null Beeld

The Polgar Variant: 'Mijn ouders waren er van overtuigd dat ik later een schaakkampioene zou worden'

Het uitgangspunt van de documentaire ‘The Polgar Variant’ is bijna te creepy om echt gebeurd te zijn: Laszlo Polgar, een briljante maar excentrieke onderwijspsycholoog, besluit om zijn drie jonge dochtertjes aan een omstreden experiment te onderwerpen. Hij houdt de meisjes thuis en voorziet zelf in hun onderwijs, om aan te tonen dat een mens niet als genie wordt geboren, maar tot die vorm kan worden gekneed. Om zijn these te bewijzen moet elk van zijn drie prinsesjes uitgroeien tot een internationale schaakkoningin. Knettergek, die Polgar? Toch niet, want de excentrieke Hongaar slaagde zowaar in zijn opzet: oudste zus Susan werd wereldkampioen schaken bij de vrouwen, de middelste, Sofian, brak eveneens internationale schaakpotten, maar de allerstrafste Polgar-telg was wel de jongste, Judit. De benjamin van de Polgar-clan sleepte al op haar 15de de titel van schaakgrootmeester in de wacht – ze brak daarmee het record van schaaklegende Bobby Fischer – en stond ooit in de top tien van beste schakers ter wereld, een lijstje dat voor de rest uitsluitend door mannen wordt bevolkt.

Katrien Verschoren

'Schaken is een kwestie van intelligentie – en op dat vlak hoeven vrouwen niet onder te doen voor mannen.'

Judit Polgar «Zelfs toen ik nog in de buik van mijn moeder zat, waren mijn ouders er al rotsvast van overtuigd dat ik later een schaakkampioene zou worden. De situatie bij ons thuis kun je dus moeilijk normaal noemen: alles draaide om dat schaken. In het begin beschouwde ik het nog als een spelletje, maar daarna werd het een sport, een kunstvorm, zelfs een wetenschap.»

- Heb je je ouders nooit vervloekt omdat ze je dwongen zo intensief met schaken bezig te zijn?

Polgar «Nee, want ik was gelukkig in die kleine wereld. Ik was sowieso niet het type dat thuis rebelleerde of tot diep in de nacht uitging. Al raad ik ouders van kleine schaakkampioenen nu vaak aan om voorzichtig te zijn met hun kinderen: het kan zo snel fout gaan. Maar ik heb nooit het gevoel gehad dat de invloed van mijn ouders op mijn leven iets slechts was. Wel integendeel, ze hebben me net belangrijke waarden meegegeven: de schaaksport wordt gedomineerd door mannen, maar onze ouders hebben mij en mijn zussen altijd op het hart gedrukt dat we net zo goed konden worden als onze mannelijke tegenstanders, als we maar hard genoeg ons best deden.»

- Jouw zussen draaiden enkel mee in de vrouwencompetitie, maar jij hebt je altijd met mannelijke schakers gemeten. Waarom?

Polgar (lachje) «Omdat ik de beste schaker ter wereld wilde worden, niet de beste vrouwelijke schaker. Veel mannen lijken nog altijd te denken dat schaken, en sport tout court, iets voor mannen is. Mij beschouwen ze dan graag als de uitzondering die de regel bevestigt. Nu ben ik inderdaad nog de uitzondering, maar ik ben er zeker van dat dat de komende decennia zal veranderen. Schaken is geen kwestie van geslacht, maar van intelligentie – en op dat vlak hoeven vrouwen niet onder te doen voor mannen. Steeds meer meisjes beginnen vandaag al op jonge leeftijd te schaken, zeker in landen als China en India. De schaaksport zou trouwens alleen maar gebaat zijn met wat meer oestrogeen in de hoogste gelederen. Een schaakfinale tussen een man en een vrouw, dat zou toch veel media-aandacht opleveren?»

- Vast wel. Gaat u uw eigen kinderen eigenlijk ook tot schaakkampioenen opleiden?

Polgar «Nee, de tijd en energie die mijn ouders in mijn opvoeding hebben gestoken, zal ik nooit kunnen evenaren. Plus: ik heb misschien wel een uitzonderlijke opvoeding gehad, maar mijn echtgenoot niet. En hij ziet onze twee kinderen liever gewoon naar school gaan, net als hun leeftijdsgenootjes.»

undefined

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234