilias had een duidelijk doel om mee te doen met ‘Taboe’: hij wilde Philippe Geubels zeggen dat er niet met Allah of zijn geloof mag worden gespot.

JAFARI «Ik hoop dat ik hiermee niet in de problemen kom, maar ik vind dat je met alles moet kunnen lachen. Ik trek de grens bij fysiek en verbaal geweld. Zodra je niet kunt spotten met iets of het niet meer kunt relativeren, ben je totalitair bezig.»


MEE MET de FLOW

JAFARI «Ik merkte dat Ilias en ik de zaken anders bekijken. Dat is ook waarom ik aan het programma heb meegewerkt: ik wist dat er een contrast zou zijn met anderen en daar was ik benieuwd naar. Heel leerrijk. Tijdens de opnames heb ik Ilias bijvoorbeeld mijn mening over het islamitische verbod op interest toegelicht. Het is simpel: ik kan daar niet bij. Ik heb al jonge kerels in mijn garage gehad die een auto op afbetaling willen kopen en dat niet zomaar kunnen, omdat ze die paar 100 euro interest niet mogen betalen. Dan bedenken ze allerlei constructies om het toch mogelijk te maken. Waarom zou je het jezelf zo moeilijk maken? Ik kan dat niet vatten. Als je geen huis kunt kopen omdat je geen lening mag aangaan bij de bank, hoe kun je in deze maatschappij dan iets opbouwen voor je kinderen? Dat is jezelf in de voet schieten. Ik heb respect voor ieders mening, maar ik ben veel te rationeel om dat soort irrationele dingen klakkeloos over te nemen. Aanvaard de maatschappij zoals ze is en speel het spel mee, denk ik dan.»

HUMO De maatschappij zou zich ook kunnen aanpassen.

JAFARI «Dat is waar. En het staat iedereen vrij de maatschappij te proberen veranderen. Als het je lukt, dan vind ik dat prima. Maar ik ga het zelf niet doen. Ik ga mee met de flow. Ik vind de flow mooi. Zeker hier in Bavikhove (lacht).»

HUMO Philippe Geubels gehoorzaamde wel en liet Allah in geen enkele mop opdraven.

JAFARI «Het is een zeer fijne aflevering, maar één ding vond ik spijtig: het had wat minder braaf gemogen. Vraag me nu niet welke mop ik zelf had willen vertellen: ik kan moppen nooit onthouden (lacht).

»Natuurlijk is het niet simpel om in België een Ali te zijn. Dus lach ik er zelf soms mee als ik me moet voorstellen: ‘Het voordeel is dat je mijn naam makkelijk kunt onthouden, er lopen er genoeg rond.’ Dan lachen de mensen eens en zijn ze gerust.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234