null Beeld

The Last King of Scotland

In 'The Last King of Scotland' vertolkt James McAvoy de fictieve Schotse dokter Nicholas Garrigan; Forest Whitaker, daarentegen, kruipt in de huid van een personage dat - helaas - echt bestaan heeft: Idi Amin Dada, Oegandees dictator van '71 tot '79, verantwoordelijk voor naar schatting 300.000 doden en in de Westerse media ook weleens The Butcher of Uganda genoemd (al verkoos hij zelf naar verluidt de titel His Excellency President for Life Field Marshal Al Hadji Dr. Idi Amin VC, DSO, MC, King of Scotland, Lord of All Beasts of the Earth and Fishes of the Sea and Conqueror of the British Empire in Africa in General and Uganda in Particular).

Aangezien Whitaker de naam heeft een rasechte method actor te zijn, die zijn rollen niet speelt maar gewoon belichaamt, kan het haast niet anders dan dat hij iets aan zijn doorleefde vertolking heeft overgehouden - en dan hebben we het níét over de Oscar en de twee dozijn andere awards.

'Amin en uit'

- Is Amin intussen volledig uit uw systeem, meneer Whitaker?

Forest Whitaker «Zeg maar Forest! Ik probeer mijn naam waar te maken en constant te blijven groeien like a forest - als een bos. Zolang je me maar niet Little Bush noemt - zoals de pestkoppen op de speelplaats vroeger.

»Ik heb inderdaad de neiging helemaal op te gaan in mijn rollen. Toen ik met Amin klaar was heb ik een lange, hete douche genomen om hem van me af te wassen. Al zal er ongetwijfeld wel iets blijven kleven zijn.

»Je mag ook niet onderschatten hoezeer ik me heb ondergedompeld in die rol. Eerst ben ik Swahili gaan leren. Ik wilde de taal zo goed onder de knie krijgen dat ik mijn verstand kon wijsmaken dat Swahili mijn moedertaal was, en Engels mijn tweede taal. Maar het echte werk begon pas toen ik in Oeganda aankwam om te filmen. Ik leerde er wat het is om Afrikaan te zijn. Want dat bén ik niet; ik ben African-American.

»Toen ik in Afrika aankwam, kende ik alleen de Amin zoals hij in westerse bronnen staat beschreven. Ik wist dat ik dat beeld flink zou moeten bijschaven. Ik bedoel maar: telkens als een zwarte leider iets verkondigt dat het Westen niet wil horen, bestempelen ze hem als een slechterik en stoppen ze hem in de nor of vermoorden ze hem, zoals ze met Martin Luther King gedaan hebben. Niet dat ik Amin en King op dezelfde lijn wil zetten, ik wil alleen maar zeggen dat je niet altijd zomaar mag geloven wat je leest. Daarom ben ik grondig gaan researchen: ik ben met zijn familie gaan praten en met zijn naaste medewerkers. Ik ontdekte al snel dat hij helemaal niet de domme baviaan was die ze van hem gemaakt hadden. Logisch ook: een dommerik had het nooit zo ver geschopt, een dommerik was er nooit in geslaagd een succesvolle staatsgreep te plegen.»

- Nog voor de film uit was waren er al berichten dat zijn zoon, Taban, naar de rechtbank zou stappen wegens laster en eerroof: hij vond het niet kunnen dat jullie zijn vader als een kannibaal portretteren.

Whitaker «Doen we ook niet. De westerse media schreven dat Amin mensenvlees at, in de film tonen we hoe furieus hij van die berichten werd: volgens hem was het allemaal laster en leugens.»

- Oké, misschien vrat hij geen mensen op. Maar wat dan van de gruwelverhalen over de afgehakte hoofden in zijn koelkast, over de lijken die hij aan de krokodillen voederde, over zijn echtgenote die hij in stukken liet snijden?

Whitaker «Natuurlijk mag je die gruweldaden niet wegsteken. Maar dat hij een kannibaal was, geloof ik niet. Door mijn research ben ik ervan overtuigd dat het deel uitmaakte van de westerse propaganda tegen hem.

»De Oegandezen met wie ik praatte, hebben een heel ambigu gevoel over hem: ze verwerpen uiteraard zijn wandaden, maar aan de andere kant heeft hij hen in zekere zin ook bevrijd. Er was bijvoorbeeld geen Oegandees theater - tot hij alle buitenlanders het land uitzette. Oegandese zakenmannen zullen je ook vertellen dat de Oegandese economie vroeger volledig in handen was van Oost-Aziaten en Indiërs, tot ook zij het land moesten verlaten. Zo heeft Amin een Oegandese zakenklasse gecreëerd. In zekere zin deed hij dus wel zijn best. Hij pakte het gruwelijk verkeerd aan, maar hij deed zijn best.»

James McAvoy «In mijn gesprekken met Oegandezen merkte ik ook altijd dat dubbele. Vaak gingen de verhalen van (opgetogen): 'Wat kon Generaal Amin grappig zijn! En wat die vent allemaal durfde uit te steken - haha! En by the way... hij heeft ook mijn vader en moeder vermoord.' Voor sommige Oegandezen was hij een bloeddorstige tiran, voor anderen het beste dat Oeganda ooit is overkomen.»

- Ook jouw personage is aanvankelijk erg onder de indruk van de charismatische Idi Amin.

McAvoy «Eigenlijk speel ik een complete arsehole. Mijn personage bedoelt het goed, maar zoals zo vaak maken die goede bedoelingen het probleem alleen maar groter. Eigenlijk staat Nicholas symbool voor heel wat buitenlands - en dan vooral Brits - gefoefel in Oeganda. Je weet hoe dat ging: we trapten ergens de deur in, we fucked it up, en dan gingen we ervandoor met een hoop cash op zak.

»In het begin liet het Westen Amin maar begaan. Iedereen ging er - heel neerbuigend - van uit: 'Die vent is best oké. Hij treedt misschien wat hardhandig op, maar hey, dit is Afrika! En in Afrika móét je hardhandig zijn.'»

- Deed jij even grondige research als Forest Whitaker?

McAvoy «Nee, ik had genoeg aan de arsehole in mezelf (lacht). Forest ging veel dieper en op de set bleef hij ook constant in zijn rol. Dat maakte een normale omgang behoorlijk moeilijk. Ik kon niet zomaar even naar hem toestappen van: 'Hey, hoe gaat het met het vrouwtje?' (lacht) Maar voor de rest: echt een topkerel!»

Lees de filmreview van \'The Last King of Scotland\'

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234