null Beeld NYT
Beeld NYT

Terreur

Taliban zijn voor hen afvallige softies, maar hoe gevaarlijk is IS-K echt?

De aanslag op het vliegveld van Kaboel draagt de stempel van de terreur van Islamitische Staat-Khorasan (IS-K). Dat is het Afghaanse filiaal van de beruchte terreurorganisatie die zeven jaar geleden nog een kalifaat bestuurde in delen van Syrië en Irak. IS-K lijkt klaar om de strijd aan te gaan met de taliban, wiens strenge shariawetten het nog veel te laks vindt.

De dreiging van een aanslag op de wachtenden bij het vliegveld van Kaboel hing al enkele dagen in de lucht en was volgens westerse veiligheidsdiensten zelfs ‘imminent’. Een woordvoerder van de taliban had vooraf tegen CNN gezegd dat er meldingen waren over een op handen zijnde aanslag door ‘kwaadwillenden’. Gerekend werd op een zelfmoordaanslag. Volgens Amerikaanse bronnen zou het imminente gevaar verband houden met de recente ontsnapping van enige honderden hard core IS-K extremisten uit twee gevangenissen in de buurt van Kaboel.

Vorig jaar werd de universiteit van Kaboel aangevallen door leden van IS(-K). Er vielen 22 doden. Beeld AFP
Vorig jaar werd de universiteit van Kaboel aangevallen door leden van IS(-K). Er vielen 22 doden.Beeld AFP

Strategie

Ondertussen heeft de terreurorganisatie de aanslag opgeëist en het is niet hun eerste dodelijk wapenfeit. De ‘K in de naam staat dus voor Khorasan, een typische verwijzing naar het jihadistische ideaal van een nieuw kalifaat in de historische regio Khorasan. Dat was ooit een immens gebied dat tegenwoordig zou lopen door vele landen, grofweg van Iran tot aan het westen van China, inclusief landen als Afghanistan, Turkmenistan, Oezbekistan en Kirgistan. De grensoverschrijdende ambities van IS-K verklaart ook waarom met name Rusland en China momenteel garanties zoeken bij de Taliban dat zich in Afghanistan geen jihadistische organisaties als IS-K mogen ophouden. Die zouden immers ook jihadisten in Rusland en China kunnen gaan trainen om aanslagen daar te plegen.

Alleen al dit jaar heeft IS-K 77 aanslagen opgeëist in Afghanistan waarbij honderden doden vielen. In 2020 waren er 21 aanslagen. De gebruikte strategie is vaak dezelfde: een zelfmoordaanslag door een met explosieven behangen ‘martelaar’ of een met explosieven volgepakte vrachtwagen die wordt opgeblazen op een plek waar veel mensen samenkomen. In het verleden waren Afghaanse politiebureaus of sjiitische Afghanen van de Hazara-stam vaak doelwit van IS-K. Bij een aanslag op een meisjesschool in Kaboel kwamen in mei tachtig meisjes om het leven.

Een relatief gemakkelijk doelwit was voor de terroristen te vinden bij het vliegveld van Kaboel waar duizenden Afghanen nog proberen weg te komen vóór 31 augustus, wanneer het Amerikaanse leger definitief zijn biezen pakt. Ooggetuigen zeiden tegen het Duitse persbureau dpa dat de drukte bij het vliegveld van Kaboel gisteren alleen maar toenam, ondanks de adviezen daar weg te blijven. Mensen stonden zo dicht op elkaar ‘dat het net een muur lijkt’, aldus een getuige.

Roep om wraak

Er zijn weinig organisaties in de wereld die de taliban een stel afvallige softies vinden. Maar IS-K is die mening wel toegedaan. Maar Islamitische Staat was toch van de kaart geveegd door de Amerikanen en was - volgens Donald Trump - toch definitief verslagen? Niet helemaal. Veteranen van het kalifaat hebben zich gehergroepeerd in verschillende delen van Afrika en Azië. Ook in Afghanistan, dat door een Amerikaanse expert recent werd omschreven als ‘het Las Vegas van terroristen, extremisten en radicalen’. De Verenigde Naties schatten onlangs dat er een kleine tweeduizend IS-K’ers in het land actief zijn, de helft minder dan in 2016 toen de Amerikaanse luchtmacht IS-stellingen bombardeerde. Binnen IS-K is de roep om wraak daarvoor groot. Daarbij zou de nieuwe leider, Shabab al-Muhajir, een voormalig commandant van al-Qaeda in het grensgebied van Pakistan, de organisatie tot verzamelclub maken voor ontevreden taliban-strijders.

Al-Muhajir zou zich nu vooral willen profileren en dat kan in de visie van IS-K het beste met een aanslag in Kaboel waarop nu de ogen van de wereld zijn gericht.

Thuishaven van terreurgroepen
De dreiging door IS-K illustreert meteen het hardnekkige probleem dat Afghanistan - ondanks geruststellende woorden van de taliban - wel degelijk de thuishaven is van diverse terreurorganisaties. Sommige zijn aan elkaar gelinkt door ideologie of familiebanden. Een aantal commandanten van al-Qaeda is bijvoorbeeld uitgehuwelijkt aan vrouwen uit taliban-families. De taliban zijn ook weer verbonden met het beruchte Haqqani-netwerk, een andere clan die door de Verenigde Staten als terroristische organisatie is aangemerkt. Volgens de Amerikaanse expert terrorismebestrijding, Colin P. Clarke, functioneren de taliban, het Haqqani-netwerk en al-Qaeda als een ‘driemanschap’. Volgens Clark doen ze hand- en spandiensten voor elkaar waarbij de taliban een binnenlandse agenda heeft en al-Qaeda nog steeds een soort jihadistische internationale organisatie voor ogen. Islamitische Staat zit ook op die lijn en is daarmee een concurrent van al-Qaeda.

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234