'Tegen de muur': Kamagurka en Herr Seele

'Wat we met elkaar gemeen hebben, is dat we altijd en onder alle omstandigheden aan het werk zijn: we wachten niet op een begenadigd moment.'

‘’t Is een begin,’ zegt Herr Seele over die expositie, ‘er is nog werk aan de winkel, maar er zit toekomst in. En niet te vergeten: Cowboy Henk is the last comic hero.’ Kamagurka en Seele zijn het vaak roerend oneens met elkaar – ze zijn een langlopend echtpaar dat het van wederzijdse tolerantie moet hebben, wat uiteindelijk ook wel op liefde zal neerkomen. De gedachten van Herr Seele schieten, voor het interview een aanvang neemt, geheel naar verwachting enkele windrichtingen tegelijk uit: hij vindt dat ‘Herenleed’, de theatrale tv-serie van Armando, Cherry Duyns en Johnny van Doorn (VPRO, 1971-1997), veel te weinig likes heeft op YouTube, en hij herinnert me eraan dat we in 2016 de honderdste verjaardag van het dadaïstische manifest van Hugo Ball moeten herdenken. Maar hoe? Het zijn zorgen voor later. Het heden, één maand na een islamitisch getint bloedbad in Parijs, gebiedt me om aan een schilderij van Kama & Seele te denken waarop zij ‘Het Laatste Avondmaal’ van de Vlaamse primitief Dirk Bouts parafraseren: het stelt wijlen de redactie van Charlie Hebdo voor. In De Zwarte Panter is het opvallend discreet opgehangen, nog tot 8 maart.

HUMO De tentoonstelling heet ‘Tegen de muur’. Dat brengt me uitdrukkingen als ‘met de rug tegen de muur staan’ of ‘iemand tegen de muur zetten’ te binnen.

Herr Seele «Ja, ’t komt negatief over. ’t Is een idee van Kama.»

Kamagurka «Ik vind het grappig. En het zegt iets over de tijdgeest. Er is tegenwoordig op alle gebied zodanig veel agressie dat je als artiest makkelijk tegen de muur kunt worden gezet. Maar de eigenlijke aanleiding van die titel is een herinnering aan wat ’t Pallieterke zo’n 35 jaar geleden over Herr Seele en mij schreef: ‘Je zou die gasten tegen de muur moeten zetten.’ En nu we toch in Antwerpen exposeren, waar ’t Pallieterke thuis is, haalde ik graag die herinnering op.»

HUMO Herr Seele, wat vind jij van deze tijd?

Herr Seele «Zeer plezierig, om niet te zeggen: fantastisch. Ik vind het leuk om nu te leven. De barok had mij ook wel gezind, maar neen: geef mij toch maar deze jaren.»

HUMO ’t Is een tijd waarin IS lelijk huishoudt, een tijd waarin de redactie van Charlie Hebdo om religieuze redenen is geliquideerd, een tijd waarin Poetin op oorlog lijkt aan te sturen…

Herr Seele «Dat kan gebeuren.»

Kamagurka «We zijn geboren in een tijd waarin de wereld elk moment totaal vernietigd kon worden door de Russen en door de Amerikanen. En wat atoombommen betreft, wilden de Chinezen ook niet achterblijven.»

HUMO Je hebt je na 7 januari 2015 bepaald terughoudend opgesteld. Ik had je in allerlei praatprogramma’s verwacht.

Herr Seele «Hij zit met de poepers (lacht). Kama is vaker bang: in 1986, toen de kerncentrale van Tsjernobyl lek was, had hij zijn koffers al gepakt. Hij zou met vrouw en kinderen naar Portugal verhuizen.»

Kamagurka «Nee, ik was naar Rusland vertrokken.»

HUMO Herr Seele, jij bent minder bang?

Herr Seele «Noch Kama, noch ik zijn satirici, ook al was onze leerschool Hara-Kiri, het blad waaruit Charlie Hebdo later is voortgevloeid. Dat we voor dat blad gewerkt hebben, is een schitterend hoofdstuk in onze biografie. De moeder van René Magritte heeft zich verdronken toen hij nog een kind was. Hij zei dat hij genoot van de extra belangstelling die hij door haar zelfdoding kreeg. Ik heb iets vergelijkbaars gevoeld na de moordaanslag op Charlie Hebdo. We were part of it! ‘Reyers laat’ belde mij kort na de feiten op om eventueel iets over Charlie Hebdo te komen vertellen. Aan de telefoon hield ik een exposé over de Franse satirische traditie van de Franse Revolutie tot heden. Ze moesten er nog even over nadenken, kreeg ik te horen. Een kwartier later belden ze terug: ‘We hebben voor Alex Agnew gekozen.’ Hoe dom kun je zijn? Terwijl Kama en ik in Vlaanderen de enige link met dat blad zijn. Erg, hè, de media?»

HUMO Noem iets ergs en de media hebben het gedaan.

Kamagurka «Luis Buñuel schreef het al in zijn autobiografie ‘Mijn laatste snik’: ‘De vier ruiters van de apocalyps zijn: overbevolking, milieuverontreiniging, terrorisme en de media.’ En de media vond hij nog de ergste kwaal.

»Ik kan niet aan deze tijd denken zonder aan andere tijden te denken. Begin jaren 90 zat ik ’s nachts naar CNN te kijken: Bagdad werd gebombardeerd door de Amerikanen omdat Saddam Koeweit was binnengevallen. ’t Waren prachtige beelden: vuurwerk boven een feeërieke stad uit de sprookjes van Duizend-en-één-nacht. Je had gezworen dat je feestvreugde zag, zodat je je niet meer zo goed realiseerde dat het eigenlijk om oorlog ging. De volgende dag zag je beelden van kinderlijken, uitgereten mensen, platgegooide gebouwen. En, echt waar, toen dacht ik al: ‘Dit is het begin van iets waarvan het einde zoek is.’ Tien jaar later, tijdens de Tweede Golfoorlog, ging de zoon van George Bush even het werk van zijn vader afmaken. Wéér kinderlijken, uiteengereten mensen en platgegooide gebouwen. Die jihadisten hebben die beelden óók gezien; ze hebben ze als een groot, niet meer recht te breien onrecht ervaren, waar ze conclusies uit hebben getrokken.»

HUMO Laat ik in dit verband even de Nederlandse columnist Max Pam citeren: ‘De reacties op een terroristische aanslag verlopen volgens een vast patroon: eerst heb je de ontzetting, dan heb je de woede, vervolgens komt de saamhorigheid, dan heb je de harde maatregelen, dan komt de relativering, daarna wordt gezegd dat ze het zelf hebben uitgelokt, dan beweert iemand dat het onze eigen schuld is, dat de aanslagplegers wel degelijk een punt hebben en wordt er om empathie voor de daders gevraagd. Ten slotte herneemt het leven zijn gewone gang en is het wachten op de volgende aanslag.’

Kamagurka «Empathie voor de daders heeft geen zin, want ze zijn dood.»

Herr Seele «Hebben we het over wrok en wraak? Mijn grootvader, die in het verzet zat, is in de oorlog door de Duitsers onthoofd in Wolfsburg. Von Stauffenberg had geprobeerd Hitler om te brengen, maar die aanslag mislukte. En Hitler heeft zich toen willen wreken op alle verzetslui die in Duitsland in de kampen zaten, onder wie mijn grootvader. Mijn ouders koesterden totaal geen wrok tegen de Duitsers, en ik ook niet. Mijn grootmoeder ging begin jaren 60 – de oorlog lag nog vers in het geheugen – al naar Garmisch-Partenkirchen op vakantie. Ik denk dat de Duitsers toen, bij wijze van charmeoffensief, goedkope vakanties aanboden. Of mijn grootvader nu door de Duitsers onthoofd was of niet, het leukste programma op de televisie was voor ons ongetwijfeld ‘Musikantenstadl: das Beste aus Schlager und Volksmusik’. Ik wik mijn woorden: misschien wel het beste tv-programma aller tijden.»

Kamagurka «Toen we nog aan de academie in Gent studeerden, liep hij er al als een Beier bij. Hij droeg een plusfour, de broek van het vroege Kuifje.»

Herr Seele «En een tirolerhoed met een veertje erop. En niet te vergeten: een groene loden.»

Kamagurka «Hij zag eruit als iemand die elk moment in jodelen kon uitbarsten. Uiteraard om onverklaarbare redenen.»

Herr Seele «Je kunt die kledingstijl ook metafysisch en esthetisch bekijken, zoals je ook louter metafysisch en esthetisch naar de Hitlerjugend kunt kijken. Die schoonheid kun je loskoppelen van wat de Hitlerjugend in werkelijkheid te betekenen had. Als we Cowboy Henk aan de Duitse markt willen slijten, zullen we hem iets van de esthetiek van de Hitlerjugend moeten meegeven. Daar zullen die Duitsers onmiddellijk voor vallen.»

Kamagurka «Hoor ik nu de stem van een krankzinnige?»

Herr Seele «Metafysische kunst is in brede trekken: de charme van vroeger in beeld brengen. Zo herinner ik me haarscherp de kleur van de fiets van mijn grootvader: een schakering van petroleumblauw. Die tint is mij mijn hele leven bijgebleven. Daar iets mee doen komt neer op metafysische kunst. En die kunst is oneindig veel sterker dan politieke cartoons ooit kunnen zijn.»


De nieuwe vrolijkheid

HUMO Terug naar ‘Tegen de muur’, een tentoonstelling waarin de beeltenis van Cowboy Henk cruciaal is. Waarom is hij, van oorsprong een stripheld, ook schilderkunstig een interessant onderwerp?

Herr Seele «De held van de barokschilders en van de Vlaamse primitieven was Jezus Christus, een figuur die ze niet zelf hadden bedacht. Onze held is Cowboy Henk, ooit bedacht door Kamagurka. We voeren dus onze eigen, zelf verzonnen held op in de schilderkunst, wat mij een uniek gegeven lijkt. Cowboy Henk is ook nooit af. Ik moet hem constant gestalte geven.»

Kamagurka «De schilders van de popart – Andy Warhol, Roy Lichtenstein – hebben Mickey Mouse afgebeeld in hun werk, ’t is te zeggen: ze hebben hem gekopieerd. Wij kunnen Cowboy Henk niet kopiëren, want hij is ons origineel.»

Herr Seele «Mickey Mouse wordt ook een ernstig personage in de popart, een tragisch personage zelfs, in tegenstelling tot Cowboy Henk in onze schilderijen. Wij vinden dat kunst entertainment is, wat nog niet betekent dat kunst vanzelf om te lachen is.

»Er is behoefte aan een nieuwe vrolijkheid. Na de Tweede Wereldoorlog waren de tijden wellicht nog grimmiger dan nu, en uitgerekend toen is het surrealisme en plein soleil ontstaan: het nadrukkelijk vrolijke surrealisme van bijvoorbeeld René Magritte. Na de moordaanslag op Charlie Hebdo moet er een nieuwe vrolijkheid komen. Het probleem is dat Kama en ik al ruim dertig jaar de vrolijkheid zelf zijn. Daar moeten we dus nog een schepje bovenop doen.»

Kamagurka «Laat je pacemaker maar nakijken, Seele (lacht).»

HUMO Over vrolijkheid gesproken: ik herinner me een tv-reportage over jou, Herr Seele, en wijlen je moeder, de schilderes Odette Pannecoucke. Ze zei toen over jou: ‘Hij ziet in alles het blijde. Als hij op bezoek komt, wandelt de zon binnen.’ Is daar een woord van gelogen?

Herr Seele «Ik ben de meest blije man die je ooit kunt ontmoeten. Met het klimmen der jaren ben ik helaas een oude, in een hoek liggende hond geworden, terwijl ik vroeger een jong hondje was dat uitbundig zijn staart achterna rende. Zo’n hondje waar komieken niet tegenop kunnen. Maar goed, in essentie ben ik nog altijd buitengewoon vrolijk en optimistisch. Ik zou zelfs geneigd zijn vrolijk te blijven als ik denk aan wat er bij Charlie Hebdo gebeurd is, ook al kun je die aanslag niet vrolijk bekijken. Om aan mijn ingeboren vrolijkheid een eind te maken, zullen ze mij moeten doodslaan met een hamer. Pas op, die vrolijkheid heeft een diabolische keerzijde: de nar kan ook boos zijn, hè? Met alleen maar vrolijkheid kun je geen humor maken.»

Kamagurka «Je bent ook een venijnig mannetje.»

Herr Seele «Maar dan deep down.»

Kamagurka «Je zou ook vechten, hè?»

Herr Seele «Ik zei het al: mijn grootouders zaten in het verzet. Ik laat me niet op m’n kop zitten. Maar goed, kunst is sublimatie en ik kan allerlei ongenoegen sublimeren.»

Kamagurka «Ik ook. Nadat ik die bombardementen op Bagdad had gezien, droomde ik ’s nachts van een kind zonder handen en voeten. Die waren eraf geschoten. Toch kon dat kind lopen. Toen ik wakker werd, wilde ik dat kind tekenen, en Bobje (van ‘Bert en Bobje’, red.) vloeide uit mijn pen. Doordat ik weet waar Bobje vandaan komt, heb ik hem altijd een veeleer tragische figuur gevonden. Zo verwerk ik allerlei wreedheden en pijnlijke gebeurtenissen.»

HUMO Cowboy Henk is vaak ziekelijk blijmoedig.

Kamagurka «Hij is één en al ongebreidelde levenslust. Die levenslust tegen heug en meug stelt me ook in staat om ongebreidelde verhalen te vertellen, die mensen nooit kunnen meemaken. Wie zich bezint en daardoor voorzichtig is, maakt niet veel mee.»

Herr Seele «Is vrolijkheid aan niet nadenken te danken? Ik denk anders vaak dat ik niet denk. Ik mag dan wel niet denken, maar toch zit ik op het goede spoor (lacht).»

Kamagurka «Als ik iets beweer, beweer je meestal automatisch het tegenovergestelde, en daar geef je dan een draai aan die ik totaal niet verwacht.»

Herr Seele «Ik blijf meestal babbelen tot er iets leuks uitkomt.»

Kamagurka «Of tot ik van ellende in m’n auto spring en in vliegende vaart wegrijd.»

Herr Seele «Ik leid een nogal geïsoleerd bestaan bij gebrek aan gelijkgestemde zielen. Maar ik ga graag om met Kama: we zijn twee professionele kunstenaars die de beste mop aller tijden proberen te vinden. Dat is onze gezamenlijke zoektocht en ons beider vak.»

Kamagurka «Wat we ook met elkaar gemeen hebben, is dat we altijd en onder alle omstandigheden aan het werk zijn. We wachten niet op een begenadigd moment, zodat we ook nooit in tranen uitbarsten omdat het begenadigde moment uitblijft.»

Herr Seele «Ik heb anders wel deadlines nodig, en iemand die me achter de veren zit. Als iemand me zegt: ‘Schilder nú een kruisophanging’, dan begin ik er aan, anders niet.»

HUMO Cowboy Henk is zowel in druk als op schilderijen volslagen amoreel, en als hij op stoot is ook wel immoreel.

Herr Seele «Ja, maar daar zou wel eens verandering in kunnen komen nu Fantagraphics, de grootste alternatieve Amerikaanse stripuitgeverij, in Cowboy Henk geïnteresseerd is. We zijn dertig jaar libertijns geweest. ’t Is misschien interessant om ons met het oog op de Amerikaanse stripmarkt enige beperkingen op te leggen, bijvoorbeeld wat het seksleven van Cowboy Henk betreft. Zulke beperkingen zou je ook etiquette kunnen noemen. Er zit volgens mij veel humor in etiquette.»

Kamagurka «Wat zeg je nu? Ik geloof mijn oren niet! Let maar niet op hem, Rudy.»

[FOTOSPECIAL_31383]


Kwestie van slechte smaak

HUMO Kama schrijft sinds jaar en dag de scenario’s voor Cowboy Henk. In De Zwarte Panter hangt er ééntje aan de muur: een schamel A4’tje met een summiere beschrijving waar jij, Herr Seele, kennelijk genoeg aan hebt.

Herr Seele «Ik hou van magere scenario’s. Het scenariootje van Cowboy Henk als koekoeksklok is bijna niets: als je het als mop zou vertellen, zou niemand erom lachen, maar ik kan er wel een fantastische aflevering van Cowboy Henk van maken.»

Kamagurka «Ik beschrijf niets in details. Ik heb het bijvoorbeeld over een ‘dronkenlap’ zonder verdere specificaties. Hij moet zelf maar weten wat voor dronkenlap het precies is, en mocht hij dat niet meer weten, dan kunnen we niet langer samenwerken.»

Herr Seele «Sommige scenario’s zijn het gevolg van iets dat we op straat hebben gezien. Vijftien jaar geleden zaten we hier in Brasserie du Parc door het raam te kijken…»

Kamagurka «Het was koud, en we zagen een man die op iets of iemand stond te wachten, met z’n handen op z’n rug gevouwen. Die handen waren opvallend rood. En toen bedacht ik een seksuele afwijking waarbij iemand zijn slappe warme lul en balzak in die koude gevouwen handen probeert te wriemelen.»

Herr Seele «Het thema was die keer dus: warm en koud.»

Kamagurka «Een thematiek die je alleen maar in het universum van Cowboy Henk kwijt kunt, voorbij goed en kwaad. Eén van de eerste afleveringen was: ‘Cowboy Henk bombardeert nogmaals Hiroshima’. Hoe grappig kan slechte smaak al niet zijn? In onze begindagen was humor nog een kwestie van goede smaak in linkse kringen. In de satire van toen werd je ook geacht een dader aan te wijzen, en een slachtoffer. Bij ons waren er daders noch slachtoffers, want onze humor moest amoreel zijn, onze humor was als het ware natuur, en natuur heeft geen moreel besef: ze redt een uit het nest gevallen vogeltje niet.»

Herr Seele «We moeten ons nu ook weer niet blindstaren op het ethische aspect, want de humor van Cowboy Henk zit ’m toch ook in het esthetische, in zijn classicisme. Als expressionisme ziekte verbeeldt, dan verbeeldt classicisme gezondheid.»

HUMO Ik zie er ook de lijnvoering van Marc Sleen in, de kunst van de volkse stripverhalen uit onze kindertijd. Ik denk aan ‘Oktaaf Keunink’ en aan ‘Piet Fluwijn en Bolleke’.

Herr Seele «Absoluut.»

HUMO Je vormentaal ademt over het algemeen iets nostalgisch uit, vind ik.

Kamagurka «In volle punktijd liep hij er als een 19de-eeuwer bij.»

Herr Seele «Mijn kader voor de humor van Cowboy Henk is: gezelligheid. En gezelligheid is: het oude vertrouwde. Eén van mijn grote helden, de Finse cineast Aki Kaurismäki, brengt alleen maar oude gebruiksvoorwerpen in beeld in zijn films.»

Kamagurka «Een iPhone tekenen is oninteressant. Een ouderwetse gloeilamp, zo’n peertje, is veel interessanter. Eigenlijk is de contemporaine designwereld antihumor: strak eigentijds design doodt het grappige van voorwerpen.»

Herr Seele «Ik hou van bezielde objecten. Ik heet niet voor niets Seele. Hedendaags design lijkt mij over het algemeen niet bezield.»

HUMO In jullie serie ‘De vaderlandsche geschiedenis’, ook te zien in De Zwarte Panter, hangt eveneens een sfeer van nostalgie: ze deed me denken aan de chromo’s van Historia.

Herr Seele «We hebben die chromo’s bekeken, maar we hebben ze onmiddellijk terzijde geschoven omdat we ze niet goed genoeg vonden. Maar ik heb wel een meter historische boeken doorgenomen.»

Kamagurka «Hij kwam elke week bij me aan met een tas waarin wel 30 kilo geschiedenisboeken zaten. Ik wilde ook dat die serie klopte, dat een kind er iets uit zou kunnen leren over België.»

HUMO Ik denk dat Kama de digitale revolutie meer omhelst dan jij, Herr Seele.

Herr Seele «De laatste tijd stuur ik weleens een tekening door met mijn iPhone, maar voor de rest hou ik me zo veel mogelijk aan het oude ambacht: ik gebruik al dertig jaar hetzelfde formaat tekenpapier en hetzelfde merk Oost-Indische inkt – ik moet ’m kunnen ruiken. Kama is meer uit op de nieuwste technische snufjes, wat ik een burgerlijk trekje vind: hij had volgens mij het eerste faxtoestel in Vlaanderen.»

Kamagurka «Ik ben in ieder geval blij dat ik mijn tekeningen waar ook ter wereld bliksemsnel kan doorsturen: als ik klaar ben met een tekening, is ze een seconde later al ter bestemming. Maar voor de rest heb ik om te tekenen nog altijd pen en papier nodig.»

HUMO Gebeurt het, Herr Seele, dat je kunstenaars beoordeelt naar de mate waarin ze het ambacht beheersen?

Herr Seele «Ik zeg nogal snel: ‘Hij kan niet schilderen.’ Dat heb ik al uitgeroepen bij het zien van schilderijen van Borremans en Tuymans. Hun werk is me ook te psychologisch. Te ‘diep’ en te ‘eerlijk’. Dat is nergens voor nodig. Nieuwe kunst moet apsychologisch zijn.»

HUMO Wat dacht je over die vermeende plagiaataffaire rond Luc Tuymans?

Herr Seele «Ik geef fotografe Katrijn Van Giel gelijk. De totaal oninteressante, charismaloze kop van Jean-Marie Dedecker wordt door haar compositie, haar kadrering, enigszins opgewaardeerd. Tuymans neemt de essentie en de kracht van die foto – de compositie – klakkeloos over.»

Kamagurka «Ik ben het daar totaal niet mee eens. ’t Is duidelijk een werk van Tuymans: je herkent onmiddellijk zijn coloriet, zijn manier van schilderen. Een fotograaf kan de foto van Katrijn Van Giel plagiëren; een schilder niet. Op een bepaald moment was de fotografie een bedreiging voor de schilderkunst, nu is het precies andersom. Dat meisje krijgt voor de publicatie van haar foto misschien 50 euro van een armlastige krant als De Standaard, en ze weet maar al te goed hoeveel een schilderij van Tuymans opbrengt. Dat zal wel meer meegespeeld hebben dan haar artistieke principes.»


Babes achter tralies

HUMO Even iets anders: de laatste tijd geef je weleens workshops striptekenen in gevangenissen.

Herr Seele «Ja, aan gedetineerden in Oudenaarde en Brugge. Ik kan ze niet echt au sérieux nemen, want grote humoristische talenten zijn het niet. Maar kom, soms zijn ze sympathiek. In de gevangenis van Brugge kun je Brugge, die prachtige middeleeuwse stad, ooit hét handelscentrum van de toen bekende wereld, nergens zien. Ik heb Brugge binnengebracht in de centrale hal van de gevangenis: Cowboy Henk met werk van de Vlaamse primitieven onder zijn arm.»

HUMO Wou je ook weten wat die gedetineerden op hun kerfstok hadden?

Herr Seele «Gaandeweg kom je dat wel te weten. Ik kan mild zijn voor alles en iedereen, in tegenstelling tot sommige collega-kunstenaars die ook aan dat project hebben meegewerkt. Met pedofielen willen zij niet omgaan, terwijl ik geneigd ben rekening te houden met de voorgeschiedenis van de pedo in kwestie, die vaak neerkomt op seksueel misbruik in zijn eigen kindertijd. In Oudenaarde heb ik zo iemand ontmoet.

»In de gevangenis leer je veel bij over het leven. Neem nu die gast die heel lang met veel succes drugs had gedeald: zijn dekmantel was een frituur, en hij verplaatste zich met een fiets van de kringloopwinkel om te tonen dat zijn leven geen vetpot was. Ondertussen ging hij drie keer per jaar de beest uithangen in Amerika, met luxeprostituees en zo: het kostte hem 40.000 euro per keer. Die man heeft me ook verteld dat veel stand-upcomedians stijf staan van de coke.»

HUMO Werk je ook met zwaar gestraften?

Herr Seele «Ja, en die zijn minder leuk: ze maken een vermoeide indruk, en ze komen louter op de cursus af om zich een beetje te ontspannen. Veel bonkige types ook, die mij het gevoel geven dat ik een soort garnaal ben. Die lui kun je eigenlijk niets meer wijsmaken.

»In de vrouwengevangenis heb ik overigens al schitterende babes gezien: allemaal prostituees, natuurlijk. Wat ik ook uit goede bron heb vernomen, is dat die vrouwen het allemaal met elkaar doen in de gevangenis. Wat van de mannen niet kan worden gezegd. Als een vrouw in de gevangenis belandt, duurt het volgens mijn informanten nooit lang vooraleer ze zich aan de lesbische praktijk overgeeft.»

HUMO We zijn ondertussen gevorderde vijftigers. Staan jullie daar soms bij stil?

Kamagurka «Tiktak. En tussen ‘tik’ en ‘tak’ zit ons leven. We moeten in het nu leven, maar zodra je dat ‘nu’ uitspreekt, is het al verdwenen. Zo zie ik het ondertussen. Mijn kinderen vinden nu al dat de tijd vliegt, terwijl ik mij daar heel lang niet van bewust ben geweest.»

Herr Seele «Kijk, zulke mijmeringen zijn mijn ding niet. Ik laat ze liever aan oude mensen over.

»Dat van ‘tik’ en ‘tak’ en het leven dat ertussen zit, doet mij overigens denken aan Kama’s song ‘Twee seconden man’ uit de jaren 90, één van zijn beste. Dat de tijd vliegt, zal wel een thema in zijn oeuvre zijn. Ik ben niet in mijn verleden geïnteresseerd, maar meer in de vraag: ‘Wat wordt de volgende mop?’ Eigenlijk ben ik een soort varken dat in een stal moppen zit te kakken. Maar los daarvan: hoe zal mijn toekomst eruitzien? Ik schat: gerimpeld. Wat drijft Herr Seele?»

Kamagurka «Water.»

Herr Seele «Ik ben een puur nihilistisch personage. Een nihilistischer personage zul je niet tegenkomen in je leven.»

HUMO Maar last heb je er niet van, van dat nihilisme?

Herr Seele «Nihilisme is fun! (lacht)»

Kamagurka «En daarmee is alles gezegd (lacht). Filosofie is altijd een belangrijk onderdeel van ons werk geweest. Bijna veertig jaar geleden zat ik hier in Brasserie du Parc met Herr Seele over Kierkegaard, Nietzsche en Heidegger te spreken. Ik weet nog dat we toen vonden dat we de filosofie van die gasten door middel van cartoons aanschouwelijk moesten maken voor een ruim publiek.»

Herr Seele «Ik ben er zeker van dat de gemiddelde duiven-melker Kierkegaard leuk zou vinden.»

Kamagurka «Ik ben bang dat jonge gasten in de toekomst geen filosofie meer zullen lezen. Omdat Nietzsche te veel tekst is op het internet.»

Herr Seele «Ik vrees dan weer de teloorgang van de duivenmelkerij.»

HUMO Kama, jij bent al ruim dertig jaar nagenoeg elk wakend moment creatief, wat je overigens volstrekt normaal vindt. Denk je dat de stroming ooit uit die ideeënstroom kan raken?

Kamagurka «Ik ben daar niet bang voor, want er is altijd wel íéts waarop ik creatief kan reageren. Zolang er iets ís, komt er ook iets uit voort. Mijn idee van professionalisme is: werken onder de zwaarste druk, en doorgaan als iedereen het allang heeft opgegeven. Dat geldt trouwens ook voor Herr Seele.»

Herr Seele «Ik ben bang dat Kama, als hij begint te dementeren – wat zeker gaat gebeuren – ineens normaal zal beginnen te spreken, dat er dus geen zottigheden meer zullen uitkomen. Dan zal ik hem niet meer herkennen. Eigenlijk is Kama mijn beste vriend, ook al komen we privé nooit samen. Hij gaat met Marc Coucke om, met bestuursleden van KV Oostende, hij heeft vriendjes in het societyleven: niet zo’n interessant publiek, vind ik. Maar als wij samen zijn, dan wordt het snel geestig. We zijn aan elkaar gewaagd. Stoute jongens, oude rotten, dat zijn wij.»

HUMO Is het maatschappelijke succes, waarop Seele zo-even zinspeelde, nog altijd verdacht in kunstkringen?

Kamagurka «Ik vrees van wel. Die mentaliteit was ooit de reden waarom ik van de academie ben afgegaan. De onderliggende boodschap van die opleiding was altijd weer: de ware kunstenaar is bij voorkeur arm, ziek en slecht behuisd. En hij heeft ook een slecht seksleven. Een verdoemd kunstenaar zijn: dat was het doel. En pas na je dood zou je werk aandacht krijgen – de ellende van Van Gogh werd als ideaal voorgesteld, als het summum van kunstenaarschap! Van meet af aan heb ik gezegd: ‘Dit wil ik niet meemaken.’ Waarom zou ik niet evenveel geld mogen verdienen als een loodgieter, een dokter of een minister?»

HUMO In 2008 heb je elke dag een schilderij gemaakt. Dat had je jezelf toen opgelegd. Wat gebeurde er toen dat jaar voorbij was?

Kamagurka «Ik blijf schilderen, elke dag, maar ik maak niet meer elke dag een schilderij.»

Herr Seele «Niets is makkelijker dan één schilderij per dag maken. Het betekent niets, behalve dan in de media. Geef mij verf en doeken, en ik maak er makkelijk drie per dag, expressionistisch van strekking.»

Kamagurka «Er zijn cartoonisten die één tekening per dag maken, er zijn er zelfs die één tekening per week maken. Zo’n productie vind ik belachelijk en verwaarloosbaar.

»Gedurende één jaar één schilderij per dag maken, was voor mij een fantastisch excuus om één jaar lang intens met schilderkunst bezig te kunnen zijn.»

Herr Seele «En doordat hij nu meer over de praktijk van de schilderkunst weet, neemt hij mij ook meer au sérieux. Vroeger nam hij mij nooit au sérieux. Maar goed, ik bepaal ondertussen óók welke richting Cowboy Henk moet uitgaan, ook al schrijft Kama de scenario’s.»

Kamagurka «Ik ben van plan om Cowboy Henk in de ik-vorm te laten spreken, iets wat we nog nooit hebben gedaan. Hoe zal zijn ‘ik’ daarop reageren?»

Herr Seele «Hij heeft tot nog toe de geest van een kind van 3 gehad. Dat hij zijn ‘ik’ zal ontdekken, is eigenlijk zijn volwassenwording. Hij blijft natuurlijk een psychopaat, wat zowel een commercieel als universeel gegeven is.»

Kamagurka «Een zieke geest in een gezond lichaam. Alle superhelden zijn overigens psychopaten: wie zich tot doel stelt de wereld te redden, is krankzinnig.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234