Talkshow: Volgende fragment

Driehonderdachtentachtig uren uitzending, honderdvijfentwintig gasten, elf presentatoren en minstens één klassieke oneliner (‘De enige werkloze in nazi-Duitsland hing in de broek van Adolf Hitler’ – C. Fasseur): ziedaar de oogst van vierentwintig jaargangen ‘Zomergasten’, de langst lopende talkshow van de Lage Landen.

Eén week vóór de start van het door Jan Leyers gepresenteerde vijfentwintigste seizoen (toepasselijke haarkleur voor een zilveren jubileum, trouwens) zenden Canvas en de VPRO gelijktijdig een drie uur durende overzichtsdocumentaire uit, ‘Volgende fragment’, waarin de voortreffelijke Nederlandse tv- en radiomaker Roel van Broekhoven met alle voormalige presentatoren en een keur aan gasten terugblikt op de meest memorabele momenten.

Roel van Broekhoven «Net voor jij belde, was ik enkele fragmenten aan het monteren uit een aflevering uit 2000, waarin Kristien Hemmerechts te gast was. Die liet op een gegeven moment een scène zien uit een pornovideo, die ze persoonlijk was gaan uitzoeken op de Amsterdamse wallen.

»Echt een vréselijk wansmakelijke scène, en tegelijk ook wel een beetje lachwekkend: naast het gebruikelijke op-en-neerwerk zie je namelijk hoe één van de actrices een vacuümpomp op haar ‘vrouwelijkheid’ zet, zoals toenmalig presentator Adriaan van Dis het mooi verwoordde.

»Het punt dat Hemmerechts wilde maken, was dat we met z’n allen het spoor van de suggestie bijster waren geraakt: lang geleden was een bloot been al voldoende, daarna moesten er ook blote borsten aan te pas komen, en zo is men alsmaar verder en verder gegaan – in het jaar 2000 was er al sprake van een pornoactrice die een camera naar binnen had gepropt, zodat de liefhebbers van het genre haar baarmoeder eens langs alle kanten konden bekijken.

»Hemmerechts was van mening – en dat was eigenlijk de kern van haar betoog - dat je die evolutie ook op televisie zag, vooral in talkshows: alsmaar meer ging men de persoonlijke toer op, en vertelden mensen open en bloot over wat ze allemaal met hun vrouw uitspookten, en hoeveel depressies ze hadden gehad, en of ze hun kinderen al dan niet sloegen.»

HUMO Fijn excuus om de kijkers een keiharde pornoscène in de maag te splitsen.

van Broekhoven (lacht) «Ja, maar haar verhaal klopt natuurlijk wel. Je ziet het zelfs bij ‘Zomergasten’: in de aanvangsjaren was het programma eigenlijk een soort college, waarin de gasten hun keuzefragmenten voornamelijk gebruikten ter illustratie van een betoog over het medium televisie, en over wat je met beelden precies kan doen.

»Maar na verloop van jaren werden de keuzefragmenten meer en meer gebruikt om iets te vertellen over de gasten zélf. Op den duur werd er zelfs gehuild in de uitzending, en werden in de gesprekken ook dode kinderen en slaande echtgenoten opgevoerd – ondenkbaar in het begin.

»In de eerste jaren was het ook praktisch uitgesloten dat een actrice te gast zou zijn: je moest al een eminent historicus of hoogleraar zijn om in aanmerking te komen voor ‘Zomergasten’, of toch minstens columnist of schrijver. Dat is veranderd na de passage van de populaire cabaretier Raoul Heertje, in 2000.

»Die aflevering haalde zo’n 800.000 kijkers, het dubbele van normaal, en dat heeft de redactie aan het denken gezet. Sindsdien wordt er ieder seizoen wel iemand als Katja Schuurman, Marc-Marie Huijbregts of – horresco referensHeleen van Royen uitgenodigd.»

HUMO In totaal laat u in ‘Volgende fragment’ een kleine veertig betrokkenen aan het woord, vooral voormalige gasten. Waren er die weigerden mee te werken?

van Broekhoven «Nee, niemand – iedereen was buitengemeen enthousiast. De enige die ik niet heb kunnen strikken was Linda de Mol, maar dat was enkel om praktische redenen: Linda de Mol heeft altijd haar eigen visagiste en make-upmevrouw bij zich, en die grap zou ons duizend euro hebben gekost – geld dat we niet hadden.

»’t Is natuurlijk ook altijd een ontzettende eer geweest om voor ‘Zomergasten’ gevraagd te worden; veel mensen laten er zich graag op voorstaan. Voormalig presentator Joris Luyendijk vertelde me zelfs dat je, eens je in ‘Zomergasten’ hebt gezeten, je prijs wel tot het vijfvoudige kunt opdrijven in het speakers academy-wereldje. Voor Luyendijk zelf is zijn presentatorschap natuurlijk ook fantastische reclame geweest voor zijn boeken.»

HUMO Adriaan van Dis liet ooit optekenen dat er drie zaken zijn waar in Nederland altijd kritiek op is: het weer, de bondscoach en de presentator van ‘Zomergasten’. Een leuke quote, maar is het ook echt zo?

van Broekhoven «Dat denk ik wel, ja. De kritiek op de ‘Zomergasten’-presentatoren is vooral ook altijd onvoorstelbaar hard en op de man geweest. Dat is begonnen met Peter van Ingen, de eerste presentator, die in de kritieken echt werd áfgemaakt: ’t ging over hoe hij zijn handen bewoog, over zijn stem, over hoe hij keek, over dat hij alsmaar achterover zou leunen tegen een berg van vermeende intellectuele bagage. Eén criticus schreef: ‘Van Ingen is een denker die dénkt dat hij een denker is. Helaas is hij een matig acteur.’ (lacht)

»Ik zou zeggen: laten we Jan Leyers maar veel sterkte toewensen, de komende weken.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234