null Beeld

The Apartment

'Billy Wilder beschouwde zichzelf in de eerste plaats als schrijver, en pas in de tweede plaats als regisseur,' zei Jack Lemmon ooit over de man met wie hij zeven films maakte.

Redactie

Een mens hoeft maar een half oog op Wilders filmografie te werpen om te weten waarom: met zijn vaste schrijfpartner I.A.L. ('Iz') Diamond achter de tikmachine bedacht hij de ene na de andere pientere plot, met dito dialogen. In 'The Apartment' (vanmiddag op Eén) is Lemmon een kantoorslaaf die er alles voor overheeft om hogerop te raken - zelfs zijn appartement uitlenen aan de baas, zodat die er kan aanpappen met de secretaresse. We laten de meester zelve uit de doeken doen hoe hij die parels van scripts precies op papier kreeg.

undefined

Billy Wilder «Om het met Winston Churchill te zeggen: het kost me bloed, hard werk, zweet en tranen. Mensen hebben een romantisch beeld van schrijven: de muze komt je kussen op je voorhoofd en floep!, er schiet je een grandioos idee te binnen. Maar zo werkt dat dus helemaal niet, hè. Het is hard werk, en strontvervelend bovendien. Iz en ik kruipen iedere ochtend stipt om 9 uur achter de schrijfmachine in ons kantoortje, als een stel bankbediendes. Soms zitten we daar een hele dag lang vruchteloos te denken en te zoeken; andere dagen lukt het wél en dan blijven we schrijven als gekken, soms tien, twaalf uur lang.

»Van 'The Apartment' herinner ik me nog precies waar en wanneer ik het idee kreeg: toen ik 'Brief Encounter' van David Lean zag, over een getrouwde man die een affaire heeft met een getrouwde vrouw en daarvoor het appartement van een vriend gebruikt. Die vriend zat maar in één of twee scènes, maar het leek me meteen een interessant personage. Stel je voor, bedacht ik, dat je thuiskomt en in je bed kruipt, en dan merkt dat de lakens nog warm aanvoelen omdat de baas en zijn maîtresse er net nog in lagen. Dat idee is lange tijd in de kast blijven liggen, tot ik jaren later, na 'Some Like It Hot', nog een film wilde maken met Jack Lemmon. Je mag niet vergeten: in die tijd was zoiets nog een pikante plot. Tegenwoordig maken ze Disney-films die pikanter zijn.»


- Waarom hield u zich als begenadigd scriptschrijver niet bij het schrijven? Wat dreef u om ook te gaan regisseren?

Wilder «Daar had ik een verdomd goeie reden voor. Ergens in de jaren 20 had ik eens een scenario geschreven voor één of andere Duitse filmproducent. In één scène beschreef ik hoe twee mannen voor een soort nachtclub stonden, waar een bordje hing met: 'Schoenen en das verplicht.' Als grap had ik één van de twee mannen een lange baard gegeven, zodat de buitenwipper de baard van de man moest optillen om te zien of-ie wel degelijk een das droeg. Maanden later zie ik de film in de bioscoop: blijkt dat de regisseur de man een sikje had gegeven. Mijn mop naar de vaantjes! Niet dat het nu zo'n geweldige bak was, maar dat ene idiote incident deed me inzien dat ik het regisseren maar beter niet aan iemand anders kon overlaten. De rest is geschiedenis, zou ik haast zeggen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234