Terrorisme-expert Loretta Napoleoni: 'We moeten nu eerst aan de veiligheid van Europa denken'

De boodschap van ‘Mensenhandelaren’, het nieuwe boek van Loretta Napoleoni, is duidelijk: de georganiseerde misdaad en haar religieuze broertje, de gangsterislam, controleren mee de wereld.

De in Rome geboren economiste Loretta Napoleoni (61) is gespecialiseerd in internationale relaties en terrorisme. In het Italiaanse politieke spectrum leunt ze aan bij 5 Stelle, de protestpartij van de vroegere komiek Beppe Grillo. In haar vorige boek, ‘De terugkeer van het kalifaat’ (2015), vond ze nog dat we terreurgroepen als IS moesten leren kennen, maar we kunnen wel stellen dat dát ondertussen gebeurd is.

Loretta Napoleoni «In Europa hebben we een simplistische kijk op het probleem van het islamterrorisme en de vluchtelingenstroom. We denken dat het allemaal terug te brengen is tot de aanslepende burgeroorlog in Syrië, maar de werkelijkheid is veel complexer. Alles gaat terug tot de val van de Berlijnse Muur in 1989. Die gebeurtenis betekende het einde van de stabiele, in twee ideologische blokken opgedeelde wereld zoals we die veertig jaar hadden gekend. Twee grootmachten, de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie, consolideerden lange tijd hun invloed door overal duurzame regimes te financieren, met een centrale macht en gesloten grenzen. Aan het hoofd van die regimes stonden weliswaar corrupte, gewelddadige dictatoren, maar dat deed er niet toe. Na de val van de Muur en het wegvallen van die steun van de grootmachten werden die dictators echter verdreven. En in het Midden-Oosten en in Afrika werden die landen failed states, instabiele regio’s zonder centraal gezag waar krijgsheren, mijnbouwbedrijven, zakenlui zonder scrupules, de georganiseerde misdaad en jihadisten het voor het zeggen kregen.»

HUMO Na de val van de Muur pakte de Bush-dynastie breed uit met haar nieuwe wereldorde en globale democratie. Het zou allemaal anders worden.

Napoleoni «Eén grote leugen. Ze hebben geprobeerd om overal de democratie en de rechtsstaat te introduceren, maar dat is helemaal mislukt. In mijn boek ‘Schurkeneconomie’ maak ik duidelijk dat het Amerikaanse idee van de global village als een veilige en democratische wereld een illusie is.»

HUMO Waarom? Is democratie dan een typisch westers fenomeen dat we niet kunnen exporteren?

Napoleoni «Je kunt democratie niet exporteren zoals je Coca-Cola exporteert. De juiste infrastructuur moet aanwezig zijn, en vooral: het volk moet democratisch wíllen zijn. Dat is in die veelal islamitische landen niet het geval. Democratie is een ontwikkelingsfase waarvoor je een middenklasse nodig hebt, en die is er niet in die landen. Integendeel, wat er aan middenklasse was, wordt nu vernietigd.»

HUMO U maakt geen verschil tussen georganiseerde misdaad en de jihad.

Napoleoni «Nee, ik noem het de criminele jihad. Onder de paraplu van het jihadisme kun je de walgelijkste misdaden begaan en Allah inroepen als alibi. Het samengaan van misdaad en terrorisme is niet nieuw. In de jaren 70 van de vorige eeuw zag je hoe bij het IRA in Ierland de grens tussen ideologisch terrorisme en georganiseerde misdaad in geen tijd verdween. Gewelddadig politiek activisme leidt altijd tot criminaliteit. De respectabele vrijheidsstrijder bestaat niet.»

HUMO Wie is er verantwoordelijk voor de instabiliteit in die regio’s?

Napoleoni «De Verenigde Staten. Wie heeft ervoor gezorgd dat Syrië gedestabiliseerd raakte? Wie heeft die zogeheten Arabische Lente aangevuurd? Wie is in Egypte gaan vertellen: ‘Als jullie in opstand komen, staan wij achter jullie’? Barack Obama! Deed hij dat met opzet? Ik denk dat hij geen idee had hoe complex de situatie ginder is.

»In Irak wilden de Amerikanen ook vrede en democratie brengen. Het resultaat? Een kwaadaardig jihadisme. Maar het gaat niet alleen om Obama en de VS. Het hele Westen – ook wij, Europa – is schuldig. Kijk naar wat de Fransen in Mali hebben aangericht.

»Niemand zag de gevolgen van die pogingen tot democratisering aankomen. De VS financierden en bewapenden dictators als Saddam Hoessein in Irak, en beslisten vervolgens dat die toch maar weg moesten. Maar ondertussen was alles in die landen scheefgegroeid: overal had je wapens, ex-leden van het regime kenden alleen een cultuur van geweld en corruptie, de georganiseerde misdaad en het religieuze radicalisme kregen er voet aan de grond… Denk je nu echt dat je in zo’n situatie probleemloos kunt overschakelen op een democratische bestuursvorm?»

HUMO En boven op die situatie kwam in 2001 de Patriot Act, het Amerikaanse antwoord op het islamterrorisme.

Napoleoni «Die Amerikaanse antiterreurwetgeving was veel strenger voor het witwassen van dubieus geld door criminele banken. Dat was niet alleen vervelend voor de islamterroristen, maar ook voor de Colombiaanse drugskartels, die het steeds moeilijker kregen om hun drugsgeld om te zetten in witte dollars en hun cocaïne naar de VS te smokkelen. Dus zochten de Colombianen andere wegen. Die hebben ze gevonden in Europa, waar de ’ndrangheta, de maffia uit Calabrië, mee Colombiaanse cocaïne is beginnen te importeren en verdelen. Ze wast nu mee Colombiaans drugsgeld wit door het met de hulp van Europese banken in onverdachte euro’s om te zetten.

'Loretta Napoleoni: 'Onze regeringen geven de criminelen en de jihadisten de fondsen om te groeien.'

»De cocaïne komt nu niet langer uitsluitend in containerschepen van Midden- en Zuid-Amerika naar Europese havens als Antwerpen, maar passeert eerst langs West-Afrika. Vandaar gaat het verder naar Europa – over zee via de Atlantische Oceaan of over land via het centrale verdeelpunt Gao in Mali. De drugs reizen dan langs eeuwenoude Afrikaanse smokkelroutes die dwars door de Sahara naar Marokko en Libië lopen, waar de cocaïne door Marokkaanse smokkelaars in speedboten over de Middellandse Zee wordt gebracht. Met het geld dat die cocaïnesmokkel oplevert, kunnen de criminele organisaties hun macht en hun territorium steeds verder uitbreiden over het grondgebied van failed states als Mali en Algerije.»


Ijdel journaille

HUMO Ontvoeringen werden ook een bron van inkomsten. Potentiële slachtoffers waren er genoeg.

Napoleoni «Inderdaad, veel rijke westerlingen reisden toen naar die gebieden, van cruisetoeristen tot backpackers. Maar het ging in de eerste plaats om hulpverleners, werknemers van ngo’s en mensenrechtenverenigingen, personeel van internationale organisaties, journalisten… Idealisten, maar nog vaker bijzonder naïeve mensen, wereldverbeteraars die in de mythe van de veilige global village waren gaan geloven en die dachten dat ze met open armen ontvangen zouden worden. Maar in die antiwesters geworden failed states heerste helemaal geen democratie: de misdaad had er de teugels overgenomen en de steeds dominantere radicale islam had er westerlingen tot ongelovigen uitgeroepen, vijanden die moeten worden vernietigd.

»Wij, Europeanen, zijn naïef geworden. We lijken wel Amerikanen. Vijftig jaar geleden, in Vietnam, dachten die ook dat de hele wereld van hen hield omdat ze geld, welvaart en democratie meebrachten. Hulpverleners en journalisten die vertrekken om mensen te helpen, denken dat het voldoende is om goede bedoelingen te hebben. Maar dat is spijtig genoeg niet zo.»

HUMO De ontvoeringsindustrie is een miljoenenbusiness geworden.

Napoleoni «De georganiseerde misdaad en de criminele jihad zijn er zeer rijk mee geworden. In 2004 kon je een westerse gijzelaar in Irak nog vrijkopen voor 4 miljoen dollar. Vandaag is dat gemiddeld 10 miljoen dollar. En die criminele handel kan blijven duren omdat de westerse regeringen bereid zijn om te onderhandelen met de ontvoerders en de piraten en losgeld te betalen. Maar tegelijk proberen ze die onderhandelingen en betalingen geheim te houden – ze willen de nadelen van de mondialisering na de val van de Muur natuurlijk zoveel mogelijk verhullen. Ze zwijgen het probleem dood, en daardoor blijven potentiële slachtoffers naar ginder trekken.

»Recent nog hebben ze in Syrië de Duitse journaliste Janina Findeisen vrijgelaten, vermoedelijk voor 5 miljoen euro. Ze was in handen van Fateh al-Sham gevallen, de opstandelingen van het vroegere Jabhat al-Nusra. Dat is echt zoals de beren voeren in Yellowstone. Hoe meer de toeristen de beren te eten geven, hoe vaker die langskomen voor een nieuwe portie. De westerse regeringen geven de criminelen en de jihadisten de fondsen om te groeien.»

'Criminelen hebben de macht overgenomen in de opvangcentra en dwingen de asielzoekers, meestal hun eigen landgenoten, in het zwartwerkcircuit of in de prostitutie '

HUMO In uw boek wekt u de indruk dat de Belgische overheid niet zo happig lijkt om te betalen.

Napoleoni «Die indruk geven ze allemaal. Maar klopt dat? Achter de schermen betalen ze wél, ze verzwijgen het alleen voor hun bevolking.»

HUMO Hoe halen mensen het nog in het hoofd om naar ginder te gaan?

Napoleoni «Die Duitse journaliste is in 2015 naar Syrië getrokken, toen iedereen wist hoe gevaarlijk het daar was. Dat is, om het vriendelijk uit te drukken, niet zo slim. Bovendien was ze zwanger: ze is bevallen tijdens haar gevangenschap. Blijkbaar heeft ze zich laten verleiden door Duitse medeplichtigen van de terroristische organisaties ginder: die hadden haar exclusief materiaal beloofd. Ze hebben haar dus naar ginder gelokt.

»Het probleem is dat de grote kranten, de nieuwsagentschappen en de tv-zenders nauwelijks nog journalisten naar die gebieden sturen. Ze zijn niet meer bereid om de verzekeringspremies te betalen. Dus kopen ze het nieuws van de freelancers die wel nog naar Syrië, Mali, Irak en Libië willen gaan. Het gaat doorgaans om jonge mensen. Die zijn bereid om zulke risico’s te lopen, omdat ze naam willen maken in de journalistiek. Ze zijn ijdel en willen op tv. Maar ze weten niet wat ze doen, en ze hebben het geld niet om zich op een adequate manier te beschermen. Ze leggen hun lot in de handen van onbetrouwbare fixers en tolken.»

HUMO Er zijn bij ons nog altijd mensen die geloven dat de Arabische Lente democratisch was.

Napoleoni «En dat de rebellen in Syrië voor democratie en rechtvaardigheid vechten. Ze steunen de rebellen omdat dat de goeden zijn en de Syrische president Bachir al-Assad de slechte is. Maar in dat conflict zijn er geen goeden en slechten. En het zijn uitgerekend de rebellen die veel geld verdienen aan het ontvoeren van journalisten en hulpverleners.

»De westerse media dragen een grote verantwoordelijkheid door hun tendentieuze berichtgeving. Ze hebben duidelijk partij gekozen tegen Assad en vóór de rebellen, die worden geruggensteund door de Verenigde Staten. Zo heb ik weet van een ontvoering die ze koppig in de schoenen van het regime van Assad probeerden te schuiven, terwijl de ontvoerders overduidelijk rebellen waren.»


Eigen volk eerst

HUMO Wat is het verband met de vluchtelingenstroom richting Europa?

Napoleoni «De jihadisten hebben zich nu toegelegd op de mensensmokkel. Zij loodsen mensen die de door oorlog geteisterde gebieden in West-Afrika, de Sahel en het Midden-Oosten ontvluchten naar Europa. Mokhtar Belmokhtar, de eenogige Algerijn die vroeger de militaire leiding had over Al Qaeda in de Maghreb, en Djamel Okacha, de huidige sterke man, zijn er schatrijk door geworden. In Libië controleert IS de handel in bootvluchtelingen. Ze vullen er hele boten, nadat ze die vluchtelingen eerst een week lang les in de sharia hebben gegeven.»

HUMO Valt die vluchtelingenstroom nog te stoppen?

Napoleoni «Dat weet ik niet. We zijn nu wel op het punt gekomen dat we aan de veiligheid van ons eigen continent moeten denken. Bondskanselier Angela Merkel besloot om de grenzen open te stellen en even later zaten er 1,6 miljoen vluchtelingen in Duitsland. Waar moeten die mensen naartoe? Wie gaat dat betalen? Merkel heeft geen plan. Maar haar beslissing was een godsgeschenk voor de georganiseerde misdaad.»

HUMO Ook in Europa blijven de vluchtelingen in de greep van de onderwereld.

Napoleoni «Criminelen hebben de macht overgenomen in de opvangcentra en dwingen de asielzoekers, meestal hun eigen landgenoten, in het zwartwerkcircuit of in de prostitutie. Omgekeerd is het ook zo dat wanhopige mensen wanhopige dingen doen. Als je er zo’n reis op hebt zitten, word je hard. In Europa weet je niks, je spreekt de taal niet, je kent de cultuur niet en niemand geeft je kansen of werk. Dan is de verleiding erg groot om in de misdaad te stappen.»

HUMO Het is niet omdat we die mensen binnenlaten, dat we ze ook echt helpen?

Napoleoni «Zeker niet. We moeten de toestroom veel beter controleren. Als je mensen binnenlaat, moet je er ook voor zorgen dat ze veilig zijn. Niet alleen veilig voor racisme, maar óók veilig voor de misdaad. En je moet proberen te voorkomen dat ze zelf in de criminaliteit stappen. Het is toch onbegrijpelijk wat Merkel doet? Ze zegt dat de vluchtelingen welkom zijn, maar ze moeten wel te voet van Syrië naar Duitsland lopen. Wil je die mensen helpen, zet dan vliegtuigen, treinen en bussen in om ze naar hier te halen. Maar nee, Europa en mevrouw Merkel sluiten liever deals met mensen als Erdogan. Net zoals de Italiaanse politici Silvio Berlusconi en Gianni Prodi dat eerder met Kadhafi hebben gedaan. Zij gaven die man ook geld om de vluchtelingen tegen te houden. En dat deed hij ook. Hij mishandelde ze, liet ze arresteren aan de kust van Libië en bracht ze dan terug naar de grens met Mali waar ze opnieuw aan mensenhandelaren werden verkocht.

»De Europese politici zouden beter de misdadigers aanpakken die voor de vluchtelingenstroom verantwoordelijk zijn in plaats van deals te sluiten. Mijn boek is een spiegel. Ik wil dat we onszelf zien: ‘Kijk, dit zijn wij, die de regeringen overeind houden die dat tolereren, die weigeren de misdaad achter de vluchtelingenstroom te bestrijden.’»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234