'The Shape of Water': Guillermo del Toro's sprookje voor volwassenen

Guillermo del Toro is altijd een nét-niet-regisseur geweest van prachtige films, al zijn het geen meesterwerken. Maar met het donkere sprookje ‘The Shape of Water’ zou daar weleens verandering in kunnen komen. Het met toverstof besprenkelde pareltje leverde hem al zijn allereerste Golden Globe op en de film is straks één van de favorieten bij de Oscars.

'Ik ben een fat fuck die films maakt over vreemde wezens en dan terug naar z'n hotel sloft'

Het verhaal speelt zich af op het kruispunt van de jaren 50 en 60 in de VS, wanneer de Koude Oorlog als een donderwolk over het land hangt. Elisa (een sprankelende Sally Hawkins) is een stomme, via gebarentaal communicerende schoonmaakster met een blik die permanent op ‘dromerig’ staat. Haar beste vrienden zijn haar homoseksuele buurman (een prachtige Richard Jenkins) en haar zwarte collega (Octavia Spencer).

Het leventje van Elisa neemt een onverwachte wending wanneer ze, in het schimmige overheidscomplex waar ze werkt, oog in oog komt te staan met een mysterieus wezen – half mens, half amfibie – dat gevangenzit in een tank. Binnen de kortste keren ontstaat er een intense, onverklaarbare liefdesband tussen Elisa en het wezen – een band die ook ú tot in de toppen van uw tenen zult voelen.

Klinkt surreëel? Niet moeilijk: het idee voor ‘The Shape of Water’ openbaarde zich aan Guillermo del Toro (naast regisseur ook de coscenarist) in een droom.

Guillermo del Toro «Ik was nog een piepklein ventje toen ik me op een zondagmiddag – we woonden nog in Mexico – in de zetel plofte voor het filmuurtje op tv. Die dag hielden ze een marathon met de bekende Universal-monsters: Dracula! Frankenstein! De Onzichtbare Man! De Mummie! Maar het was het onvergetelijke ‘Creature From the Black Lagoon’ van Jack Arnold, uit 1954, dat de grootste indruk op me maakte. En dan vooral één specifiek moment: wanneer het Wezen onder Julie Adams door zwemt. Een práchtig shot, met Julie Adams in een gedenkwaardig wit badpak.

»Ik was nog maar een jaar of 6, maar toch voelde ik iets voor haar dat onverklaarbaar was (lacht). Maar één ding zat me dwars. Ik was er zeker van dat het Wezen en Julie Adams in elkaars armen zouden eindigen, maar dat gebeurde níét, en daar was ik volledig kapot van (lachje). Een paar dagen later dacht ik: ‘Ooit maak ik een verhaal waarin die twee wél samen kunnen zijn.’ Die nacht droomde ik over wat uiteindelijk ‘The Shape of Water’ zou worden.»

HUMO Waarom heeft het zo lang geduurd voor de film er is gekomen?

Del Toro «Een sprookje voor volwassenen met amper bekende acteurs, vol seks, naakt en geweld? De studio’s stonden niet meteen te springen (lacht). Ik zat ook lang in de knoop met het verhaal. Tot ik op een ochtend een openbaring kreeg: het moest niet alléén het verhaal van mijn Wezen worden, maar ook van alle mensen rondom hem. Mensen die voor de maatschappij onzichtbaar zijn – de stommen, de gekleurden, de andersgeaarden.

»‘The Shape of Water’ is het verhaal van de onderdrukten. Daarom heb ik er ook voor gekozen om het verhaal in 1962 te situeren. Het is de ultieme American dream-periode, maar het wemelt ook van de vooroordelen. Daarom is het de gedroomde spiegel voor de huidige tijd. Een slogan als ‘Make America Great Again’ verwijst eigenlijk naar toen.»

HUMO Wat was er zo wonderlijk aan die vroege jaren 60?

Del Toro «Het was een tijd van onbeperkte mogelijkheden, van naoorlogs geluk en van nooit eerder geziene welvaart. In 1962 zat JFK in het Witte Huis, we stonden op het punt om de Space Race te winnen van de Russen en iedereen had een mooie auto én een televisietoestel: het kon niet op! Maar onder dat blinkende oppervlak lag veel te rotten en te etteren. De segregatie van blank en zwart was nog niet afgeschaft, van vrouwen werd vooral verwacht dat ze mooi waren en aan de haard bleven... Voor blanke, heteroseksuele mannen was het de hemel op aarde, maar al de rest werd onderdrukt. 1962 is een idee, een dróóm. En dus de perfecte setting voor een sprookje.»

HUMO Zelf ben je een Mexicaan die in Amerika woont: jij weet dus ook wat van onderdrukking.

Del Toro «Elke keer als ik voorbij de douane moet, is het zoals in de film ‘Midnight Express’: ik word behandeld als een stuk vuil. Vroeger heb ik in Texas gewoond en als agenten daar mijn Mexicaanse nummerplaat zagen, hielden ze me áltijd tegen – en veel langer dan nodig.

»Nu ik erover nadenk, overkomt me dat nog altijd. In Beverly Hills werd ik afgelopen week nog aan de kant van de weg gezet door een agent die mijn gezicht niet moest. Of ik ga een meubelzaak binnen om te vragen hoeveel iets kost en krijg als antwoord: ‘Dat kun jij niet betalen.’ (Haalt zijn schouders op) Het is altijd al zo geweest. Het is niet omdat we nu een agressieve, twitterende tumor hebben als president, dat onze kanker zich nog maar pas ontwikkeld heeft.»

HUMO Heb je er ooit over nagedacht om terug naar Mexico te verhuizen?

Del Toro «Ja, maar ik durf niet. Mijn vader is er in 1997 ontvoerd terwijl ik bezig was met de opnames van ‘Mimic’. Al mijn centen zaten in die film en ik kon het losgeld van 1 miljoen dollar niet betalen. Mijn goede vriend James Cameron, regisseur van ‘Titanic’ en ‘The Terminator’, heeft hem uiteindelijk vrij gekregen. Zonder dat incident woonde ik al terug in Mexio, maar de ontvoerders zijn nog altijd op vrije voeten en het laatste telefoontje dat ik van hen gekregen heb, was niet bepaald plezierig. Het is ginder niet veilig voor mij. Pas op, met mij mogen ze doen wat ze willen, maar voor mijn kinderen zou ik doodsbang zijn.»

HUMO Je hoofdpersonage kan niet spreken. Hoe moeilijk is het om zo’n scenario te schrijven?

Del Toro «Ik heb geprobeerd om zoveel mogelijk informatie over haar te geven op non-verbale manieren. Ze leeft boven een cinema, ze houdt van musicals en dansen, ze zorgt voor de buurman, die ze graag ziet. Ze neemt drie minuten om haar eieren te koken, drie minuten om te masturberen en drie minuten om haar schoenen te poetsen. En dan vertrekt ze naar haar werk. Al die dingen vatten perfect samen wie zij is.

»En dan is er natuurlijk de fabuleuze acteerprestatie van Sally. De manier waarop ze naar de dingen kijkt, hoe ze haar ogen gebruikt... Mensen denken vaak dat goeie acteurs er goed moeten uitzien en dialogen moeten kunnen debiteren. Maar de gróte acteurs zijn vooral goeie luisteraars: zij nemen in zich op wat er rond hen gebeurt. Als Sally naar het Wezen kijkt alsof het een stuk rubber is, dan valt de film dood. Maar je ziet aan haar blik dat zij hem leuk vindt. Sterker nog: wanneer Doug Jones, de acteur die hem vertolkt, de set opwandelde, kon haar dat amper schelen. Maar als hij daar stond als het Wezen, verschenen er sterretjes in haar ogen: dan bloosde ze en begon ze met haar handen te spelen. Ik geloof dat ze écht verliefd is geworden (glimlacht).»

HUMO Is het waar dat je dronken was toen je haar vroeg voor de rol?

Del Toro «Euh, misschien (lacht). Op een avond werd ik door een vriend meegevraagd naar een Golden Globes-party. Ik zat net lekker thuis in de zetel naar ‘Antiques Roadshow’ te kijken, dus ik had geen zin (lacht). En ik háát feestjes. Ik ben niet het type dat graag mimosa’s drinkt op een jacht of zo. Ik ben gewoon een fat fuck die films maakt over vreemde wezens en dan terug naar z’n hotel sloft. Awardsfeestjes zijn nog het ergst: je komt er geheid iedereen tegen die je in de maanden voordien zo vakkundig gemeden hebt.

»Maar die vriend wist me te overtuigen: ‘Kom toch maar af. We zullen lekker dronken worden.’ Dáár had ik wel zin in. Nu, omdat ik zo dik ben, heb ik enorm veel alcohol nodig – zelfs wanneer ik stiepeldronken ben, word ik na veertig minuten weer nuchter. Ik wilde dus het zekere voor het onzekere nemen en zette veertien shotjes tequila klaar, die ik vervolgens in één keer opdronk. En toen zag ik opeens Sally staan. Ik kon amper nog twee woorden na elkaar zeggen, maar om de één of andere reden vond ik dat toch het ideale moment om haar over de film te vertellen. (Lallend) ‘I’m writing a mooovie for you... Je wordt erin verliefd op een vis!’ Achteraf schaamde ik me rot, maar kennelijk vond ze mijn pitch toch niet zo slecht (lacht).»

HUMO Bedankt voor het gesprek. En veel plezier op de afterparty van de Oscars straks.

Del Toro (lacht) «Zet de tequila maar al klaar.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234