The Divine Comedy: de bescheidenheid van een halfgod

Neil Hannon, brein van de – ondertussen – éénmansgroep The Divine Comedy, keert na zes jaar terug met ‘Foreverland’, een plaat die hij volgens de hoesnotities helemaal alleen gecomponeerd en gearrangeerd heeft. ‘Ach, ik wilde me even Prince voelen.’

'Enkel mijn songs over onweerstaanbare charismatische helden zijn autobiografisch'

Hannon, zoon van een bisschop van de Church of Ireland, is zo’n muzikant die in alle rust meer bereikt dan een hoop rocksterren die nooit van hun egotrip afwijken. Hij zat op dezelfde school als Oscar Wilde (zij het een eeuw later), schreef naast elf prachtplaten ook soundtracks, een oratorium over de Eerste Wereldoorlog, een stuk voor kerkorgel en sopraan (onderwerp: de ziekte van Alzheimer), een musical, twee opera’s, bijdragen voor cd’s van Tom Jones, Robbie Williams, Charlotte Gainsbourg, Air en Ute Lemper, en twee cd’s met songs over… cricket. Zijn beste recente song, het wondermooie ‘Cathy’, staat verloren op een plaat van Rodrigo Leão.

De dag voor ons interview in Londen speelt Hannon twee minishowcases in een opnamestudio in Soho. Hij is de enige die midden augustus bij 32 graden een wollen debardeur draagt. Tijdens het prachtige ‘A Lady of a Certain Age’ vergeet hij z’n tekst, maar hij improviseert meesterlijk. Het is zinloos te proberen om Hannons grapjes te vatten op papier, maar het was sinds de naakte worstelscène uit ‘Borat’ geleden dat ik nog tranen had gelachen. De ochtend daarop streelt hij aan het ontbijt liefdevol de hoes van zijn nieuwe cd ‘Foreverland’.

Neil Hannon «Wie al naar mijn optredens is komen kijken, weet dat ik over tal van tactieken beschik om mezelf een vernedering te besparen als ik m’n tekst vergeet. Mijn brein lijkt een beperkte opslagcapaciteit voor songteksten te hebben, en als ik me ook maar éven toesta om te genieten van wat ik zing, is het alsof ik buiten mezelf treed en dan denk ik: ‘Hé, waarom stopt die vent nu met zingen?’ Daarna duurt het even voor ik besef: ‘Hang on, die vent ben ik zelf, en ik sta op een podium!’»

HUMO ‘A Lady of a Certain Age’ is een prachtig Engels eufemisme voor een ijdel, verlept wijf dat zich krampachtig en wanhopig probeert vast te klampen aan haar erotische uitstraling van weleer. Het soort vrouwen die je ziet in Monaco en Saint-Tropez. Je moet het al hebben gezongen met ladies of a certain age in het publiek.

Hannon «Ongetwijfeld. Maar, nog gênanter, het is gebaseerd op vrouwen die ik ken. Via mijn ouders, haast ik me te zeggen. Als bisschop had mijn vader vrouwelijke fans, dames op leeftijd van een bepaalde status die een pastoor zouden negeren maar die het wel chic vonden staan om een bisschop te frequenteren. Ik denk nu aan een vriendin van mijn moeder die vaak in haar Spitfire of haar Rolls voorreed, als een Ierse versie van Jacqueline Onassis, compleet met zwarte zonnebril, deux-pièces van Chanel en zijden sjaal. Als ik zing ‘her wealth was taxed away’, denk ik aan al die rijke families met hun country houses, die onder de socialistische regering zulke zware erfenisrechten moesten betalen dat ze hun eigendom moesten verkopen en hun kinderen op straat stonden. Ik ben zelf a leftie, maar op een bepaald ogenblik was de belasting voor hoge inkomens ongeveer 90 procent. Dat is waanzinnig.»

HUMO Toen emigreerden Britse rocksterren zoals The Rolling Stones massaal naar het vasteland.

Hannon «Precies. In ‘A Lady of a Certain Age’ hekel ik dat soort pedante, ijdele, elitaire vrouwen, maar ik heb ook sympathie voor hen. Of toch empathie. Want ze zijn tenminste beschaafd, welopgevoed en verfijnd.»

HUMO Voor je nieuwe videoclip reed je, verkleed als Napoleon, door Parijs. Hoe waren de reacties van de Parijzenaars?

Hannon «Er waren amper reacties, wat eigenlijk erg verontrustend is. Het betekent dat Parijzenaars het ofwel als perfect normaal ervaren dat een dictator door hun straten fietst, ofwel dat ze niet opkijken van één gestoorde stadsgenoot meer of minder. Of allebei. Nu, er waren al bij al ook weinig voorbijgangers, want het grootste deel van die clip is gefilmd in het Château de Neuville, een mythisch kasteel op veertig kilometer van Parijs. Het staat nu met stip op één op mijn lijst van authentieke plekken die me kippenvel bezorgen: in de spiegels zaten nog kogelgaten uit de tijd van de Franse Revolutie. Ik geloof dat het vier miljard kamers heeft, dus die fiets kwam van pas: het mocht niet, maar ik heb een hele middag door de gangen en zalen gefietst.»

HUMO Gelukkig ben jij 1 meter 90, anders zou ik gedacht hebben dat ‘Napoleon Complex’ autobiografisch was. (Ironisch, want Hannon is slechts 1 meter 70).

Hannon «Alleen mijn songs over onweerstaanbare charismatische helden zijn autobiografisch (grinnikt). Maar ik geloof wel dat er een grond van waarheid in schuilt: mensen met een kleine lichaamslengte zijn vaak ambitieus en azen vaak op macht, bij wijze van overcompensatie. Je ziet ook vaak dat heel kleine miljardairs als echtgenote een drie koppen grotere ranke gazelle op stelten kopen. Overigens ben ik nog iets kleiner dan Napoleon, geloof ik, want naar verluidt klopt het niet dat hij zo klein was.»

HUMO Toch wel. Maar fanaten van het keizerrijk proberen de geschiedenis te herschrijven en het komt hen beter uit om te beweren dat hun held groot was.

Hannon «En natuurlijk was iedereen toen een stuk kleiner. Gek, eigenlijk bij zowat álle mythische figuren uit de wereldgeschiedenis zou je naar beneden moeten kijken. En dan lees je over een ridder die ze in 1127 ‘de reus’ noemden, en die was dan 1 meter 60, tien centimeter groter dan de toen gemiddelde lichaamslengte van 1 meter 50. Oh, wat ben ik bang van de reus (lacht).»

HUMO Ik leid uit de onderwerpen van je songs af dat je vaak naar documentaires over geschiedenis kijkt: ‘Catherine the Great’, ‘Napoleon Complex’, ‘Arthur C. Clarke’s Mysterious World’, ‘Count Grassi’s Passage over Piedmont’, ‘Casanova’…

Hannon «Ik kijk naar álles, van ‘Seinfeld’ tot documentaires over de infrastructuur van het transport in het Polen van de jaren 50 – létterlijk (lacht). Documentaires die door de doorsneekijker afgedaan worden als stomvervelend fascineren mij – hoe obscuurder het onderwerp, hoe liever. Ze hebben een troostrijk, meditatief effect op me. De meest recente die ik zag, ging over stoomtreinen en het ontstaan van trainspotting. Amusant om vast te stellen dat er in feite heel weinig verschil is tussen het spotten van treinen en de huidige obsessie met Pokémon.»


Sluwe Josephus

HUMO De onderwerpen van je songs zijn heel divers, maar was er ooit een onderwerp dat weigerde zich in een songtekst te laten gieten?

Hannon «Je bedoelt: een song die zich niet liet temmen? Dat gebeurt meer dan me lief is. (Haalt een klein notitieboekje uit z’n jaszak en bladert) Let’s see… Ah: the Josephan Count… Flavius Josephus was een Joodse radicaal die leefde in de eerste eeuw na Christus. Hij werd door de Romeinen met veertig medestanders samengedreven in een grot, waaruit ze onmogelijk nog konden ontsnappen. Om de Romeinen het genoegen te ontnemen hen af te slachten, werd besloten om collectief zelfmoord te plegen, maar wel één voor één. En toen bedacht sluwe Josephus een mathematisch principe waardoor hij bij loting als laatste zou overblijven. Met andere woorden: als iedereen in een cirkel staat en er wordt afgeteld, op welke plaats moet je dan staan om gespaard te worden? Het is sindsdien een wiskundig begrip.»

'Er is weinig verschil tussen het spotten van treinen en de huidige obsessie met Pokémon'

HUMO Gefeliciteerd, dit is met stip het meest excentrieke onderwerp van een popsong ooit.

Hannon «Dat is voor mij zeker één van de aanlokkelijke aspecten ervan. Een tweede uitdaging is: op basis van dit sombere verhaal een vrolijk, levenslustig nummer schrijven.»

HUMO Zou ik dit wel publiceren? Want jouw song is nog niet af, en als Justin Bieber of One Direction dit lezen…

Hannon «Dan jatten ze mijn idee, no doubt about it. ’t Is precíés het soort onderwerp waar zij graag over zingen (lacht).»


De verdoken brexitvraag

HUMO Is ‘Foreverland’ jouw Shangri-La, jouw Arcadië?

Hannon «Dat zou het kunnen zijn. Als kind tekende ik op de wereldkaart al landjes en eilandjes bij, die meestal ‘Neilonia’ of ‘Neils Island’ heetten. Niet dat ik een egocentrisch kind was (lacht). Ik groeide op in überkatholiek Derry, een stadje in Noord-Ierland, en ik weet nog dat de oudere mevrouw die kwam babysitten het ‘godslasterlijk’ vond dat ik eigen landen verzon, want ‘enkel onze lieve Heer mag iets scheppen’. Mijn ideale land zou zeker een eiland zijn, maar veel kleiner dan Engeland, en veel steiler, met veel verborgen baaitjes.»

HUMO Zou jouw ‘Foreverland’ deel uitmaken van de Europese Unie?

Hannon «Oh dear, is dit de verdoken brexitvraag? Niet noodzakelijk. Ik ben gehecht aan mijn privacy én mijn onafhankelijkheid. Maar ik vind wel dat Ierland deel moet uitmaken van de EU, en dat de brexit geen goed idee was.»

HUMO Even terzijde, omdat ik net zie hoe fijngevoelig je je kopje koffie ter hand neemt: in acht genomen dat je voor je werk piano en gitaar moet kunnen spelen, hoe heb je in godsnaam onlangs een vinger gebroken?

Hannon «Mijn Russische homoseksuele hond Victor kreeg een appetijtelijk hondje in de smiezen en rukte onverwacht zo hard aan de leiband dat ik m’n vingers hoorde kraken. Is dat rock-’n-roll genoeg voor jouw lezers? Nu, voor de paar optredens die we toen moesten spelen, liet ik mijn partijen spelen door mijn vriend Andrew, die zomaar wat deed, op goed geluk. Geen hond die het verschil merkte.»

HUMO Wat rock-’n-roll betreft: je trad ooit op in een T-shirt van de New York Dolls. Waarom, in acht genomen dat zij én hun muziek alles zijn wat jij niet bent?

Hannon «Heb ik dat gedaan? In Stafford? Echt? Was ik dronken? Misschien had ik die dag mijn midlifecrisis.»

HUMO In ‘Other People’ zing je ‘there have been other people in your life bla, bla, bla’. Alsof je wilde zeggen: ‘Laat ik maar stoppen met dit gezeur.’

Hannon «Ik heb die zanglijn op m’n telefoon ingezongen, op een hotel-kamer in Londen. Meestal blijf ik eindeloos aan iets sleutelen, maar in dit geval vond ik dat het perfect klonk. Sorry. Ik hou vooral van het contrast tussen die amateuristische opname op een goedkope telefoon, en het peperdure strijkersarrangement eromheen. En van het contrast tussen de nogal diepzinnige, ietwat pompeuze tekst over relaties en het relativerende ‘bla bla bla’. Ik ben niet goed in diepzinnigheid. Als ik iets diepzinnigs denk of zeg, volgt meteen de reflex om het onderuit te halen.»

HUMO Laat ik even voorlezen wat ik jaren geleden noteerde tijdens het eerste concert dat ik van jou zag: ‘Ongelofelijke muzikaliteit, véél inventiever dan de concurrentie. Maar hij gebruikt duidelijk humor als een defensiemechanisme: elke echte ontroering relativeert hij meteen kapot, of hij ondermijnt ze met een grap.’

Hannon «Touché. Dat ben ik ten voeten uit. Zal ik meteen maar een psychiater boeken? In mij woedt een constante strijd om te durven zeggen wat ik écht voel. Maar geldt dat niet voor alle artiesten? En die schermutseling tussen ernst en relativering draagt bij tot de charme van mijn muziek. Ik heb mensen die hun ziel moeiteloos aan Jan en alleman openbaren altijd gewantrouwd. Maar misschien is ook dat wantrouwen een defensiemechanisme. Oscar Wilde zei: ‘Als je wil dat een man de waarheid spreekt, geef hem dan een masker.’ Nu moet ik even gaan liggen (lacht).»

HUMO De hoesnotities van ‘Foreverland’ vermelden ‘All tracks composed, arranged and produced by Neil Hannon’…

Hannon «Ach, ik wilde me even Prince voelen (lacht).»

HUMO Als je hoort dat zo iemand onverwacht sterft aan een overdosis foute medicijnen, denk je dan ‘Da’s een andere planeet’ of ‘Dat had mij ook kunnen overkomen’?

Hannon «Prince leefde duidelijk op een andere planeet, hij was vele malen beroemder dan ik. Ik ben zoals zovele mensen met hem opgegroeid en ik vond hem fantastisch, ook al zal je vergeefs zoeken naar overeenkomsten tussen zijn muziek en de mijne. Ik ben veel dingen, maar níét funky (grinnikt). Als ik iets met hem gemeen had, dan is het dat we allebei het soort artiest zijn dat op voorhand al de afgewerkte song in z’n hoofd hoort. De meeste artiesten trekken de studio in met een vracht half uitgewerkte ideeën en teren op samenwerkingen en kruisbestuiving. Ik kan me niet voorstellen dat ik ooit met anderen in een studio zou functioneren– dan word ik nerveus en vlucht ik. Vandaar ben ik de facto, ondanks de groepsnaam, een one man band. Dat was Prince ook.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234