The Diary of Anne Frank

Had ze nog geleefd, dan was Anne Frank op 12 juni 2009 tachtig jaar geworden. Reden genoeg om haar nog eens te gedenken: op Nederland 2 doen ze dat met een themaprogramma vanuit het Anne Frank-huis in Amsterdam; op Eén tonen ze de prestigieuze BBC-adaptatie van haar dagboek uit 2008.

De rechten voor die verfilming kreeg de BBC van Bernhard 'Buddy' Elias (84), Annes neef en inmiddels haar enige nog levende familielid. Buddy kwam zelfs hoogstpersoonlijk een oogje in het zeil houden in de Londense studio waar ze het Amsterdamse achterhuis minutieus hadden nagebouwd.

BUDDY ELIAS «Ik heb al ettelijke vertoningen van Annes verhaal gezien, maar dit keer had ik bijzonder hoge verwachtingen. Vooral omdat Deborah Moggach, de scenariste, Annes dagboek nauwgezet heeft gevolgd. En ik moet zeggen: het is veruit de beste adaptatie die ik ken. Want je kan niet geloven hoe Anne voor sommigen een lucratief handeltje is. Een fabrikant uit Spanje heeft me zelfs eens gevraagd of ze een collectie Anne Frank-jeansbroeken op de markt mochten brengen. Het lef!»

- Wat vond u van Annes dagboek toen u het jaren geleden voor het eerst onder ogen kreeg?

ELIAS «Ik heb gehuild. Ik sprak alleen Duits, dus haar vader Otto vertaalde het vanuit het Nederlands en stuurde het hoofdstuk per hoofdstuk naar me toe in Zwitserland. De passages waarin Anne het over mij heeft, hebben me geweldig ontroerd. Ik herinnerde me een lacherig meisje, maar zo kwam ze niet naar voren in haar dagboek. Ik kan perfect begrijpen wat Otto altijd zei: 'Ik heb mijn dochter pas leren kennen toen ik haar dagboek las.'»

- Toen haar vader nog leefde (hij was de enige van de acht achterhuisbewoners die levend uit de kampen terugkeerde, red.) hield hij bepaalde passages off limits voor het publiek. De stukken waarin Anne het had over haar seksualiteit en over de soms heikele relatie met haar moeder, werden pas opnieuw aan het boek toegevoegd na Otto's dood in 1980.

ELIAS «Anne stond overduidelijk dichter bij haar vader - haar zus Margot was meer een moederskindje. Maar spanningen tussen ouders en hun tienerkinderen zijn van alle tijden, oorlog of geen oorlog. Soms ga ik op scholen praten over Anne. Als de problemen met haar moeder dan aan bod komen, zeg ik altijd: 'Ik wed dat sommigen onder jullie het ook niet altijd even goed met je mama kunnen vinden.' Dan hoor ik altijd gegniffel in de klas.»

- U en Anne waren wel erg close.

ELIAS «Mijn moeder was de zus van Otto. Het gezin Frank kwam vaak op vakantie bij ons in Zwitserland. Margot was ook leuk, maar ze was stiller dan Anne. Dat was een echte wildebras. Ze verzon ook altijd de leukste spelletjes. Eén van mijn laatste herinneringen aan haar - zij was 9, ik 13 - was een verkleedspelletje: ik moest van haar de kleren en de hoge hakken van onze oma aantrekken en haar dan imiteren. Dat vond ze hilarisch.

»Ik weet ook nog goed hoe ze me altijd de oren van het hoofd zeurde dat ik haar mee uit schaatsen moest nemen. Het is er nooit van gekomen. Dat knaagt nu nog aan me.»

- Wisten jullie eigenlijk dat het gezin was ondergedoken in het achterhuis?

ELIAS «Daags voor ze zouden onderduiken, hebben we nog een briefkaart van Otto ontvangen, met de melding dat er geen brieven meer zouden volgen. We begrepen dus wel dat ze gingen schuilen, maar we wisten niet waar.

»Nadat Otto bevrijd was uit Auschwitz, kregen we een telegram van het Rode Kruis: 'Komen binnenkort naar Marseille in goede gezondheid. Otto.' We gingen ervan uit dat het een blij weerzien met het hele gezin zou worden. Pas toen Otto aankwam, zagen we dat hij alleen was. Zelf wist hij intussen al dat zijn vrouw niet was teruggekeerd uit Auschwitz, maar over zijn dochters had hij geen nieuws. Hij had nog alle hoop. Een maand later vernam hij dat de twee meisjes in Bergen-Belsen gestorven waren aan tyfus en ondervoeding.

»Veel tastbare herinneringen aan Anne heb ik niet. Ik heb wel nog altijd de brief die ze me stuurde voor mijn vijftiende verjaardag, een maand voor ze zou onderduiken, en een tasje dat ze voor me gehaakt had. En niet zo lang geleden kreeg ik haar zilveren hangertje met Hebreeuws opschrift - ik wist niet eens dat het bestond. Kennelijk was het na Otto's dood gestolen, maar de dief voelde zich daar zo schuldig over dat hij het bij een Duitse krant had ingeleverd. Via het Nederlandse ministerie van Cultuur is het uiteindelijk bij mij beland. Ik zal het altijd koesteren.»

Anne Frank Museum

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234