2014: Afghaanse studenten van het inmiddels gesloten culturele centrum in Kaboel.  Beeld REUTERS
2014: Afghaanse studenten van het inmiddels gesloten culturele centrum in Kaboel.Beeld REUTERS

AfghanistanKunstenaar in gevaar

Taliban ging nog op de thee bij volkszanger, achteraf werd hij geëxecuteerd

De nieuwe stijl van de taliban is – naar eigen zeggen – doordrenkt van begrip, behalve voor muzikanten en kunstenaars. Zelfcensuur is van levensbelang voor wie niet kon wegkomen.

In de bergen van Afghanistan klinkt niet langer de traditionele volksmuziek. Muzikanten denken wel twee keer na sinds de brute moord op Fawad Andarabi. De zanger bij wie de taliban eerst nog langs waren geweest om thee te drinken, werd bij nader inzien uit zijn huis gesleept en ter plekke geëxecuteerd. Waar zong hij over? Over ‘onze mooie vallei, grond van onze voorouders’. De zanger was zelf vernoemd naar de Andarabi-vallei, honderd kilometer noordelijk van Kaboel.

Een woordvoerder van de taliban in de hoofdstad liet weten dat de moord zou worden onderzocht en de moordenaars terecht zouden worden gesteld. Eerder werd de bekende Afghaanse humorist Nazar Mohammad, met de artiestennaam Khasha Zwan, doodgeschoten. Het was de reden dat in de laatste dagen van de evacuatie vanaf het vliegveld van Kaboel juist veel artiesten en kunstenaars probeerden weg te komen.

Frankrijk heeft een aantal van hen onderdak verleend en helpt anderen alsnog het land te ontvluchten. Drie kunstenaars van het collectief ArtLords (een club van schilders, muzikanten, acteurs en grafische ontwerpers) zijn omgekomen bij aanslagen, zegt Omaid H. Sharifi tegen de Franse krant Libération. Hijzelf vluchtte tijdig naar Abu Dhabi.

Huisregels

Er is geen Afghaanse muzikant of kunstenaar die enige mildheid van de taliban verwacht. Evenmin dat de moord op Andarabi serieus gaat worden onderzocht. Dat zal lastig worden voor een talibanrechter want degenen die Fawad Andarabi doodden hielden zich aan de huisregels. In ieder geval aan die van de taliban oude stijl (1996-2001). Dat waren de jaren waarin alle muziek verboden was - uitgezonderd geselecteerde religieuze gezangen. Muziekcassettes werden vernietigd zoals in Duitsland ooit boeken werden verbrand. Muziekinstrumenten werden kort en klein geslagen en zelfs kooitjes met zangvogels waren niet toegestaan omdat volgens de taliban muziek wordt verboden in de Koran. Net als – volgens de nieuwe heersers van Afghanistan – films, schaken en vliegeren, een volkssport in Afghanistan. Veel artiesten in Afghanistan zouden voorlopig aan zelfcensuur doen. Alles om niet de aandacht van de cultuurpolitie te trekken.

Tijdens het oude regime van de taliban gold ook een verbod op alle kunstvormen. Vele kunstwerken werden vernield door de taliban of door de kunstenaar zelf uit angst voor straffen.
 Beeld Getty Images
Tijdens het oude regime van de taliban gold ook een verbod op alle kunstvormen. Vele kunstwerken werden vernield door de taliban of door de kunstenaar zelf uit angst voor straffen.Beeld Getty Images

Maar omdat de taliban niet nog eens geïsoleerd willen raken van de rest van de wereld en nog meer omdat ze internationale kredieten nodig hebben om Afghanistan te kunnen besturen, wordt naar buiten toe toch steeds een mildere versie van het regime beleden. ‘We willen een toekomst bouwen en het verleden laten rusten’, zei woordvoerder Zabihullah Mujadid pas tegen The New York Times. Hij wordt getipt als toekomstige minister van Cultuur en Informatie. Om vervolgens wel te benadrukken. ‘Maar muziek is verboden in de islam. We hopen de mensen ervan te overtuigen geen muziek te maken zonder dat we ze daarvoor onder druk hoeven te zetten.’

Opgebloeid

Dat wordt een opgave want met de westerlingen die twintig jaar in het land verbleven is er een hele muziekcultuur opgebloeid en overgenomen door Afghaanse jongeren. Hiphop kennen ze ook in Kaboel. Net als populaire talentenjachten op de televisie. Sinds de taliban Kaboel hebben ingenomen is het voor muzikanten een nachtmerrie, meldt een Franse journalist. Artiesten smeken erom te mogen uitwijken naar Frankrijk of de Verenigde Staten. Ondertussen vernietigen beeldkunstenaars uit voorzorg hun creaties want er worden huiszoekingen gedaan naar ongewenste kunst.

Want ook al wil de taliban doen geloven dat het allemaal wel meevalt; muziekscholen zijn gesloten, de populaire Iraanse popsongs klinken allang niet meer op de radio. In sommige provincies riskeer je te worden doodgeschoten als er muziek uit je autoradio klinkt. Sowieso is alle niet-religieuze muziek in de ban gedaan. In Kandahar, de provincie waar Haibatullah Akhundzada zich tegenwoordig ophoudt, werd muziek als eerste verboden. Vrouwenstemmen, in welke kunstvorm ook, zijn taboe.

In verschillende westerse landen circuleren lijsten van Afghaanse kunstenaars wier leven wordt bedreigd. 160 daarvan staan op een lijst om met prioriteit te worden geëvacueerd. Vijftig culturele instellingen in Frankrijk hebben zich verbonden aan het lot van Afghaanse kunstenaars.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234