Thrillerschrijver Sten Treland ontmaskerd

De bio van de Noor Sten Treland, die pas debuteerde met ‘De lachende eland’, deed in het wereldje de wenkbrauwen fronsen: groeide op in Oslo, leefde in Amsterdam en Antwerpen, raakte verzeild op Sicilië, waar hij als kok werkte en drie maanden in de cel zat. Op basis van een synopsis kreeg Treland een contract bij een Belgische uitgeverij, nog vóór zijn boek in Noorwegen uit was. Zou het echt?

Nee dus: Sten Treland is een pseudoniem van auteur en ex-oplichter Stan Lauryssens (67) en recensent Joost Houtman (37). Geheel exclusief voor Humo laten de heren de maskers vallen – op één voorwaarde: dat het demasqué plaatsvindt in de Noorse Zeemanskerk in Antwerpen. De plek is niet toevallig gekozen: het gebouw heeft een kleine rol in het boek, en beheerder Gunnar Myklebust – die u misschien nog kent als woordvoerder van de Noorse gemeenschap in België ten tijde van Anders Breivik – zorgde mee voor de zinderende en bijwijlen hilarische finale. Die speelt zich af in een Noorse zalmboerderij die... Nu ja, dat leest u zelf maar.

Stan Lauryssens «Wist je dat zalmen verkleuren naargelang de voeding die ze krijgen? De zalm die voor de NAVO bestemd is, moet bijna doorzichtig rood zijn, terwijl Belgen ’m lichtroze willen. Een weetje van Gunnar – zijn broer is zalmkweker. Gunnar had in de jaren zestig het eerste buffetrestaurant van België: Smörgåsbord, op de Meir. Op zondag stonden de mensen er rijen dik aan te schuiven. Ik ben er laatst nog geweest, ’t is nu een kledingwinkel. Op de eerste verdieping, tussen de truien en de broeken, hangen nog foto’s van het restaurant.»

HUMO Zijn jullie ooit in Noorwegen geweest?

Lauryssens «Nog nooit!»

Joost Houtman «Ik wel, ik heb er de schrijver Jo Nesbø geïnterviewd – zijn boek ‘Headhunters’ vind ik fantastisch. Ik ben toen een paar dagen langer gebleven, voor een weekendreportage voor De Morgen. Alle plekken waar ik toen ben geweest, heb ik in ‘De lachende eland’ verwerkt. Ik ben een sucker voor Scandinavische thrillers: ik heb alle dvd-reeksen en boeken verslonden.»

HUMO En dus dacht je: laat ik er zelf één schrijven?

Houtman (grijnst) «Zoiets, ja. Ik heb al boeken geschreven (‘Het foute elftal’ en ‘De foute ster’, over moord en doodslag in de sport en de showbizz, red.), maar nog nooit fictie. Ik vond het een spannend idee om dat met zijn tweeën te doen en een nieuw alter ego te verzinnen. De mensen een beetje bedotten, dat is toch plezant?»

Lauryssens «Thrillers zijn geen echte boeken, dat is entertainment, wegwerpliteratuur. Weinig mensen houden een thriller bij als ze ’m uit hebben. Ze brengen ’m naar De Slegte (nu Polare, red.) of laten ’m achter op vakantie. Net omdat het entertainment is, zijn er geen regels. Of er nu één auteur is, of twee, of drie: maakt niet uit. Rond een thriller moet je vooral veel show verkopen.»

HUMO Vlamingen zijn zot van thrillers, en ze verschijnen ook aan de lopende band. Om op te vallen als auteur moesten jullie wel iets speciaals doen.

Lauryssens «Er worden in Vlaanderen geen thrillers geschreven, ze worden geschéten. Maar de meeste zijn niet te lezen. Er zijn maar een paar goeie thrillerschrijvers: Aspe, bijvoorbeeld. Nog nooit een boek van hem gelezen, maar ik wéét dat hij goed is. Anders breng je geen 32 boeken uit waarvan er telkens 70.000 exemplaren worden verkocht.»

HUMO Dat is een commerciële beoordeling, geen kwalitatieve.

Lauryssens (gooit z’n armen in de lucht) «Maar ik heb toch net uitgelegd dat thrillers commercieel zijn? Dat heeft niets te maken met goed of slecht, maar met wat de lezer wil. Aspe is een kruidenier die weet dat zijn lezers geen groene appels willen, want die zijn te zuur. Ze willen zachte, roze appeltjes. En die geeft Aspe hun elk half jaar.»

Houtman «Je moet de thriller schrijven die je zelf graag wil lezen. En de thrillers die ik graag lees, zijn die die je in je hoofd ziet gebeuren. Ken je de film ‘Lock, Stock and Two Smoking Barrels’? Dat is de stijl die ik voor ogen had.»

HUMO Een misdaadkomedie?

Houtman (knikt) «Scandinavische thrillers kunnen zo donker zijn. Ik wilde er meer humor en spel in.»

Lauryssens «Een goeie thriller móét humor bevatten! Toch om succes te hebben in Vlaanderen, want Vlamingen zijn nu eenmaal zwanzers. Dat is trouwens één van de redenen waarom Vlaamse thrillers amper vertaald worden: er zit te veel spielerei in. In Groot-Brittannië bijvoorbeeld lezen ze dat niet graag.

»Les één voor toekomstige thrillerschrijvers: ga uit van wat de lezer wil en geef hem dat in de overtreffende trap. Niet één dode, geen twee, maak er twintig van. In het begin van ons boek ontploft een bus na een aanrijding met een eland, met een tiental doden als gevolg. Absurd: ik heb de laatste twintig jaar geen bus geweten die verongelukt is omdat er een eland tegen is gebotst. Een ­literair schrijver zou zoiets nooit doen.»


Bekijk de ontmaskering van Sten Treland:

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234