null Beeld

Teringherrie in de Goelag: twee jaar strafkamp voor Pussy Riot

Gehuld in veelkleurige balaclava's bestormden de leden van de Russische punkband Pussy Riot in februari de kansel van de kathedraal in Moskou. Ze baden tot de Moeder Gods om een voorspoedige afloop van de nakende presidentsverkiezingen: 'Heilige Maagd Maria, verlos ons van Poetin!' Maar hun gebed werd niet verhoord.

Jan Antonissen

Poetin werd gewoon weer president van Rusland en drie zangeressen werden opgepakt en veroordeeld wegens 'hooliganisme' en 'aanzetten tot religieuze haat'. Twee jaar strafkamp kregen ze - Poetin is géén pussy.

'Dit zijn verstandige vrouwen die voor hun rechten opkomen. Géén losgeslagen punkers.'

Saddie Choua is een jonge Vlaamse regisseuse die in Sint-Petersburg opnamen maakte voor een documentaire over het feminisme in Rusland. Maar zoals dat gaat met documentaires: de werkelijkheid kwam ertussen gefietst, en voor ze het besefte, zat Choua vastgeschroefd op een stoel in een somber Moskous gerechtsgebouw, waar ze op de eerste rij het proces tegen Pussy Riot volgde. 'Via een Russische journalist heb ik dat geregeld: hij zei dat ik zijn camera bediende en dat mijn collega Anna Zobnina - met wie ik de documentaire maak - de klank opnam. En we waren binnen: zo simpel!'

Saddie Choua «Pussy Riot is een feministische punkband. Ze maken muziek, maar ze zijn in de eerste plaats conceptuele artiesten wier ideeën centraal staan. Daarom dragen ze ook veelkleurige balaclava's, om aan te geven: het gaat niet om ons als individuen. In principe kan iedereen die achter hun ideeën staat lid van Pussy Riot zijn.

»Het is niet bekend hoeveel vrouwen bij Pussy Riot spelen. Men schat een zevental. Drie onder hen zijn geïdentificeerd na hun performance in de kathedraal: domweg gefilmd door camera's in de metro van Moskou.»

HUMO Is Pussy Riot niet in de eerste plaats een luidkeelse proteststem tégen Poetin?

Choua «De media reduceren Pussy Riot tot opposanten van het Poetin-regime, maar ze zijn méér dan dat. Ze zijn niet anticommunistisch, ze zijn links: ze komen op voor de rechten van vrouwen, holebi's en andere minderheidsgroepen. In die zin kun je ze vergelijken met de Occupy Wall Street-beweging in Amerika.»

HUMO In de kathedraal hebben ze wel expliciet tegen Poetin gezongen.

Choua «Veertig seconden, één fragmentje uit hun repertoire, dat bijzonder feministisch van inslag is. Ze waren vooral boos op de patriarch, de paus van de Russisch-orthodoxe kerk, die antifeministische standpunten huldigt en een monsterverbond met Poetin heeft gesloten: 'Ik steun jou als jij mij steunt.' In een ander liedje richt Pussy Riot zich rechtstreeks tot de patriarch: 'Je zou beter in God geloven dan in Poetin.'

»Pussy Riot is niet tegen godsdienst op zich, wel tegen godsdienst die zich aanschurkt tegen de macht, en zich er ook nog eens van bedient.»

HUMO Nu is Pussy Riot wel veroordeeld voor het 'aanzetten tot religieuze haat'.

Choua «Vreemd. Ze konden niet van blasfemie worden beschuldigd om de eenvoudige reden dat blasfemie niet in de Russische strafwet staat, en toch ging het hele proces net daarover: 'Jullie hebben onze godsdienst belachelijk gemaakt.'

»Het proces was één lange litanie van gelovigen die zich geschoffeerd voelden: hun kerk was ontheiligd door de vrouwen van Pussy Riot. 'En,' zeiden ze, 'het waren niet eens échte vrouwen, maar feministen die geen make-up dragen en erop uit zijn al onze traditionele waarden als moeder en liefhebbende echtgenote te vernietigen!' Larie, natuurlijk: twee leden van Pussy Riot zijn jonge moeders.»

HUMO Nadezjda Tolokonnikova, één de drie arrestanten, heeft in de loop van het proces laten weten dat ze een ethische fout heeft begaan door in een kerk op te treden: dat wijst op spijt.

Choua «Goh, daarmee wilde ze vooral aangeven dat het niet haar bedoeling was gelovigen te choqueren: ze heeft zich verontschuldigd tegenover mensen die ze onterecht heeft gekwetst. Nogmaals, de kritiek was in de eerste plaats gericht tegen de patriarch.

»Trouwens, Maria - één van de twee andere arrestanten - is bijzonder gelovig. Zij is een dichteres, Jekaterina fotografe en Nadezjda studente filosofie en performanceartieste.»

HUMO Je hebt het proces van dichtbij gevolgd: is het eerlijk verlopen?

Choua «Nee. Het is logisch dat je een straf krijgt als je iets verkeerds doet, maar de verontwaardiging die dagenlang is opgeklopt, was buiten proportie: de stoet van boze gelovigen was eindeloos. De beklaagden hebben zichzelf amper kunnen verdedigen.

»Gelukkig heeft het proces ook veel weerklank in het buitenland gehad: dat was de strategie van de advocaten van de verdediging - het was ook hun enige kans.»

HUMO Ook in Rusland zou intussen vijftig procent van de bevolking tegen de gevangenneming van Pussy Riot zijn.

Choua «In dat opzicht is het goed dat Nadezjda spijt heeft betoond. Mensen zien stilaan in dat Pussy Riot verstandige en getalenteerde vrouwen zijn die voor hun rechten opkomen, géén losgeslagen punkers die op een lage manier herrie schoppen.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234