'The Gunman': Sean Penn, machtiger dan het zwaard

Er was een tijd dat Sean Penn bekendstond als heethoofd, schrik van de paparazzi, én ex van Madonna. Vandaag, op zijn 55ste, is hij een veelvuldig bekroond acteur, een begenadigd cineast en één van Hollywoods machtigste players.

Penn staat precies veertig jaar in het vak: in 1975, hij was toen 15, speelde hij zijn eerste rolletje naast Michael Landon en Melissa Gilbert – ah, wie kent ze nog! – in de immens populaire serie ‘Little House on the Prairie’. In die veertig jaar is de vroegere woelwater – als hij niet op fotografen sloeg, schoot hij op hen met zijn revolver of hing hij hen bij hun enkels uit zijn balkon – ontbolsterd tot een tweevoudig Oscarwinnaar (voor ‘Mystic River’ en ‘Milk’), een begaafd regisseur (‘The Indian Runner’, ‘The Pledge’ en ‘Into the Wild’ zijn drie onvergetelijke parels), ambassadeur van Haïti én een soort rondreizende Bono die in de vier windstreken opkomt voor mensen in nood. Een ijzersterk acteur is hij altijd geweest: al in zijn jonge jaren liet hij fabelachtig werk zien in onder meer ‘At Close Range’, ‘The Falcon and the Snowman’ en natuurlijk in de tijdloze teen pic ‘Fast Times at Ridgemont High’. En met het klimmen der jaren werd hij alleen maar beter: zie ‘Casualties of War’, ‘Carlito’s Way’, ‘Sweet and Lowdown’ en meer recent ‘This Must Be the Place’.

'Mijn vader was de belangrijkste mens in mijn leven. Hij heeft me gevormd als acteur, als man, en als vader. Ik voel zijn aanwezigheid nog elke dag'

Humo praatte met Penn in Parijs. Tegenover ons zat een vriendelijke, goedgeluimde, grijzende man met een dampende sigaret tussen de vingers. Een assistente heeft ons aangemaand geen al te persoonlijke vragen te stellen – jammer, we hadden weleens willen weten of het waar is dat zijn recentste ex-lief, actrice Charlize Theron, graag spiernaakt de samba danst in de keuken.

HUMO Meneer Penn, ik zou eerst even van de gelegenheid gebruik willen maken om u te bedanken. Dankzij u heb ik namelijk de indrukwekkende Russische oorlogsfilm ‘Come and See’ leren kennen. Nadat u in een interview had gezegd dat die tot de beste drie oorlogsfilms aller tijden behoort, heb ik meteen de dvd gekocht: en inderdaad, wát een film!

Sean Penn «Een uitzonderlijk stuk cinema, niet? Zelf heb ik ‘Come and See’ voor het eerst in 1985 of 1986 gezien, samen met mijn vader. Hij volgde de internationale cinema op de voet en had in de Los Angeles Times gelezen dat ze ‘Come and See’ op de campus van de Universiteit van Californië zouden vertonen. De regisseur, Elem Klimov, zou bij die voorstelling aanwezig zijn. Achteraf waren mijn vader en ik helemaal van slag – ik herinner me dat we in stilte naar huis reden. Wat moet je ook zeggen na zo’n overrompelende, gruwelijke en verbijsterende film? Ik voelde een diepe nederigheid, en ik dacht ook: ‘O Jezus, zoiets strafs ga ik nooit kunnen maken. Heeft het eigenlijk nog zin om verder te doen als je weet dat je nooit dat soort grootsheid zult kunnen bereiken?’ Ik heb toen zelfs heel even overwogen om voorgoed uit de filmwereld te stappen en boekhouder te worden (lacht).»

HUMO Klimov heeft na ‘Come and See’ nooit meer een film gedraaid. ‘Alles wat ik wilde zeggen, is met deze film gezegd,’ aldus de cineast.

Penn «Ik begrijp dat perfect. Als het mij ooit zou lukken om een meesterwerk van dat niveau te voltooien, dan vertrek ik de volgende dag voor de rest van mijn leven naar Bora Bora (lacht). Maar dat heb ik waarschijnlijk niet in me. Natuurlijk droom ik ervan om ooit de ultieme film te regisseren, mijn absolute meesterwerk – ik vind dat een gezonde ambitie. Maar het zal wellicht bij dromen blijven. Vergeleken met ‘Come and See’ zijn de films die ik tot nu toe heb gemaakt stuk voor stuk vage probeersels.»

HUMO Geef nog eens een gouden filmtip? Een film die we absoluut moeten zien?

Penn (denkt na) «Ik zou zo veel titels kunnen opnoemen. Ik denk nu spontaan aan ‘Out of the Blue’, een vergeten Amerikaans meesterwerk van Dennis Hopper

HUMO Ken ik! De nummer 90 in mijn top 100 van Beste Films Aller Tijden! Met die prachtige songs van Neil Young op de soundtrack.

Penn (neuriet) «‘Hey hey, my my’... Prachtig, niet? In het midden van de jaren 80 maakte ik een lange road trip door Amerika, en op een bepaald moment belandde ik in Tulsa, Oklahoma, waar mijn broertje Chris (die in 2006 op 40-jarige leeftijd overleed door een combinatie van een vergroot hart en medicijngebruik, red.) samen met Francis Ford Coppola ‘Rumble Fish’ aan het draaien was. Overdag stonden ze op te nemen, en ’s avonds projecteerde Francis altijd twee films – iedereen was welkom. De avond dat ik er was, vertoonde hij eerst ‘The American Dreamer’, een magnifieke documentaire over Dennis Hopper, en daarna, om twee uur ’s nachts, ‘Out of the Blue’ – een prachtig verhaal, gefilmd in een rauwe stijl die je vandaag niet meer vindt in de Amerikaanse cinema.

»Dennis was al langer één van mijn grote helden. Vooral ‘Easy Rider’, zijn prachtige ballade over Amerika, heeft een zeer diepe impact op me gehad. Ik was 8 jaar toen die film uitkwam, en ik herinner me nog goed de sensatie die hij veroorzaakte – iedereen ging kijken, en in het huis van mijn ouders, waar voortdurend mensen uit de filmwereld over de vloer kwamen, werd over niets anders meer gepraat. ‘Easy Rider’ heeft mijn ogen geopend: dankzij die film ben ik verliefd geworden op het medium.

»Het was trouwens in Tulsa dat ik Dennis voor het eerst heb ontmoet – ook hij stond op de set van ‘Rumble Fish’. We hebben toen afgesproken om ooit samen te werken, en in 1988 hebben we ‘Colors’ gedraaid.»


Bonzen en broekventjes

HUMO U bent gepokt en gemazeld in het filmmilieu. Uw vader was acteur Leo Penn, en uw moeder was actrice Eileen Ryan.

Penn «Ja, de liefde voor de cinema werd me met de paplepel ingegoten. Thuis werd voortdurend over films gediscussieerd – heerlijke uren waren dat, waar ik met ontzettend veel heimwee op terugkijk. Daarnaast heb ik het grote geluk gehad dat ik ben geboren in 1960: toen ik in mijn tienerjaren zat, de jaren dat een jongen voor het eerst echt verliefd wordt – op de meisjes, op de wereld, en wat mij betreft op de cinema – kwamen al die fantastische Amerikaanse films uit. Achteraf gezien was dat een unieke periode, maar op het moment zelf vonden we het perfect normaal dat we elke week naar een nieuw meesterwerk konden gaan kijken. Het ene weekend zagen we ‘Lenny’, het volgende ‘Coming Home’, ‘Scarecrow’, de ‘Godfather’-films, ‘Mean Streets’, ‘Taxi Driver’, alle films van Hal Ashby... het leek niet te stoppen. Tot het ineens toch stopte.»

HUMO Waarom?

Penn «Meneer Dollar is alles komen verpesten. Kijk, in de gouden dagen, in het begin van de seventies, kon je overal in Los Angeles de champagnekurken horen ploffen wanneer een film 60 miljoen dollar opbracht. En toen kwam ‘Jaws’: die film bracht in één klap meer dan 100 miljoen dollar op. Ineens hadden Scorsese en Coppola, met hun hitjes van 60 miljoen dollar, niet langer de grootste, maar de kléínste penissen in de kamer. De studiobonzen, die meer en meer naar het grote geld dorstten, stopten met het financieren van kwaliteitsvolle drama’s, en begonnen uitsluitend popcornfilms te produceren – het hongerige beest dat Hollywood was geworden, diende aldoor gevoed te worden. En vervolgens begonnen de grote multinationals en de fucking telecombedrijven de studio’s op te kopen. De mensen die de studio’s vandaag runnen, houden niet eens van cinema – en ik kan het weten, want ik zie die mensen elke dag. De oude studiobonzen, zoals Irving Thalberg en John Calley, waren ook wel harde zakenlui, maar ze hielden tenminste passioneel van film. Tegenwoordig moet ik onderhandelen met 27-jarige, recht uit de businessschool komende broekventjes die alles afweten van statistiek, maar niet eens weten wie John Ford was. En die lui runnen Hollywood! Maar goed, die managers en die ceo’s zijn niet eens de echte booswichten in het verhaal. De échte schurken zijn de acteurs, de actrices en de regisseurs die altijd maar klagen dat er in Hollywood geen goeie films meer worden gemaakt, en intussen zelf vrolijk blijven meewerken aan de blockbusters die ze zo verachten. In plaats van de ijzersterke drama’s te maken waar ze diep in hun hart aan wíllen meewerken – iets waar ze trouwens de ballen niet voor hebben – kiezen ze ervoor om het beest te voeden.»

HUMO Uw eigen filmografie, die intussen veertig jaar beslaat, bárst van de ijzersterke drama’s: van ‘At Close Range’ uit 1986 tot ‘This Must Be the Place’ uit 2011. Hoe hebt u dat klaargespeeld? U had wél de ballen?

Penn «Ik ben zelf behoorlijk trots op mijn filmografie, maar het had natuurlijk beter gekund...»

HUMO Zó slecht was ‘We’re No Angels’ ook weer niet.

Penn (lacht) «Ik heb altijd heel consequent naar kwaliteit gezocht. Maar je moet ook een flinke dosis geluk hebben – het geluk om op het juiste moment het juiste project te vinden; het geluk om de juiste mensen te kennen. Het grote probleem is dat er in Hollywood veel te weinig goeie scenaristen rondlopen. Scenaristen van het niveau van Robert Towne of William Goldman zijn dun gezaaid. Terwijl het in de theaterwereld krioelt van de goeie schrijvers. En laten we eerlijk zijn: het beest hongert ook niet naar sterke scenario’s. De studio’s verkiezen simpele verhalen die het publiek instant bevrediging geven: komedies, romcoms, superheldenfilms. Ik vind die films ook wel entertainend, daar niet van, maar veel hebben ze toch niet om het lijf. Ach, ik klaag niet, hoor – ik kan tenminste mijn eigen ding doen. Alleen had ik veertig jaar geleden nooit durven te denken dat ik in zo’n shitty spel zou terechtkomen. Maar goed, dat kan iedereen wellicht over zijn eigen leven zeggen (lacht).»

'Ja, Charlize Theron speelt een hoofdrol in mijn nieuwe film. De rotste pain in the ass met wie ik ooit samengewerkt heb'


Zes wodka-tonics

HUMO En hoe past ‘The Gunman’ in uw filmografie? Dat is, met alle respect, toch ook maar een actiefilm?

Penn «Ah, maar ‘The Gunman’ is een zeldzaamheid: een actieprent, jazeker, maar dan eentje waarvan het verhaal op de geopolitieke realiteit gegrondvest is, waarin enkele interessante gedachten over de wereld van vandaag worden geformuleerd, en waarin de genreclichés tot het minimum beperkt zijn: je krijgt géén grappige oneliners, géén gekunstelde knipoogjes en géén imbeciele dialogen. En los daarvan heeft de actie natuurlijk een hoog octaangehalte (lacht).»

HUMO U hebt aan het scenario meegeschreven. Wat was uw inbreng?

Penn «Ik heb wat authenticiteit binnengesmokkeld in het verhaal. Terrier, mijn personage, werkt op een bepaald moment voor een ngo in Congo. Ik heb die scènes een beetje verfijnd – door mijn talrijke reizen in Afrika ken ik wel iets van de ngo-sector.»

HUMO Het is van het prachtige ‘Into The Wild’ uit 2007 geleden dat u zelf nog eens een film hebt geregisseerd. Waar wacht u op?

Penn «Het is een ontzagwekkende klus om een project op poten te zetten. De ene dag sluit je een deal, de volgende dag springt de deal af; de ene dag staat het licht op groen, de volgende dag springt het op rood. Je kunt het vergelijken met een liefdesrelatie: je neust rond tot je iemand vindt die jou bevalt, je flirt met haar, je vecht voor haar, je scharrelt een beetje met haar, je wordt van je sokken gemept, je raapt jezelf op en je begint opnieuw rond te neuzen. En de volgende keer dat je in een relatie stapt, ben je extra voorzichtig: je bent niet langer bereid om onmiddellijk al je liefde in de relatie te investeren. Kortom: een film regisseren vergt ontzettend veel tijd en energie. Maar over enkele maanden mag je nieuw werk van mij verwachten: de opnamen van ‘The Last Face’ zitten erop, maar de film is nog lang niet klaar. Na de promotietour voor ‘The Gunman’ duik ik weer de montagekamer in.»

HUMO De hoofdrollen in ‘The Last Face’ worden vertolkt door Javier Bardem en Charlize Theron. Is die laatste echt zo’n vervelend wicht om mee te werken?

Penn «De rotste pain in the ass ooit (lacht).»

HUMO U staat bekend om de intensiteit die u in uw rollen legt. Zelfs in ‘The Gunman’ staat u te acteren met een fanatieke verbetenheid.

Penn «Mijn werkethiek is heel simpel: zodra ik voor een rol heb getekend, geef ik mezelf tot ik erbij neerval. Nou ja, tot op zekere hoogte. Als een regisseur mij om zes uur ’s morgens laat wekken, nadat ik de avond voordien zes wodka-tonics heb gedronken, zal ik behoorlijk slechtgeluimd op de set verschijnen (lacht).»

HUMO Om vervolgens een ultraintense scène neer te zetten.

Penn «Het zit nu eenmaal in mijn natuur (lacht).»

HUMO U ontving in februari een ere-César voor uw hele carrière. Een moment om even stil te staan en terug te blikken?

Penn «Voor mij is élk moment goed om stil te staan en over het leven te mijmeren (lacht). Maar ik ben wel blij met de erkenning die ik hier krijg. Ik voel me meer verwant met de Europese cinema dan met Hollywood. In Europa wordt film tenminste nog als kunst aanzien, en niet uitsluitend als platte commercie, zoals in Amerika. Hoe het er tegenwoordig in Hollywood aan toegaat, vind ik ronduit beschamend.»

HUMO Aan wie hebt u het meeste te danken?

Penn «Aan mijn vader (Leo Penn overleed in 1998, red.). Hij heeft me de liefde voor de cinema doorgegeven. Ik zei het daarstraks al: thuis werd voortdurend over kunst gebabbeld. Zoiets vormt je.»

HUMO De acteercarrière van uw vader werd brutaal beëindigd toen hij in de jaren 50, de hoogdagen van de communistenjacht, voor het House Committee on Un-American Activities weigerde te getuigen.

Penn «En toch is hij daar nooit bitter over geweest. Mijn vader was de zoon van Spaans-Litouwse immigranten, en net zoals alle immigranten van die generatie was hij Amerika ongelooflijk dankbaar voor de kansen die het land hem had gegeven. En hij is altijd blijven geloven in de grootsheid ervan: die communistenjacht zag hij als een moeilijke fase waar de VS doorheen moest. (Ontroerd) Mijn vader was de belangrijkste mens in mijn leven. Hij heeft me gevormd als acteur, als man, en als vader. Ik voel zijn aanwezigheid nog elke dag.»


Bekijk de trailer van 'The Gunman':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234