null Beeld vtm
Beeld vtm

jonge leeuwen

‘The Voice’-kandidate Kaat Neefs over haar eetstoornis: ‘Toen ik borsten kreeg, begon ik maniakaal te diëten. Ik wilde geen vrouwenlichaam’

Het zou een gesprek worden over ‘The Voice’, over de manier waarop ze zich toonvast en met verve een weg door de verschillende rondes zingt, over hoe belangrijk muziek voor haar is, en misschien ook even over haar bekende oma, Janine Bischops. Maar in plaats daarvan legt Kaat Neefs haar ziel bloot en vertelt ze voorzichtig en voor het eerst over haar identificatie als non-binair, over de moeilijke zoektocht die ze achter de rug heeft, de pesterijen die ze onderging en de eetstoornis die ze daardoor ontwikkelde. ‘Mager zijn is de norm. Daar hoor je niet over te klagen.’

Evelien Roels

Het valt meteen op: Kaat ziet er vandaag helemaal anders uit dan in die eerste rondes van ‘The Voice’. ‘Klopt,’ glimlacht ze. ‘Ik had mijn haar toen in een mullet (nektapijt, red.), maar mijn toenmalige vriendje vond dat maar niks en vroeg me om ‘normaal’ te doen. Dus was ik ’m aan het laten uitgroeien en stond ik op dat podium met het vreselijkste kapsel ooit. De dag nadat ik de beelden op tv zag, maakte ik een afspraak bij de kapper en liet ik mijn haar afscheren. Het nadeel is dat mensen me nu soms vragen of ik ziek ben geweest. Nee dus, ik vind dit gewoon mooi (lacht).’

HUMO Je doet het goed in ‘The Voice’!

KAAT NEEFS «Ik had dat oprecht niet verwacht. Ik heb me heel impulsief ingeschreven, vooral omdat ik mezelf later niet wilde verwijten dat ik het niet gedurfd heb. En dan sta je daar plots en gaat het allemaal heel snel. Ongelooflijk dat ik in de lives zit.»

Lees ook:

Laura Tesoro (‘The Voice’): ‘Je voeten op de grond houden is echt belangrijk, veel belangrijker dan een zangtip of een podiumtechniek’

‘The Voice’-presentator Aaron Blommaert: ‘Laat mij maar ontdekken, zowel in mijn werk als in mijn relaties’

HUMO Je grootmoeder, Janine Bischops, staat steevast naast het podium te glunderen van trots.

NEEFS (glimlacht) «We hebben een fantastische band, ik wilde haar er graag bij. Ik ben wel geschrokken van de reacties. Mensen schreven dat ik enkel naar de volgende ronde mocht omdat ik de kleindochter van een BV ben, dat het onderling geregeld zou zijn. Iemand vroeg zich zelfs af hoeveel geld bomma onder tafel had geschoven.

»Het is niet altijd een voordeel om familie te zijn van een bekend iemand. Mijn ouders vroegen bomma vroeger nooit mee als ik in een schoolvoorstelling speelde. Ze wilden niet onnodig de aandacht trekken. Hun vrees was terecht, blijkt nu.»

HUMO Lig je wakker van die commentaren?

NEEFS «Ik zou graag zeggen van niet, maar zulke opmerkingen nestelen zich onvermijdelijk in je hoofd. Na mijn auditie was ik best tevreden, ik dacht dat ik het oké had gedaan. Daarna las ik die commentaren en begon ik te twijfelen. Misschien was het tóch niet zo goed geweest?

»Mensen die zulke zaken posten, staan er volgens mij niet bij stil dat de persoon over wie ze iets schrijven dat óók kan lezen, en dat het erg kwetsend kan zijn. Mathieu (Terryn, Kaats coach in ‘The Voice’, red.) vroeg ernaar tijdens een workshop, hij had dat ook niet verwacht. Hij heeft me geholpen om terug te kunnen geloven in mezelf en de reacties een plaats te kunnen geven.»

HUMO Hoe reageerde je bomma op die reacties?

NEEFS «Het erge is dat zij zich schuldig begon te voelen. ‘Ik had niet mogen meegaan.’ Dat heb ik tegengesproken. Het is toch niet omdat ze bekend is, dat ze minder recht heeft om te supporteren voor haar kleindochter, of dat ik deze momenten niet met haar mag delen?

»Voor haar was het natuurlijk niet nieuw, zij komt al lang op het scherm en weet hoe die wereld in elkaar zit. Ze heeft geen sociale media, enkel Instagram. Ze ziet al die reacties dus gewoon niet. Dat is misschien nog de beste manier om ermee om te gaan.»

HUMO Je moeder, Karen Moeremans, is ook geen onbekende. Zij mocht enkele jaren geleden de titelsong van ‘Thuis’ inzingen.

NEEFS «Ze zingt nog altijd in een band. Er stond bij ons thuis ook altijd muziek op. Als klein kind kon ik daar al enorm van genieten. Ik was een grote fan van Michael Jackson. We hadden een dvd van één van zijn shows, uren heb ik daarnaar gekeken. Geweend dat ik heb, toen ik hoorde dat hij overleden was!

»Zelf deed ik toen nog niet veel met muziek. Ik heb een tijdje pianoles gevolgd, maar ik was te jong om een partituur te kunnen volgen. Ook notenleer was niks voor mij. Ik heb het twee keer geprobeerd: de eerste keer was ik niet geslaagd, de tweede keer kwam corona ertussen. Toen dacht ik: foert, het is me niet gegund.»

HUMO Je speelde ook toneel.

NEEFS «Vrij intensief, zelfs. Ik deed ingangsexamen voor het KASK, maar was niet geslaagd. Ik was veel te onzeker. Thuis bracht ik met mijn opvoering mijn beide ouders aan het huilen, dus heel slecht kan het toch niet geweest zijn. Maar op het examen lukte het niet. Ik was ervan overtuigd dat alle anderen beter waren dan ik, en daardoor blokkeerde ik totaal. Achteraf gezien was het vooral zelfsabotage.»

HUMO Wat was de bron van die onzekerheid?

NEEFS «Ik was heel hard op zoek naar wie ik was, en zolang ik dat niet wist, kon ik me niet in iemand anders verplaatsen. Ooit moest ik een fee spelen en liep ik totaal vast. Ik ben nooit een meisje-meisje geweest – ik besef nu dat ik me eerder als non-binair identificeer – en ik was ervan overtuigd dat ik die rol niet geloofwaardig zou kunnen spelen. Intussen ben ik daarin gegroeid. Het is niet omdat je iets speelt, dat je er ook mee instemt, weet ik nu.»

HUMO Dat je jezelf als non-binair identificeert, zeg je heel voorzichtig.

NEEFS (aarzelt) «Ik wil niet in een hokje gestopt worden. Ik krijg vaak te horen dat bepaalde uiterlijke kenmerken van mij vreemd zijn voor een meisje. Dan denk ik: ik ben ook geen echt meisje. Ik weet dat dat moeilijk ligt in de maatschappij, zelfs onze taal is er niet klaar voor: we hebben geen verwijswoorden voor een groep die zich niet identificeert als man of vrouw. ‘Hen’, ‘hun’ en ‘die’ worden af en toe gebruikt, maar mijn voornaamwoorden blijven ‘zij’ en ‘haar’.»

‘Bomma en ik hebben een fantastische band. Ik wilde haar er graag bij in ‘The Voice’. Maar ik ben wel geschrokken van de reacties: mensen schreven dat ik enkel naar de volgende ronde mocht omdat ik de kleindochter van een BV ben.’ Beeld Marco Mertens
‘Bomma en ik hebben een fantastische band. Ik wilde haar er graag bij in ‘The Voice’. Maar ik ben wel geschrokken van de reacties: mensen schreven dat ik enkel naar de volgende ronde mocht omdat ik de kleindochter van een BV ben.’Beeld Marco Mertens

TOT OP DE GRAM

HUMO Voelde je van kleins af aan dat je niet in de opgelegde genderhokjes past?

NEEFS «Ja. Ik was wel een buitenbeentje. Ik had kenmerken van een meisje, maar ook van een jongen, waardoor ik bij geen van beide echt aansluiting vond. Ik had mijn haar graag kort, en dan riepen ze: ‘Kaat heeft jongenshaar!’ Ik schrok daarvan: is er dan zoiets als jongenshaar? Ik wilde niet speciaal doen, ik wilde gewoon mezelf zijn, maar dat kon blijkbaar niet. Als kind is dat moeilijk te begrijpen.

»De puberteit was nog erger. Ik voelde dat er iets niet klopte, maar ik kon er de vinger niet op leggen. Op school had ik moeite met vrienden maken, ik werd gepest en ‘manwijf’ genoemd. Ik zat slecht in mijn vel en van het minste werd ik kwaad en begon ik te roepen: ‘Laat me toch met rust!’ Ik ben ook lang somber geweest omdat we in een dorp woonden, en niet in een stad. Ik dacht dat het leven daar vrijer was, dat ik er meer mezelf had kunnen zijn.

»Het moeilijkste was om mijn lichaam te zien veranderen in dat van een vrouw. Ik wilde geen borsten, en ik begon maniakaal te diëten. Ik ontwikkelde een eetstoornis, waar ik nog altijd niet helemaal van af ben, ook al gaat het intussen een stuk beter. Ik schrok er zelf van toen ik de beelden van mijn blind audition terugzag. Na afloop hing ik bijna op mijn ouders. Ik herinner me hoe ik stond te daveren op mijn benen, ik had al veel te lang niets gegeten en ik had gewoon geen kracht meer. Ik weet ook nog hoe koud ik het had. Dat heb ik nog altijd. Het is hier niet koud en toch bibber ik.»

HUMO Een eetstoornis komt vaak voort uit een drang naar controle.

NEEFS «Dat zou best kunnen. Eten was op dat moment inderdaad zowat het enige dat ik nog kon controleren, en dat deed ik obsessief. Ik woog alles af tot op de gram en nog had ik niet in de gaten dat ik fout bezig was. Het werd ook nooit bevestigd. Een dokter zei me zelfs: ‘Je gewicht is niet zóveel te laag, dus er is geen probleem.’ Mager zijn is de norm, het schoonheidsideaal. Daar hoor je niet over te klagen.»

HUMO Wanneer begon het je te dagen dat je non-binair bent?

NEEFS «Dat ik echt dat label erop kon plakken? Zo’n twee jaar geleden.

»Het is een lang proces geweest, zo’n besef komt in stapjes. Je maakt dingen mee die je doen nadenken, je voert gesprekken met mensen die je vertrouwt. Mijn beste vriendin was de eerste die het woord ‘genderfluïde’ liet vallen. Dat ben ik niet: genderfluïde mensen voelen zich soms man, soms vrouw. Non-binair zijn gaat verder: ik voel me geen van beide. Maar dat gesprek bracht me wel een stap verder. Zo is het stilaan gegroeid.»

HUMO Kon je er thuis over praten?

NEEFS «Het is geen taboe, ik vermeld het weleens tussen de soep en de patatten. Altijd met een knipoog. Een echt, diep gesprek hebben we er nog niet over gevoerd. Dat doe je niet in één-twee-drie. Veel mensen kennen het gegeven zelfs niet, wat het moeilijk maakt om uit te leggen.»

Kaat Neefs en haar grootmoeder Janine Bischops Beeld Marco Mertens
Kaat Neefs en haar grootmoeder Janine BischopsBeeld Marco Mertens

BEGRIPVOLLE BOMMA

HUMO Ik moet nu denken aan een gesprek dat ik had met de moeder van Anuna De Wever. Anuna kreeg op dat moment veel negatieve reacties, maar volgens haar moeder kon ze daar goed mee om. Als genderfluïde persoon was ze op school zo vaak gepest dat ze een zekere hardheid had ontwikkeld.

NEEFS «Ik begrijp wat ze bedoelt. Andy Warhol maakte werken gebaseerd op gruwelijke nieuwsfoto’s, waarbij hij dezelfde foto meerdere keren naast elkaar zette. Zijn idee erachter: als je iets vaak genoeg ziet, wordt het minder pijnlijk, komt het minder hard aan. Met pesterijen en vervelende opmerkingen is het ook een beetje zo.

»Ik moest er nog aan denken bij het overlijden van Nicole (Josy, red.). Zij was de beste vriendin van bomma, twee dagen voor haar dood waren ze nog samen naar het theater geweest. Bomma was kapot van verdriet, maar ze kreeg constant telefoon van journalisten die een reactie wilden. Ik werd daar boos van, maar achteraf besefte ik dat het misschien net goed was: door die emoties zo vaak te moeten uiten, door haar verhaal keer op keer te moeten vertellen, deed het op den duur minder pijn.»

HUMO Doen jongeren minder aan hokjesdenken dan de oudere generaties?

NEEFS «Niet altijd. Jonge mensen vinden het soms moeilijker te begrijpen dan wat oudere mensen, heb ik al gemerkt. Bomma is er bijvoorbeeld oprecht in geïnteresseerd. Maar ik neem niemand iets kwalijk. Zolang een gesprek respectvol verloopt, hoeven de meningen niet overeen te komen.

»Ik ben de laatste jaren milder geworden. Vroeger wilde ik bijvoorbeeld absoluut niet dat iemand me een vrouw noemde. Nu besef ik: ik heb nu eenmaal het lichaam van een vrouw, dus is het logisch dat mensen me zo noemen. Ik ervaar het niet meer als een belediging, ik weet dat het woord ‘vrouw’ meer kan betekenen dan de maatschappelijk opgelegde definitie.»

HUMO De maatschappij is helemaal afgestemd op die twee groepen: mannen en vrouwen.

NEEFS «Het lijkt alsof je voortdurend moet kiezen. Kleding kopen, bijvoorbeeld, is lastig. Waar ga ik kijken, op de vrouwen- of op de mannenafdeling? Ik herinner me hoe ik als kind een lievelingstrui had. Op een keer zat ik met mama in de auto, toen de buurvrouw naar ons toe kwam en me door het autoraam aansprak. Ik trok mijn knieën op en sloeg mijn armen om mijn benen zodat ze mijn trui zeker niet zag. Het besef dat ik geen ‘normale’ meisjestrui droeg, zat er blijkbaar al goed in. Ik heb het een tijdlang zo moeilijk gehad met winkelen dat ik gewoon niks meer kocht, ik droeg enkel wat mensen me gaven.»

HUMO Er lijkt op dat gebied wel iets te bewegen. Zo zet de Nederlandse winkelketen Hema sinds enkele jaren geen geslachtsaanduiding meer op labels van kinderkleding.

NEEFS «Echt? Dat wist ik niet. Ik juich het wel toe. Het is zo belangrijk voor kinderen dat ze die keuze niet hoeven te maken, dat ze gewoon de kleding kunnen passen die ze mooi vinden en waar ze zich goed in voelen. Hoewel het op die leeftijd wellicht nog vaak de ouders zijn die de kleding kopen.

»In een ideale wereld was er helemaal geen vrouwen- en mannenkleding meer en waren maten afgesteld op lichaamsbouw. Dat zou niet alleen fijn zijn voor mensen die zich als non-binair identificeren, maar bijvoorbeeld ook voor vrouwen die door kanker hun borsten hebben verloren en niet zomaar elk topje meer kunnen dragen. Maar dat is verre toekomstmuziek, vrees ik.»

HUMO Sommige bedrijven zetten in hun vacatures m/v/x in plaats van enkel m/v. Maakt dat een verschil?

NEEFS «Ja. Zet er dan gewoon niets bij, zou je kunnen denken, maar het maakt echt een verschil. Bedrijven benadrukken ermee dat ze niet discrimineren op basis van gender, en dat kan een aanzet zijn om te solliciteren. Je voelt je meer welkom.»

HUMO Je had het al een paar keer over een vriendje. Heb je op dit moment een relatie?

NEEFS «Nee, en dat is goed zo. Ik heb me in relaties vaak gediscrimineerd gevoeld, puur omdat ik een vrouw ben.

»Ik vind relaties in het algemeen een vreemd idee. Dat het zo’n vastgesteld feit moet zijn tussen twee mensen, die plots van alles aan elkaar verplicht zijn. Ik heb genoeg vriendinnen die niet meer uitgaan omdat hun partner dat niet wil. Of die een mooie kans weigeren omdat ze elkaar dan twee weken niet zien. Ik snap dat niet.»

HUMO Zou je je beter voelen in een open relatie?

NEEFS «Dat weet ik niet. Ik heb het momenteel te druk om bij die dingen stil te staan, ik voel ook gewoon geen nood aan een relatie. Ik wil goede vrienden om me heen, mensen die me begrijpen en respecteren, zonder al de druk die er wordt opgelegd.»

‘Jonge mensen vinden mijn non-binariteit soms moeilijker te begrijpen dan ouderen. Maar ik neem niemand iets kwalijk.’ Beeld Marco Mertens
‘Jonge mensen vinden mijn non-binariteit soms moeilijker te begrijpen dan ouderen. Maar ik neem niemand iets kwalijk.’Beeld Marco Mertens

ALLEEN OP DE TREIN

HUMO Komt het ook door je zoektocht van de voorbije jaren dat je nu pas meedoet aan ‘The Voice’?

NEEFS «Ja. Pas nu kan ik zeggen dat ik tevreden ben met wie ik ben, met hoe ik eruitzie en met hoe ik me gedraag. En dan bedoel ik niet dat ik dezelfde ben als vroeger en mezelf heb aanvaard, het is veel sterker dan dat: ik heb mijn gedrag en mijn manier van denken aangepast aan mijn eigen noden.

»Ik heb veel te danken aan mijn vrienden. Ik zit op de kunstschool, daar zijn de mensen heel ruimdenkend. Ik kan er open gesprekken voeren, anderen vragen hoe zij ernaar kijken. Onlangs vertelde een klasgenote me over Judith Butler, een Amerikaanse filosoof en feminist die stelt dat gender een soort van performance is: je krijgt een rol opgelegd en je gedraagt je ernaar. Aan zulke gesprekken heb ik heel veel.»

HUMO Je studeert illustratie aan de Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen.

NEEFS «Ik zit al op de kunstschool sinds het vijfde middelbaar. Ik móét tekenen, anders word ik ongelukkig. Het is mijn uitlaatklep. Daaraan merk ik ook dat ik me de laatste tijd beter voel: ik kan mijn potloden al eens wat langer laten liggen. Ik teken ook anders. Vroeger waren al mijn tekeningen grauw en donker, nu teken ik landschappen en gebruik ik kleur. Dat deed ik vroeger nooit.

»Eigenlijk wilde ik in het tweede middelbaar al naar de kunstschool, maar toen mocht ik nog niet van mijn ouders. Ze vonden het te gevaarlijk om me als 14-jarig meisje alleen de trein te laten nemen. Ik begrijp dat, ze waren bezorgd en ze bedoelden het absoluut goed. Maar als je erover nadenkt, is het oneerlijk. Het toont aan hoe discriminatie op basis van geslacht je leven kan bepalen. (lachje) Ik ben weer vertrokken, hè. Ik kan hier nog uren over doorgaan. Er is zoveel over te zeggen.»

HUMO Ik wil je graag bedanken voor je openhartigheid.

NEEFS «Ik heb het nooit aan de grote klok gehangen, omdat ik niet wilde opvallen. Maar we móéten erover praten. Dat is de enige manier om het bespreekbaar te maken.»

HUMO Je komt op tv én je praat vlot en eerlijk. Ben je er klaar voor om een rolmodel te worden voor non-binaire personen?

NEEFS (glimlacht) «Als ik iemand kan zijn aan wie anderen zich optrekken, als ik hun kan tonen dat je gewoon jezelf mag zijn, dat je je niet anders hoeft voor te doen dan je bent, dan zou ik daar trots op zijn. Misschien zelfs trotser dan op mijn prestatie in ‘The Voice’.»

‘The Voice Van Vlaanderen’, VTM, vrijdag 2 december, 20.45

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234