null Beeld

Tienkamper Thomas Van der Plaetsen na de kanker: 'Het was verliezen of verliezen'

Tienkamper Thomas Van der Plaetsen is klaar voor het WK Atletiek in Peking. Ongelofelijk maar waar: Van der Plaetsen had teelbalkanker.

'Iedereen heeft het maar over mijn miraculeuze comeback, maar ik voel me allesbehalve Rocky'

Thomas werd geopereerd, onderging chemotherapie en begon in januari alweer te trainen. Hij kon toen nauwelijks tien minuten aan een stuk joggen, maar zeven maanden later won hij goud op de Universiade in Zuid-Korea en vorige week evenaarde hij in Kessel-Lo losweg zijn record op de 110 meter horden.

Thomas Van der Plaetsen «Eigenlijk wou ik mijn record verbeteren. Dus ik dacht toch even: ‘Dedju! Ik ben maar even goed als vroeger.’ Ik wil eigenlijk maar één ding: nog beter zijn dan ervóór.

»Nu ja, in één van mijn tien disciplines ben ik in ieder geval toch al de oude. Dat is natuurlijk een prettig gevoel. Het is ook zo dat ik technisch gezien altijd wat gesukkeld heb met de horden. Maar doordat ik nu genoodzaakt ben om meer op techniek te trainen en minder op kracht en uithouding – daar heb ik de energie nog niet voor – ben ik op dat vlak enorm vooruitgegaan.

»(Ziet tussen mijn vragen het woord doping staan) Je wilt het natuurlijk hebben over die Duitse documentaire over het hoge aantal verdachte bloedwaarden in de atletiek (‘Doping – Top Secret: The Shadowy World of Athletics’, red.).»

HUMO Ja. Wat vind je ervan dat het WADA een intensief onderzoek naar doping in de atletiek heeft aangekondigd?

Van der Plaetsen «Wat mij stoort, is de polarisering die aan het ontstaan is, het gebrek aan nuance en de roep om nultolerantie. Ik heb meegemaakt waar dat toe kan leiden. Toen de positieve uitslag van mijn bloedtest in de pers kwam, werd ik meteen aan de schandpaal genageld. Ik was een valsspeler en een klootzak, terwijl ik twee dagen voordien nog een held was. Als ze even hadden gewacht met hun zwart-witoordeel en iets verder naar oorzaken hadden gezocht, was die narigheid mij bespaard gebleven.»

HUMO Wat dacht je zélf toen je de uitslag van die test onder ogen kreeg?

Van der Plaetsen «Ze hebben mij liggen! Het is altijd één van mijn grootste angsten geweest om onterecht van dopinggebruik beschuldigd te worden. Je komt dan in een systeem gevangen te zitten dat het je moeilijk maakt om je onschuld te bewijzen.

»Mijn zus en ik zijn op het internet meteen gaan zoeken waar dat hormoon vandaan kon komen. Vrij snel kwamen we erachter dat het een tumormarker was, en dat ik waarschijnlijk teelbalkanker had. Dat was een heel bizar moment. Er was geen winnen aan: het was verliezen of verliezen.»

HUMO Twee keiharde klappen na elkaar.

null Beeld

Van der Plaetsen «Ja, het was bijzonder overweldigend om in drie dagen tijd zowel een dopingbeschuldiging als een kankerdiagnose over me heen te krijgen. Maar eigenlijk zat ik in het oog van de storm: er was zo veel chaos rondom mij, dat er ín mij een soort rust heerste. Wat gebeurd was, was gebeurd: ik kon er niets aan veranderen. En ondanks alles had ik het bewijs in handen dat ik geen dopingzondaar was. Door de bloedtest was de kanker ook zo vroeg ontdekt dat hij heel goed te behandelen was.

»Toen de datum van de operatie vaststond, heb ik meteen gezegd: ik wil zo snel mogelijk weer 8.000 punten halen, én een medaille op de Universiade winnen.»


Geen Rocky

HUMO Die Universiade vond plaats in juli, maar in januari kon je nauwelijks tien minuten joggen.

Van der Plaetsen «Het was een schijnbaar onwaarschijnlijk voornemen om mezelf te motiveren. Maar ik heb altijd geloofd dat het me zou lukken, anders zou ik me niet zo kapot hebben gewerkt. In januari kon ik mezelf nog makkelijk voorhouden: ‘Er is nog genoeg tijd.’ Maar hoe dichter die Universiade kwam, hoe lastiger ik het kreeg. De fysieke problemen en kleine blessures bleven komen, omdat ik constant moest balanceren op de rand van wat ik al kon en wat nog mogelijk was. Je tast in het duister over wat je lichaam aankan na een chemokuur. Ik heb toen echt even getwijfeld: komt het wel goed?»

undefined

null Beeld

HUMO Het grootste probleem is recupereren. Na de Universiade in Zuid-Korea schreef je op Twitter: ‘Ik voel me alsof ik vannacht in elkaar ben geslagen met een baseballbat.’

Van der Plaetsen «Klopt. Als ik vroeger een dag nodig had om te recupereren, dan heb ik er nu drie nodig. Daarom train ik nu ook nog maar vijf keer per week in plaats van zes of zeven, zoals vroeger. Ik ben er nog niet. Met verspringen haalde ik vorig jaar 8 meter, nu nog maar 7 meter 30; de 400 meter liep ik vroeger in 48 seconden, nu in 50. Uithouding, snelheid en kracht moeten nog terugkomen.

»Iedereen heeft het maar over mijn miraculeuze comeback, maar ik voel me niet zoals Rocky, hoor. Vier minuten trainen met ‘Eye of the Tiger’ op de achtergrond en plots ben je wereldkampioen: zo werkt het niet. De mensen bekijken het zo, maar in werkelijkheid was het een gevecht van maanden, van het ene kleine pasje na het andere proberen te zetten.»

undefined

'Die kanker was een keiharde klap in mijn gezicht. Het was alsof mijn eigen lichaam me verraadde'

HUMO Je hebt jezelf echt gepusht. In januari sprong je van bruggen in het water, klauterde je door canyons.

Van der Plaetsen «Dat was in Zuid-Afrika, waar ik altijd train. Dat is zo’n mooi land dat overal uitnodigt tot avontuur. Ik ben daar inderdaad van bruggen gesprongen, voor mijn plezier. In die periode was ik niet alleen aan het proberen terug te komen, maar ik moest tegelijkertijd ook de chemo verwerken en het idee dat er kanker in mijn lichaam had gezeten. Ik had daardoor vaak nood aan mentaal ontsnappen en plezier maken, me weer levend voelen.

»Dat is wat echt hard aankwam: de confrontatie met het idee dat ik niet onsterfelijk en onoverwinnelijk ben. Dat was een nieuw gevoel voor mij. Ik was in één van de zwaarste sporten van de wereld één van de besten van de wereld. Alle records en doelen die ik mezelf ooit had gesteld, had ik allemaal bijna vanzelf gehaald; alles ging steeds sneller, steeds beter. Dan waan je je op een gegeven moment een beetje onoverwinnelijk. Die kanker was dus echt een keiharde klap in mijn gezicht. Het was alsof mijn eigen lichaam me verraadde.»

HUMO Het heeft je veranderd.

Van der Plaetsen «Natuurlijk. Ik merk dat als ik zin heb om iets van Afrika te zien, bijvoorbeeld, ik dat niet meer uitstel. Ik doe het meteen, want het leven kan kort zijn. Ik ontdek en reis heel graag. Dus de laatste keer dat ik naar Zuid-Afrika moest, ben ik niet rechtstreeks van Brussel naar Kaapstad gevlogen, maar naar Johannesburg en daar heb ik de trein genomen. Een heel mooie reis.»


Kiezen voor chemo

HUMO Je bent mentaal sterk. Koppig.

Van der Plaetsen «Ik zou het geen koppigheid noemen, eerder optimisme. Ik ben gewoon snel weer beginnen te sporten omdat ik graag beweeg en dat goede gevoel weer wou opzoeken. Zelfs tijdens mijn chemo deed ik dat. Ik heb toen veel geskateboard. Dat lukte zonder veel moeite, en als ik de wind door mijn haren voelde, voelde ik me vrij, niet aan een ziekbed gekluisterd.»

HUMO Je ontdekte de kanker in zo’n vroeg stadium dat chemotherapie eigenlijk niet noodzakelijk was.

Van der Plaetsen «Dat is waar. Maar zonder chemo was de kans op herval 40 procent – al zou ik dan wel constant gemonitord worden. Ik kan veel onzekerheid aan, maar constant moeten leven met het besef dat zo’n herval in de lucht hangt en het idee dat je er eigenlijk voor kiest met je gezondheid te spelen, zou te zwaar geweest zijn. Nu, het was de moeilijkste keuze in het hele proces: kies ik voor chemo, die de kans dat de kanker terugkomt reduceert tot 4 procent, maar waarmee ik wel eerst mijn hele lichaam kapotmaak, of kies ik ervoor meteen weer te kunnen sporten, maar met de onzekerheid te leven van die 40 procent kans op herval? Wetende dat als ze tijdens het monitoren weer een tumor vinden, de ziekte al in een stadium is dat je zwáre chemo te wachten staat. Stel je voor dat ik voor een Olympisch jaar aan het trainen was en dán zou hervallen. Dat zou ik mezelf nooit kunnen vergeven.»

HUMO Wat bedoel je precies met: ‘Ik kan veel onzekerheid aan’?

Van der Plaetsen «Dat ik goed om kan gaan met stress. Als sportman moet je constant vechten tegen onzekerheid: of je wel de juiste beslissingen neemt, of je goed bezig bent, of je op tijd fit zal zijn... Zeker tijdens deze comeback.»

HUMO Hoe kalmeer je jezelf?

Van der Plaetsen «Ik heb een manier gevonden om de onzekerheid zélf kalmerend te vinden.»

undefined

'Het moeilijkste aan sport is niet de wedstrijd, maar het jaar in, jaar uit dagelijks trainen en volhouden'

HUMO Huh?

Van der Plaetsen «Ja, omdat je geen andere keuze hebt dan loslaten als je niet zeker bent. Het lijkt misschien een ver doorgedreven mentale oefening, maar voor mij werkt het.

»Kijk, voor mij is atletiek meer dan alleen maar presteren en records behalen. Het is ook een manier om bij te leren over wie ik ben, hoe ik ineen zit, hoe ik mezelf mentaal kan ontwikkelen en een sterk en evenwichtig mens worden, ook naast de piste. Het moeilijkste aan sport is niet de wedstrijd, maar het jaar in, jaar uit dagelijks trainen en volhouden. Ik heb veel gelezen over de mentale processen die daarachter zitten: over doorzettingsvermogen, zelfvertrouwen, over hoe je beslissingen moet nemen en hoe je je intuïtie moet gebruiken. Ik heb heel veel gehad aan boeken over oosterse filosofie en meditatie. Als ik gefrustreerd raak tijdens de training, gebruik ik allerlei trucjes om de negatieve spiraal te doorbreken en weer rustig verder te gaan. Uiteindelijk is het allemaal een kwestie van jezelf leren kennen en daardoor jezelf leren aansturen.»


Je bent nooit ‘af’

HUMO Je vader was psychiater.

Van der Plaetsen «Ja, hij was een heel slimme man, iemand die goed wist hoe mensen in elkaar zitten. De interesse daarvoor heb ik van hem meegekregen. Van hem heb ik ook geleerd de dingen niet te forceren, niet koste wat het kost de dingen te willen controleren. Dat was zijn levensstijl: rustig met de dingen omgaan, geen energie verliezen aan iets wat je toch niet kunt veranderen. Die instelling heeft me erg geholpen met druk om te gaan.

»Hij gaf me ook het idee mee dat je nooit ‘af’ bent. Er zullen altijd dingen zijn die je kunt bijleren. Je moet jezelf blijven bijsturen, jezelf je hele leven blijven ontwikkelen, niet stilstaan maar, bij wijze van spreken, elke dag iets leren, elke dag een stapje vooruitzetten. Dat is wat ik dagelijks op de piste doe: steeds weer een manier bedenken om beter te worden. En als ik van de piste kom, neem ik die mindset mee en pas ik die toe op de rest van mijn leven.»

HUMO Je legt heel nadrukkelijk een verband tussen de psychische wereld van je vader en jouw wereld van fysieke kracht.

Van der Plaetsen «Mijn vader kon ook heel hard lopen, hoor. Ik heb verhalen gehoord uit zijn legertijd: hij was kennelijk niet te verslaan.»

HUMO Je vader was een grote fan van je.

Van der Plaetsen «Ja, ook omdat hij zag dat mijn sport mij hielp ontwikkelen als mens. Hij heeft me aangemoedigd naar het WK in Zuid-Korea te gaan (in 2011, red.), al viel het op een heel moeilijk moment. Hij was heel erg ziek. Elke dag kon zijn laatste zijn – hij had ook kanker. Maar mijn vader zei: ‘Het leven is voor de levenden. Ik wil dat je gaat en er alles voor geeft.’ Hij had me graag nog op tv bezig gezien, maar het heeft niet mogen zijn. Ik heb toen wel alles gegeven, dus ik denk dat hij zeker tevreden zou zijn geweest. Na dat WK heb ik met een maat een roadtrip gemaakt, gewoon in de auto gestapt en beginnen te rijden, zonder doel, om de emoties te verwerken.»


1-0-logica

HUMO Je hebt nog zes broers en zussen.

Van der Plaetsen «Ja, het was altijd een ongecontroleerde chaos bij ons thuis. Maar we zijn heel hecht.»

HUMO Je broer is je trainer, je zus je manager.

Van der Plaetsen «Mijn broer was al trainer voordat ik besloot profatleet te worden en mijn zus studeerde ook al management. Toen ik een trainer en een manager nodig had, was het vanzelfsprekend dat we elkaar zouden ondersteunen, omdat we familie zijn en elkaar blindelings vertrouwen.

»Ik ben ook met atletiek begonnen omdat mijn broer en zus aan atletiek deden en ik iets nodig had om mijn energie kwijt te raken; ik had een beetje ADHD vroeger. Het heeft dan wel nog lang geduurd voordat ik een echt competitiebeest werd. Ik wou niet te veel trainen, was lui, speelde liever videospelletjes.»

undefined

'In drie dagen tijd kreeg ik een doping­beschuldiging én een kankerdiagnose over me heen. Ondanks alles bleek dus dat ik géén dopingzondaar was.'

HUMO Je bent informaticus.

Van der Plaetsen «Ik werk graag met computers, ik hou van de 1-0-logica van het programmeren.»

HUMO Zo onzeker en onberekenbaar als de sport is, zo berekenbaar is de computer.

Van der Plaetsen «Ja. Ik hou van dat evenwicht. Naast de piste ben ik rustig en beredeneerd, bevalt me de zekere logica van computers en de mate waarin ik die systemen kan controleren. Maar zodra ik de piste oploop, durf ik te roepen, daal ik helemaal af naar mijn basisinstincten en word ik een beest. Ik heb dat altijd gehad, dat ik me in de sport wel durfde te laten gaan, de controle durfde te lossen, me niet inhield zoals in het gewone leven, waar ik banger was en minder vertrouwen had. Maar dat vertrouwen van op de piste neem ik tegenwoordig dus ook mee als ik van het sportveld afstap.»


Jezelf aanvaarden

HUMO Wanneer heb je besloten je echt op de tienkamp toe te leggen?

null Beeld

Van der Plaetsen «Het is eigenlijk mijn broer geweest die me de weg heeft gewezen. We zijn nog echt op de buiten opgegroeid. We klommen dag en nacht in bomen, gooiden om het hardst met stenen. En iedereen zag altijd al dat ik die steen wel héél ver kon gooien en dat ik wel héél hard liep. Het was dus logisch dat ik met mijn broer en zus mee naar de atletiekclub zou gaan. Daar ben ik begonnen met hoogspringen. Ik was 15 en plots sprong ik het hoogste van alle Belgen, terwijl ik het jaar daarvoor nog op de dertigste plaats stond. ‘Huh?’ dacht ik toen, ‘Dit is bizar.’ En daarna werd ik ook nog Belgisch kampioen, terwijl ik maar één keer in de week trainde. Het jaar daarna werd ik weer Belgisch kampioen en sprong ik opeens 2 meter – waarmee ik me kwalificeerde voor het EK voor de jeugd. Toen heeft mijn broer gezegd: ‘Misschien moeten we toch eens serieus gaan trainen om op het EK een mooie plaats te behalen.’ Tijdens dat EK werd ik zesde. Daarna heb ik voor de grap eens meegedaan aan een tienkamp en ineens was ik daarin ook Belgisch kampioen. Toen heb ik voor de tienkamp gekozen. Omdat het moeilijker is. Daar speelt die boodschap van thuis ook weer: jezelf altijd verder ontwikkelen. Er zijn maar weinig sporten die zo veel van je eisen als de tienkamp. Goed zijn in tien sporten tegelijk, dat spreekt toch heel erg tot de verbeelding, vind je niet?»

HUMO Absoluut. In de Griekse oudheid was het de sport der sporten. Jij houdt van moeilijk.

Van der Plaetsen «Ja. Er zit zo veel schoonheid in hard werken en dan: de beloning.»

HUMO Kun je leven van je sport?

Van der Plaetsen «Ik heb niet veel nodig. Ik woon nog thuis.»

HUMO Geen tijd voor een relatie?

Van der Plaetsen «Gewoon nog niet de beslissing genomen om me daarop toe te leggen. Ik heb een druk leven. Ik reis veel. Hou van mijn sport. Als ik me wil verbinden in een relatie zal het echt de moeite waard moeten zijn. Ik ga ook weinig uit, ben er gewoon niet mee bezig. Ook vanwege die chemo, denk ik. Dat is toch iets dat je moet verwerken voordat je jezelf weer durft te verkopen. Je moet jezelf na zo’n ervaring opnieuw leren aanvaarden. Je bent niet dezelfde als ervoor. Het duurt langer dan ik dacht voordat je weer 100 procent je zelfvertrouwen terug hebt en gelooft dat alles in orde zal komen. Dat vraagt tijd en die tijd neem ik.»

HUMO Het WK is je opstap naar Rio, zei je al vaak. De Spelen zijn je doel.

Van der Plaetsen «Ja, al kan er natuurlijk altijd iets gebeuren zoals de vorige keer, toen ik vlak voor de Olympische Spelen in Londen op een los plankje stapte en er iets in mijn voet knapte. De Spelen in Rio zijn voor mij ook geen einddoel. Daarna heb ik nog heel veel doelen: EK’s, WK’s... Gewoon doorgaan en mijn potentieel optimaliseren, dat is waar ik naar streef. Leven zoals mijn vader zei dat leven is: blijven groeien. Altijd blijven groeien.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234