null Beeld

The Making of Me: Vanessa Mae

In 'The Making of Me: Vanessa Mae', een BBC-documentaire uit 2008 die vanavond op Nederland 3 wordt uitgezonden, zoekt het voormalige tienersterretje Vanessa Mae (31) een antwoord op de vraag in hoeverre haar vaardigheid op de viool aangeboren is, en in hoeverre door jarenlang oefenen verworven.

Noud Jansen

Wij trokken met diezelfde vraag - nature of nurture?- al eens naar Daniel Levitin (52), professor cognitieve psychologie aan de McGill-universiteit in Montreal, auteur van populair-wetenschappelijke bestsellers als 'This Is Your Brain On Music' en 'The World in Six Songs', en zelf verdienstelijk muzikant (gitaar, sax) en muziekproducer (Santana, Jonathan Richman, Talloze Anderen).


HUMO Laat ik de clou maar meteen weggeven, professor: aan het eind van 'The Making of Me' komt Vanessa Mae tot de conclusie dat de verhouding muzikale genen/jarenlang oefenen fiftyfifty is.

Daniel Levitin «Ik ben het daar volkomen mee eens. En die fiftyfifty-verhouding geldt voor zo goed als alle menselijke vaardigheden waarin een genetische component meespeelt: atletiek, schaken, schrijven... Het gaat zelfs op voor aanleg tot religie of tot sociopathisch gedrag.

»Een leek zou kunnen denken: 'Fiftyfifty, dat betekent simpelweg dat je geen idee hebt.' Nee: fiftyfifty betekent dat de genetische voorbestemdheid, je aangeboren talent zeg maar, in de regel evenveel gewicht in de schaal legt als het werk dat je in de ontwikkeling van je talent steekt.

»Talloze studies bewijzen het: je kunt nog zoveel oefenen, als je het talent niet hebt zul je nooit de wereldtop bereiken. En omgekeerd: je mag nog zoveel talent hebben, als je niet voldoende oefent zul je er nooit raken.»

HUMO Vanessa Mae claimt dat ze tussen haar vierde en haar zestiende meer dan zevenduizend uur op haar viool geoefend heeft.

Levitin «Dat lijkt me niet eens zo overdreven veel. Mijn theorie is dat je minstens tienduizend uur oefening nodig hebt om een expert van wereldniveau te worden in om het even welk domein. Tienduizend uur, dat is ongeveer drie uur per dag oefenen, en dat tien jaar lang.

»Er is in de literatuur geen enkel geval bekend van iemand die in welk vakgebied dan ook wereldklasse heeft bereikt zonder er eerst die tienduizend uur oefenen in te hebben gestoken. Ons brein lijkt die tijd nodig te hebben om alle informatie te bevatten die dat soort meesterschap vereist.»


HUMO Zouden Jimi Hendrix of Keith Moon tienduizend uur geoefend hebben voordat ze bekend werden, denkt u?

Levitin «O, zonder enige twijfel. In een vorig leven heb ik het voorrecht gehad om Eric Clapton te interviewen, en hij wist heel zeker dat hij aan die tienduizend uur gekomen was. Zijn maten speelden cricket of zaten met hun neus in de comic books, maar Eric was op zijn kamertje gitaar aan het spelen. Ik ben er zeker van dat Jimi Hendrix en Keith Moon hetzelfde hebben gedaan.

»Even los van deze discussie: in het geval van Vanessa Mae kun je je wel afvragen of ze als kind beroemd is geworden omdát ze een kind was, en of ze evenveel aandacht zou hebben gekregen als ze tot haar vijfentwintigste in de schaduw was gebleven. Persoonlijk denk ik van wel en van niet - in die volgorde.»


HUMO Hoe het ook zij, ze heeft in de loop van haar carrière een aantal hits gescoord. Bestaat er een aannemelijke psychologische verklaring waarom het ene nummer wel een hit wordt, en het andere niet?

Levitin «Heel waarschijnlijk, ja, maar daar wil ik me niet aan wagen - 't zou speculatie zijn. Ik weet wel dat er een belangrijke sociale component in het spel is, die te maken heeft met wat cool of hip is.

»Wat staat er op dit moment nummer 1 in de wereld, de Black Eyed Peas? Stel dat de Spice Girls de huidige hit van de Black Eyed Peas op precies dezelfde manier hadden ingezongen en geproduceerd, en het vorige maand hadden uitgebracht: ik denk niet dat het een hit zou zijn geworden, simpelweg omdat The Spice Girls niet meer hip zijn. Laat staan als A Flock of Seagulls hetzelfde nummer zouden opnemen (lacht).»


HUMO Afsluitend. In mijn inleiding heb ik al kort gewag gemaakt van uw carrière in de muziekbusiness, maar u zou in uw rijkgevulde loopbaan ook nog ooit grappen voor Jay Leno hebben geschreven.

Levitin «Vijftig dollar per joke kreeg ik. Niet veel, maar je kon wél vertellen dat jouw joke het tot Leno geschopt had.»


HUMO Wat is de beste grap die u zich kunt herinneren?

Levitin «Hmmm. 't Was er eentje over Reagan, geloof ik, maar het is te lang geleden om 'm me nog goed te kunnen herinneren. Maar ik zal je de laatste vertellen die ik geleverd heb aan een comic strip, Bizarro. Een hondenechtpaar zit op de sofa bij een huwelijkstherapeut. De man van het hondenechtpaar zegt mopperend tegen de therapeut: 'She'll lie down, but she won't roll over.' Vond ik zelf wel een goeie.»

Bekijk een fragment:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234