null Beeld

The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford

Van alle filmgenres, zegt Martin Scorsese, is de western misschien wel het mooiste. De allerbeste westerns, aldus Marty, bieden ons niet alleen een fascinerend inzicht in de Amerikaanse cultuur en de Amerikaanse psyche, maar laten zich ook bekijken als Diepzinnige Mijmeringen...

Erik Stockman

...over menselijke passie; over de snel veranderende maatschappij; over geweld; over de mythe van de outlaws; over hun eenzaamheid, hun ethische codes, en over hun rafelige dromen.

Wedden dat Scorsese wild zal zijn van 'The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford'? Zoals de titel al aangeeft, handelt deze wonderbaarlijke, bijna drie uur durende, diep in de ziel doordringende film over de merkwaardige relatie tussen twee legendarische figuren uit het Wilde Westen: de beruchte desperado Jesse James, en de negentienjarige Robert Ford, een nogal zelfingenomen nietsnut ('Ik ben voorbestemd tot grootse dingen') die Jesse verafgoodt en smeekt om deel uit te mogen maken van diens beroemde posse. Hoewel de achterbakse, met een geleende revolver rondlopende Ford niet meteen een aanwinst betekent voor de bende, neemt Jesse hem toch op sleeptouw - alsof hij voorvoelt dat die jonge bleeksmoel nog een rol in zijn lotsbestemming heeft te vervullen.

Nu had de Australische regisseur Andrew Dominik ('Chopper') van 'The Assassination of Jesse James', in navolging van de oubollige Jesse James-films met Tyrone Power en Robert Wagner, gemakkelijk een knallende multiplex-western kunnen maken vol spannende bankovervallen, voortrazende postkoetsen, en vinnige duels onder de brandende zon, maar daarvoor had de cineast duidelijk geen belangstelling. Net zoals in de grote spirituele westerns van Clint Eastwood en Anthony Mann, ligt de focus hier niet op de geweerschoten en de kruitdampen, maar op de innerlijke drijfveren en de donkere demonen van de hoofdpersonages. Toegegeven, deze heerlijk langzaam openbloeiende karakterstudie wordt af en toe onderbroken door gruwelijke opstoten van woeste terreur, maar we zitten hier míjlenver verwijderd van de cartooneske shootouts uit 'Shoot'Em Up'. Integendeel: áls de pistolen dan eens blaffen, voel je de kogels door je eigen ribbenkast snijden, proef je bitter bloed op je lippen, en wéét je: hier sterft een mens. Brad Pitt zet Jesse James ook niet neer als een glamoureuze gunslinger, maar als een manisch-depressieve, aan slapeloosheid en paranoïa lijdende, door suïcidale verlangens voortgedreven antiheld die er niet voor terugdeinst kinderen in mekaar te slaan. Alles bij mekaar moet 'The Assassination of Jesse James' dan ook de meest onheroïsche western zijn sinds Eastwoods 'Unforgiven'.

Of de beelden een beetje de moeite zijn? Nou! Zoals dat hoort, plaatst de cineast zijn twee gedoemde protagonisten in monumentale landschappen, overrompelend mooi vastgelegd door Roger Deakins, de vaste cameraman van de broers Coen (wacht dus voor één keer niet op de dvd, beste mensen: de visuele magie van deze film komt immers alleen tot z'n recht op de allergrootste bioscoopschermen!). Ook de vertolkingen zijn van pure edelsteenkwaliteit: Pitt, tevens co-producent, laat onder zijn baard precíes de juiste hoeveelheid mythisch aura opgloeien, en rijzende ster Casey Affleck, het jongere broertje van Ben, is ronduit magistraal als de Mark Chapman van de Wild West. De grimmige, licht-homo-erotische wisselwerking tussen de twee hoofdacteurs is prachtig om te zien, en ook de bevreemdende muziek van Nick Cave is erg mooi, maar wat 'The Assassination of Jesse James' pas echt tot een diep in het hart tastend viersterrenkijkstuk maakt, is de melancholische ghost track die zich door het verhaal slingert. Soms lijkt het wel alsof Andrew Dominik vanuit hetzelfde verhoogde bewustzijn staat te regisseren als Terrence Malick: net zoals diens meesterwerk 'Days of Heaven' voelt 'The Assassination of Jesse James' in wezen aan als een diep-poëtische evocatie van een reeds lang vervlogen Amerika. Precies door die ietwat dromerige aanpak (check hoe Dominik de treinroof in beeld zet! En let op de betoverende soundscapes!), bloeit 'The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford' langzaam uit tot een zachtfonkelende contemplatie over jaloezie en haat, deemoed en heldendom, waarheid en mythe, en zelfs over de perverse kantjes van de hedendaagse celebrity-cultuur. Net zoals Scorsese zijn westerns graag heeft.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234