Terug na bijna 70 jaar weggeweest de Dikke (John C. Reilly) en de Dunne (Steve Coogan)

De Dikke en de Dunne zijn terug! In de biopic ‘Stan & Ollie’ geven Steve Coogan en John C. Reilly op magistrale wijze, en geholpen door één of twee laagjes grime, gestalte aan de ouder wordende Stan Laurel en Oliver Hardy. Zet een bolhoed op uw kruin en houd u gereed voor een prachtig eresaluut aan de twee populairste komieken aller tijden.

(Bekijk onderaan dit artikel de trailer van 'Stan & Ollie')

Laurel en Hardy beleefden hun hoogdagen in de jaren 30, toen ze met hun komische gestuntel in films als ‘Sons of the Desert’, ‘Way out West’ en het briljante ‘The Music Box’ wereldwijd miljoenen mensen aan het gieren brachten. Vanaf 1945 begon hun werk een beetje aan kwaliteit in te boeten, en in 1951 maakten ze hun allerlaatste langspeelfilm, het roemloos geflopte ‘Atoll K’. In 1954 vertrokken de twee weggedeemsterde komieken uit geldgebrek op tournee door Groot-Brittannië, waar ze in piepkleine variétézaaltjes hun sketches opvoerden. En het is die zwanenzang die het onderwerp vormt van het even hilarische als weemoedige ‘Stan & Ollie’. Straks gaan we praten met de fenomenale hoofdacteurs, maar eerst vragen we aan de Schotse regisseur Jon S. Baird of hij, net als wij, al van kinds af een fan is van Laurel en Hardy.

Jon S. Baird «Reken maar! Toen ik een jaar of 8 was, deed ik mee aan de jaarlijkse verkleedwedstrijd op school. Ik was uitgedost als Stan Laurel, en een vriendje als Ollie. We eindigden tweede: daar bestaan foto’s van (lacht). Ik hield toen al ontzettend veel van hen, en die liefde is nooit overgegaan. Laurel en Hardy brengen me altijd weer aan het schateren, maar tegelijk zit er een soort tederheid in hen die ik ongelooflijk ontroerend vind. De meeste komieken uit de jaren 30 en 40 komen vandaag gedateerd over, maar Stan en Ollie niet. Mijn eigen dochter is nu 8 jaar, en ook zij is helemaal gek van hen. Toen ik de kans kreeg om deze film te regisseren, ben ik er dus als een gek bovenop gesprongen.

»Maar de druk was enorm, want werkelijk iederéén kent Laurel en Hardy. Iedereen weet hoe ze eruitzien, hoe hun stemmen klinken en hoe ze voor pias spelen. En dus stonden we voor een gigantische uitdaging, namelijk de toeschouwers doen geloven dat ze naar de échte Stan & Ollie zitten te kijken, en niet naar twee acteurs die er een beetje op lijken.»

HUMO En zo komen we bij de casting. Waarom Steve Coogan en John C. Reilly?

Baird «Ik had geluk: Steve en John waren mijn allereerste keuzes, en ze zagen het allebei zitten. Ik had met Steve afgesproken in een restaurant om over de film te babbelen, en tijdens de maaltijd liet hij ineens, zonder waarschuwing of aanleiding, zijn servet op de vloer vallen. Hij schoof zijn stoel achteruit, bukte zich om het servet op te rapen, botste met zijn hoofd tegen de tafel en (knipt met de vingers) – hopla! – hij was veranderd in Stan Laurel. Met precies de juiste stem en de juiste mimiek. Echt, de rillingen liepen over mijn rug. Vervolgens vloog ik naar Los Angeles om te gaan praten met John. Hij zei: ‘Oliver Hardy vertolken jaagt me angst aan, maar de gedachte dat iemand anders dan ik hem zou vertolken, is nog veel angstaanjagender.’ Toen wist ik zeker dat hij de geknipte man was.

»Steve en John kenden elkaar niet zo goed, dus hadden we een meeting geregeld in een restaurant in New York. Ik heb hen daar aan een tafel achtergelaten, en toen ik een uurtje later terugkwam, was het duidelijk dat ze elkaar helemaal hadden gevonden en dat ze al in hun personages waren gegleden. Het klikte onmiddellijk tussen hen, als twee geliefden op een eerste date (lacht).»

HUMO Hoe waarheidsgetrouw is de film?

Baird «We zijn hier en daar losjes met de feiten omgesprongen, maar over het algemeen is de film behoorlijk waarheidsgetrouw. Na de Tweede Wereldoorlog zijn Laurel en Hardy welgeteld vier keer met hun show door Groot-Brittannië getrokken. Wij focussen op hun allerlaatste tournee, toen ze allang niet meer de grote vedetten van weleer waren. Ze hadden het niet breed, speelden vaak voor halflege zalen en sliepen in morsige hotelletjes, of in een kamer boven een pub. Slechts nu en dan konden ze zich permitteren om in een luxehotel te overnachten, zoals The Savoy in London. In de bar van dat hotel schenken ze trouwens nog steeds de cocktail die Stan & Ollie daar altijd dronken, The White Lady.»

HUMO We leren Ollie kennen als een man die graag met de vrouwen flirt. Zou hij daar vandaag nog mee wegkomen?

Baird «O, maar zijn gedrag is heel onschuldig. Hij was Harvey Weinstein niet, hè (lacht). Maar het klopt wel dat ze allebei gek waren op vrouwen. Hardy is drie keer getrouwd geweest, Laurel vijf keer. Vooral Stan had die verschillende vrouwen echt nodig in zijn leven.»

HUMO Ziet u in de huidige generatie komieken iemand die het niveau van Laurel en Hardy haalt?

Baird «In de films waarin ze een komisch duo vormen, komen Will Ferrell en John C. Reilly volgens mij heel dicht in de buurt. En Rowan Atkinson misschien, maar die werkt solo. Maar wat Laurel en Hardy in hun tijd hebben verwezenlijkt, is onovertroffen. Wat vaak wordt vergeten, is dat zij de enige komieken waren die met succes de overstap hebben gemaakt van de stille film naar de geluidsfilm.»

HUMO De film opent met een wervelende camerabeweging waarbij we in het zog van Stan & Ollie meelopen door een drukke filmstudio. Was u nerveus toen u die openingsscène moest draaien?

Baird «Ik kreeg er migraine van! (lacht) Ik had een exacte replica laten bouwen van de Hal Roach Studios, waar Laurel en Hardy hun films draaiden. Die opname had iets weg van een nauwgezette militaire operatie: John en Steve wisten exact hoe ze moesten stappen, de figuranten wisten precies op welke plek ze de hoofdacteurs moesten kruisen, de cameraman had de bochten en de hoeken van de studio duizend keer verkend, we wisten van elke vierkante centimeter hoe de belichting er zou uitzien. We hadden elk detail op voorhand uitgekiend, want we hadden maar één dag om alles juist te krijgen. Vooraf was ik raad gaan vragen aan Martin Scorsese, met wie ik in New York had samengewerkt aan de televisieserie ‘Vinyl’. Ik heb hem gevraagd hoe hij die lange ononderbroken camerabeweging in ‘Goodfellas’ had aangepakt, en hij heeft me een hoop praktische tips gegeven in verband met timing, belichting, en cameralenzen. Meneer Scorsese is trouwens een grote fan van ‘Stan & Ollie’. Hij vertelde me dat hij hield van de simpelheid van het verhaal en van de schoonheid van de vertolkingen, en hij zei ook dat de allerlaatste scène, het dansje op het podium, hem zeer diep had geraakt. Hij houdt zelfs zóveel van ‘Stan & Ollie’ dat hij binnenkort een speciale screening organiseert in New York, waar hij de film persoonlijk komt inleiden. Om dat allemaal te horen uit de mond van de cineast die ik al sinds mijn jeugd adoreer: om van te duizelen.»


Peper en zout

Het mooiste aan ‘Stan & Ollie’ is ongetwijfeld de ontroerende wisselwerking tussen Steve Coogan (‘Philomena’, ‘The Trip’, ‘I’m Alan Partridge’) en John C. Reilly (‘Magnolia’, ‘The Sisters Brothers’, ‘Step Brothers’). Maar ook in het echt is het een waar genoegen om de heren met elkaar over hun legendarische personages te horen keuvelen.

John C. Reilly «Als kind keek ik altijd naar Laurel en Hardy op tv, maar veel wist ik eigenlijk niet over hen. The Little Rascals (bij ons bekend als De Boefjes, red.), The Three Stooges, Keystone Cops, Laurel en Hardy: voor mij maakten die figuren allemaal deel uit van dezelfde vreemde slapstickwereld in zwart-wit. Pas op latere leeftijd, toen ik ernstig begon te overwegen om zelf acteur te worden, ging ik Laurel en Hardy fanatiek bestuderen. En gaandeweg ben ik beginnen beseffen dat ze bij de grootste acteurs aller tijden horen. Hun acteerstijl was véél naturalistischer dan die van hun tijdgenoten. Ik was gefascineerd door hun magie, en door hun moeiteloze timing. Nu ja: hun acts zien er misschien moeiteloos uit, maar als je ze probeert na te bootsen, merk je dat er gigantisch veel energie in kruipt.»

Steve Coogan «Ook ik was als kind dol op hen. Tijdens de schoolvakanties werden hun filmpjes elke dag op de BBC vertoond. Ik kan me niet herinneren wanneer ik hen precies voor de allereerste keer zag. Het lijkt wel alsof ze altijd hebben bestaan.»

'Het lijkt wel alsof Laurel en Hardy altijd hebben bestaan. Zelfs mensen die nooit een televisietoestel hebben gehad, weten wie die twee ventjes met hun bolhoeden zijn ''

Reilly «Raar, hè? Laurel en Hardy zijn zoals peper en zout, of yin en yang.»

Coogan «Zelfs mensen die nooit een televisietoestel hebben gehad, weten wie die twee ventjes met hun bolhoeden zijn.»

Reilly «Dat doet me denken aan ‘Wachten op Godot’, het beroemde toneelstuk van Samuel Beckett. Beckett was een grote fan van Laurel en Hardy, en volgens sommigen zijn de twee hoofdfiguren uit het stuk, Vladimir en Estragon, op hen gebaseerd. Net zoals Vladimir en Estragon voor eeuwig op dezelfde plek blijven staan, zo zullen Laurel en Hardy er nog steeds zijn nadat de aarde is vergaan (lacht).»

HUMO Regisseur Jon S. Baird vertelde ons dat het tijdens een etentje in New York meteen klikte tussen jullie.

Coogan «Ah, het legendarische etentje!»

Reilly «Ik weet nog dat Jon ons in het restaurant vroeg of we even naast elkaar wilden gaan staan. ‘O!’ riep Jon uit, ‘Oooooooo!’ – alsof hij Jezus uit de hemel zag neerdalen. Bleek dat het verschil in lengte tussen Steve en mij exact overeenkwam met dat tussen Laurel en Hardy.»

Coogan «John en ik zouden geen film kunnen maken over Abbott en Costello – daarvoor hebben we totaal niet de juiste gestalte. Maar Stan en Ollie lukt dus wel.»

Reilly «Het hielp ook dat Steve en ik van meet af aan bijzonder goed met elkaar konden opschieten. We hoefden de vriendschap tussen Laurel en Hardy niet te veinzen.»

Coogan «Dat maakte het een stuk aangenamer, ja. Het is lastig om te moeten werken met een tegenspeler voor wie je alleen maar afkeer voelt.»

Reilly «De chemie die tussen ons hangt, is gegroeid uit het immense wederzijdse vertrouwen dat we in korte tijd hebben opgebouwd. Zelfs wanneer ik een opname totaal verknoeide, voelde ik dat Steve respect voor mij bleef hebben. Zonder schaamte op je bek kunnen gaan bij elkaar: zo schep je een band. Zo hebben Laurel en Hardy het overigens ook gedaan. Toen ze aan elkaar werden gekoppeld door studiobaas Hal Roach, kenden ze elkaar van haar noch pluim en hadden ze nog nooit samen aan een sketch gewerkt. Roach was na het vertrek van Harold Lloyd wanhopig op zoek naar nieuwe komieken. Hij dacht: ‘Aha, een dikke en een magere, dat gaat werken!’ En vervolgens bracht hij hen samen in de hoop dat er een wisselwerking zou ontstaan. Wat Stan en Ollie deden, hebben Steve en ik ook gedaan, weliswaar op veel kleinere schaal.»

HUMO Behalve de lichaamslengte hebben jullie uiterlijk niet zo veel gemeen met Laurel en Hardy. Maar op het moment dat jullie samen voor het eerst in beeld verschijnen, dacht ik: ja, het zijn ze!

Coogan «Dat is geweldig om te horen. We waren nochtans erg bang dat het niet zou lukken. We hadden zware twijfels over de schmink en de prothesen.»

Reilly «Het zou beschamend zijn geweest als er géén gelijkenis was. Van in het begin zei ik tegen Jon: ‘Luister, ik zie het echt niet zitten om 30 kilo bij te komen. Je zal een andere manier moeten vinden om het er geloofwaardig te laten uitzien.’ Maar zodra ik de bruine contactlenzen instak, zag ik er tot mijn grote opluchting al een beetje méér uit als Ollie. Het vetpak deed de rest.»

Coogan «Na ‘Stan & Ollie’ vertrok John naar de set van ‘The Sisters Brothers’. En ik weet nog dat hij me een foto doorstuurde van zichzelf verkleed als cowboy op de prairie. Ik was geschokt. Dat dezelfde acteur die als Ollie zoveel zachtheid en vriendelijkheid uitstraalde, er ineens zo dreigend kon uitzien: indrukwekkend!»

Reilly «Dank je. Heb je ‘The Sisters Brothers’ trouwens al gezien? Goeie film, hoor.»

Coogan (gespeeld korzelig) «Daar zal ik zelf wel over oordelen, vriend.»

Reilly «Er was tijdens de opnamen één miraculeus moment dat ik dacht: ‘O God, ik treed hier dus écht in de voetsporen van Ollie!’ En dat was toen we voor een live publiek de dubbeledeursketch uitvoerden. De zaal zat bomvol, maar de toeschouwers wisten op voorhand niet wat ze te zien zouden krijgen. Toen we na afloop een buiging maakten en onze bolhoeden afnamen, zag ik alleen maar stralende gezichten voor me. En ineens besefte ik: ‘Wow, we hebben dit publiek beroerd op dezelfde manier waarop Stan en Ollie hun publiek 60 jaar geleden beroerden, met precies dezelfde sketch!’ Dat was zo’n verpletterende ervaring dat ik ter plekke ben beginnen te huilen.»

'Stan en Laurel waren bovenal twee vrienden. In de jaren 50, toen ze allebei op zwart zaad zaten na verscheidene mislukte huwelijken, heeft hun vriendschap zich erg verdiept.'

Coogan «Mijn favoriete moment uit de hele film komt uit diezelfde scène. Ollie voelt zich niet goed en moet backstage verschrikkelijk veel moeite doen om niet in zwijm te vallen. Met mijn ogen vraag ik of hij nog verder kan spelen, waarop hij mij in stilte een hoofdknikje geeft. Vervolgens zie je mij met m’n vingers aftellen van drie naar één, waarna we, zonder dat het publiek iets van Ollies inzinking merkt, verder gaan met de sketch. Op dat magische moment neemt de film je létterlijk mee achter de schermen. Niet alleen krijg je te zien hoe hun magie in elkaar zat, je ziet ook een glimp van de tederheid die ze voor elkaar voelden. In dat ene moment hebben we, denk ik, écht kunnen vatten wie die twee mannen waren. Ze waren niet alleen twee komieken, maar bovenal twee vrienden.

»In de jaren 50, toen ze opnieuw moesten gaan touren omdat ze na verscheidene mislukte huwelijken op zwart zaad zaten, heeft hun vriendschap zich ongelooflijk verdiept. Als je in de herfst van je leven zit, dan kijk je al eens rond om te checken wie is heengegaan en wie er nog is. En de enige die Stan nog zag, was Ollie. En andersom.»

Reilly «De enige persoon die echt begreep hoe het was om Stan te zijn, was Ollie.»


Villa en sportwagen

HUMO Voor diegenen die zijn opgegroeid met Laurel en Hardy, is ‘Stan & Ollie’ een feest van nostalgie. Maar zal deze film de generaties kunnen aanspreken die zijn opgegroeid met Adam Sandler en Seth Rogen?

Reilly «Volgens mij wel. Comedy is nog nooit zo populair geweest. Ik tel veel tieners onder mijn fans, en die zijn bijna allemaal geobsedeerd door stand-upcomedy. Wel, ‘Stan & Ollie’ biedt hen een unieke inkijk in het metier. Iedereen die zich ooit heeft afgevraagd hoe het nu echt is om een komiek te zijn, zal veel van ‘Stan & Ollie’ kunnen opsteken.»

'In een wereld met nationalisme en brexit kunnen de mensen weer wat Laurel en Hardy gebruiken'

Coogan «De film houdt ons ook een spiegel voor. We leven momenteel in gevaarlijke tijden: er borrelt veel woede in de samenleving, het nationalisme is terug, Europa is aan het verrechtsen, de brexit verhit de gemoederen. Maar ook Laurel en Hardy leefden in turbulente tijden: Wall Street was gecrasht, Amerika was in crisis, in Europa kwam het fascisme op. Dat was de sinistere achtergrond waartegen zij hun vrolijke filmpjes maakten. Wanneer je ze grappige smoelen ziet trekken, zou je kunnen denken: ‘O, wat was de wereld toen onschuldig!’ Wel, nee dus. Stan en Ollie leefden en werkten in een gevaarlijke wereld.»

Reilly «Maar zij maakten die wereld zoeter en menselijker.»

Coogan «Ja, dat is waar ‘Stan & Ollie’ ons aan herinnert: dat we, wars van woede en cynisme, af en toe een eetlepeltje menselijkheid nodig hebben. Vandaar dat ik zo blij ben met deze film, die ik zonder de minste gêne opbeurend durf te noemen.»

HUMO Tot slot: zijn jullie eigen dromen uitgekomen?

Reilly «Als kind speelde ik graag mee in toneelstukken, maar kwam het nooit in me op om professioneel acteur te worden. Ik kom uit een typische Iers-katholieke arbeidersfamilie. Ik kreeg voortdurend te horen: ‘Waar ben je in godsnaam mee bezig? Je hebt je pleziertje op het toneel gehad, wanneer ga je nu eens op zoek naar een échte job?’ Pas na mijn universiteitsstudies heb ik beslist om echt te gaan acteren, maar ik heb heel lang geen rooie duit gehad. Het was ook niet zo dat ik dacht: ‘Ik wil met de beste regisseurs werken!’ Nee, ik wilde gewoon genoeg verdienen om in de nachtwinkel een homp brood te kunnen kopen. En een deftige pot om in te pissen (lacht).»

Coogan «Toen ik 17 was, vond ik het verbazend om te zien dat er acteurs waren die konden leven van hun beroep. Sommigen waren zelfs in het bezit van een huis en een auto! Ik dacht: ik probeer het gewoon ook.»

Reilly «En nu ook jij dat huis en die auto in je bezit hebt...»

Coogan «Wil ik natuurlijk meer. Véél meer.»

Reilly «Een villa en een sportwagen?»

Coogan «Die heb ik al. (lacht)»


‘Stan & Ollie’ loopt vanaf 13 maart in de zalen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234