null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

OnderzoekSmartphone

Telefoon leidt ons toch niet zoveel af: ‘Wie zegt dat een boek lezen beter is?’

De smartphone? Daar moeten we als werkende Belgen zo snel mogelijk van afkicken. Door dat lichtgevende schermpje kunnen we ons nog maar moeilijk concentreren en krijgen we niets meer gedaan, toch? Dat valt te bezien. Onderzoeker Niklas Johannes stelt dat het best meevalt met de negatieve impact van de smartphone op ons werk.

Verslapt de smartphone onze aandacht? En vermindert een gsm de concentratie op ons werk en onze werkzaamheden? En gaat dat ten koste van onze productiviteit? Doctorandus Niklas Johannes gelooft niets van bovenstaande aannames. Gisteren promoveerde hij aan de Radboud Universiteit van Nijmegen op zijn onderzoek naar de invloed van de smartphone op ons welzijn en onze concentratie. ‘Als je geen last hebt van je telefoon, waarom zou je die dan wegleggen?’ steekt hij van wal. Dat de smartphone ons dom houdt en ongeconcentreerd maakt, zowel thuis als op het werk: Johannes heeft er geen enkel bewijs voor kunnen vinden.

Experimenten

Met enkele experimenten onderzocht Johannes welke invloed de smartphone heeft op taken die proefpersonen moesten uitvoeren. De vooroordelen over smartphonegebruik (ze leiden af en verminderen concentratie) bleken nergens op gebaseerd te zijn. ‘Er zijn beweringen dat de aanwezigheid van een smartphone op zich al afleidt,’ zegt de in Duitsland geboren onderzoeker die na afronding van zijn onderzoek in Nederland nu aan de universiteit van Glasgow werkt. ‘We lieten proefpersonen een moeilijke taak doen van ongeveer 15 minuten. Die werd net zo goed uitgevoerd met de telefoon op tafel als zonder telefoon in de buurt.’

Johannes deed ook onderzoek naar de zogenoemde ‘waakzaamheid’. Met waakzaamheid bedoelt hij de alertheid die je voelt als je smartphone vlak bij je in de buurt is. Proefpersonen werd nadrukkelijk naar hun ‘waakzaamheid’ gevraagd. Vervolgens vergeleek de onderzoeker die antwoorden via een app met hun (daadwerkelijke) smartphonegebruik. Johannes: ‘Mensen die hun smartphone vaker gebruikten, zaten met hun gedachten helemaal niet vaker bij hun smartphone. Ook dat blijkt dus een fabel.’

Dat een smartphone te allen tijde een negatieve invloed heeft op iemands gemoedstoestand, valt volgens Johannes ook niet te bewijzen. Vervelende berichten op de smartphone kunnen iemands humeur aantasten, maar leuke berichten kunnen juist weer een positieve invloed hebben. ‘Sterker: uit mijn onderzoek blijkt dat de positieve impact van positieve berichten een veel groter effect heeft dan de kleine negatieve impact van online waakzaamheid.’

Minder leuk

Johannes heeft het niet onderzocht, maar vermoedt dat als iemand zijn taak of baan interessant of leuk vindt, hij of zij zich niet snel zal laten afleiden door de telefoon. Vind je een taak minder leuk, dan zal je sneller naar afleiding zoeken. Dat kan tegenwoordig heel snel en makkelijk via de mobiele telefoon. ‘Maar vroeger, toen de smartphones er nog niet waren, vonden mensen ook afleiding.’

Johannes wil dan ook niets weten van ‘een verbod op afleiding’ via de smartphone. ‘Waarom moet je een boek gaan lezen als je liever een half uur op je telefoon kijkt? Het is niet bewezen dat het lezen van een boek waardevoller is dan interactie via een scherm.’

We moeten volgens Johannes niet vergeten dat in de geschiedenis dezelfde angsten leefden over alle andere nieuw geïntroduceerde media. Ook de televisie zou ons tot zombies maken en er is een tijd geweest dat werd gewaarschuwd voor romantische literatuur. ‘Zien we daadwerkelijk ook die negatieve effecten van de smartphone of vermoeden we ze alleen maar?’

Onderzoeker Niklas Johannes. Beeld Privé-archief
Onderzoeker Niklas Johannes.Beeld Privé-archief

Schermtijd

De term ‘schermtijd’ bemoeilijkt overigens veel onderzoek, ondervond Johannes. ‘Wanneer iemand tijdens het downloaden van een Monopoly-app even online het weerbericht kijkt, geldt dat allebei als schermtijd. Kijk je tijdens dat downloaden in de krant naar het weer, dan doe je volgens die definitie plots iets heel anders. Terwijl je kunt afvragen wat het verschil precies is. Veel onderzoek gaat over schermtijd, maar dat is wel een heel breed begrip.’

Johannes wil af van de term ‘telefoonverslaving’. ‘Zelfs internetverslaving is een fenomeen dat nooit bewezen is. Wat we wel weten is dat ons concentratievermogen beperkt is. Het is waarschijnlijk dat iemand naar zijn telefoon grijpt als zijn concentratie minder wordt. Het is alleen de vraag of dat slecht is. Persoonlijk zet ik mijn telefoon weleens op stil als ik iets af moet maken. Tegelijkertijd gebruik ik de telefoon ook even om te ontspannen tussen verschillende taken door. Je moet doen wat voor jou het beste werkt.’

© AD

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234