null Beeld Geert Van de Velde
Beeld Geert Van de Velde

Cherchez la femmeMyrjam Cramm, de vrouw van Pierre Van Damme

‘Toen ik naar de universiteit ging, had ik nog geen jongen van dichtbij gezien. En toen kwam Pierre naast me zitten’

De laatste weken waaien de coronapatiënten opnieuw binnen in de huisartsenpraktijken. De zomerse besmettingsgolf is het elvendertigste déjà vu voor huisarts Myrjam Cramm (62)en haar echtgenoot, corona-expert Pierre Van Damme (63). Cramm noemt haar man soms liefkozend professor Barabas, naar een lookalike in hun lijfblad Humo: ‘Hij is even geniaal.’ Na 32 jaar huwelijk, twee ivf-kinderen, een geadopteerde baby uit Vietnam, een aidsepidemie, een coronapandemie én een kankerdiagnose druipt de liefde van elk woord over haar echtgenoot. ‘Na bedreigingen kregen we politiebescherming. Ik zou wakker liggen van zoveel haat, maar Pierre sliep als een baby.’

Sam Ooghe

De huisartsenpraktijk van Myrjam Cramm bevindt zich in hartje Antwerpen. In een ver verleden werkte hier ook ene Pierre Van Damme.

MYRJAM CRAMM «Pierre en ik hebben deze praktijk 35 jaar geleden opgestart. In onze beginjaren beleefden we de ergste periode van de aidsepidemie. Omdat Antwerpen bekendstond als een tolerante stad, kregen we hier veel besmette jongemannen over de vloer. Sommigen kwamen speciaal van de boerenbuiten naar onze praktijk, omdat ze niet aan hun dorpsarts durfden te vertellen dat ze besmet waren. Tot onze frustratie konden we voor hen niet veel doen, want in het begin van de jaren 90 was hiv nog een doodvonnis. De gezondheid van de patiënten ging soms razendsnel achteruit. Bovendien moesten velen van hen thuis in één adem vertellen dat ze zouden sterven én dat ze homo waren. Volgens veel mensen was aids toen een straf van God. Het waren drama’s.

»Later nam Pierre afscheid van onze praktijk, om aan de universiteit te werken als vaccinoloog. Maar hij bleef heel geëngageerd. Zo trok hij ’s nachts naar de rosse buurten om sekswerkers te vaccineren tegen hepatitis B, of om een uitstrijkje voor baarmoederhalskanker te nemen.»

HUMO Hoe hebben jullie elkaar leren kennen? Was het liefde op het eerste gezicht?

CRAMM «Voor Pierre wel, ja (lacht). Op onze eerste dag aan de universiteit van Antwerpen zaten we toevallig naast elkaar in het grote auditorium. Ik begreep zijn naam eerst verkeerd: ik dacht dat hij Peter Van Damme heette. Maar toen al kon ik heerlijk met hem praten. Op initiatief van Pierre werden we snel meer dan vrienden. Tijdens onze volledige opleiding geneeskunde hadden we een soort knipperlichtrelatie. Ik vond onze relatie wel plezierig tijdens de lesweken, maar tijdens de examens maakte ik het altijd uit. Pas na het afstuderen werden we echt een koppel, op aandringen van Pierre – zo is het altijd gegaan. We zijn nu 32 jaar getrouwd en ik heb er nog geen seconde spijt van gehad.

»Pierre heeft wortels in het hogere Gentse milieu. Je zou het de oude bourgeoisie kunnen noemen: hij werd Franstalig opgevoed, ik was als meisje uit Deurne zowat de eerste flamande in de familie. Ik weet nog dat ik schrok van de formele tafelmanieren. Ik was het ook niet gewend om twee mannen elkaar een kus te zien geven als begroeting. Gelukkig sprak ik goed Frans en werd ik aanvaard in de familie. Al kom ik dan uit een Vlaamsgezind nest: Volksunie-mensen, zéker geen dokters of Franstaligen.

»Het was soms op eieren lopen. Pierres moeder wist in het begin niet dat we samenwoonden – dat kon niet door de beugel als je niet gehuwd was. Zijn familie wilde dat we ons snel verloofden met een ring, maar daar had ik echt géén zin in. Ik heb dan maar een parelmoeren ketting aanvaard.»

HUMO Wat spreekt u zo aan in uw echtgenoot?

CRAMM «Pierre is een goudeerlijk man. Hij is geen flauwe, zoals sommige andere mannen die steen en been klagen als ze wat ziekjes zijn. Hij is mijn beste kameraad, aan wie ik alles kan vertellen. En we hebben hetzelfde gevoel voor humor – dat is cruciaal.

»Ook geweldig: Pierre is heel gedreven. In de liefde, maar ook in zijn werk. In 2020, op zijn 60ste, heeft hij Vaccinopolis op poten gezet, een onderzoekscentrum waar vaccins worden uitgetest. Het is een ongelooflijk project: het kent zijn gelijke niet in Europa. Ik vraag hem soms: ‘Waarom neem je nog zulke risico’s? Wat zal er met Vaccinopolis gebeuren als jij er niet meer bent?’ Waarop hij zijn schouders ophaalt. Pierre is een ondernemer in een ambtenarenstatuut. Ook thuis is hij zo ondernemingsgezind. Ik twijfelde om een huis te kopen, want zouden we dat wel kunnen betalen? Pierre gaat er gewoon voor, hij zet de dingen in beweging.»

HUMO Delen jullie dezelfde waarden?

CRAMM «Ja, helemaal. We hechten niet veel belang aan materiële zaken. We waren altijd wel milieubewust, maar de coronacrisis heeft ons écht wakker geschud. We denken er nu aan om één van onze auto’s te verkopen. Vorige zomer stond er ook een reis gepland naar Groenland met vrienden, maar we hebben alles geannuleerd. Het is in onze ogen niet meer verantwoord om de wereld rond te vliegen. Vroeger moest Pierre om de zoveel weken het vliegtuig op: een dagje Kopenhagen voor een conferentie van de Wereldgezondheidsorganisatie, een weekendje naar Lyon voor de universiteit… Sinds de pandemie verloopt bijna alles virtueel. Ik denk niet dat hij zin heeft om straks weer voor het minste te vliegen. Misschien is het een druppel op een hete plaat, maar als niemand iets doet, komen we ook geen stap verder.»

HUMO U klinkt als een Groen-politica.

CRAMM «O, ik ben op zich geen groene, hoor. Maar zo kunnen we toch niet blijven doorgaan? Een Ryanair-vlucht van 29 euro naar Italië is verleidelijk, maar het is een vergiftigd geschenk. De échte kosten van zo’n goedkope vlucht schuiven we door: naar onze planeet, naar het cabinepersoneel. Sommige van mijn patiënten werken op de luchthaven. Ze vertellen me over de enorme werkdruk en de lage lonen. Ons reisgedrag maakt hen letterlijk ziek.»

HUMO Ik heb nochtans begrepen dat Tom, één van jullie drie kinderen, in de reissector werkt.

CRAMM «Inderdaad. Toms oudere broer en zijn jongere zus zijn net als wij heel klimaatbewust: ze kopen tweedehands meubels en kleren. Maar Tom heeft een passie voor reizen. We hebben er soms discussies over aan tafel.»

‘Mijn zwaarste periode was zo’n twintig jaar geleden, toen de kinderen nog jong waren. Pierre kon naar zijn congressen vliegen, maar ik hield ondanks mijn job wel het huishouden draaiende.’ Beeld Geert Van de Velde
‘Mijn zwaarste periode was zo’n twintig jaar geleden, toen de kinderen nog jong waren. Pierre kon naar zijn congressen vliegen, maar ik hield ondanks mijn job wel het huishouden draaiende.’Beeld Geert Van de Velde

HUIDCONTACT

HUMO Jullie jongste telg, de 24-jarige Eline, heeft Vietnamese biologische ouders. Wat is haar verhaal?

CRAMM «Pierre en ik hadden altijd gezegd, nog vóór we eigen kinderen hadden, dat we ooit een baby wilden adopteren. Nadat onze zonen Tom en Bruno er met enige moeite kwamen – we hadden twee keer ivf nodig – beslisten we om er vol voor te gaan. Er kwam een piepjonge psychologe van de Vlaamse overheid op bezoek, om na te gaan of we geschikt waren als adoptieouders. Onze twee zonen verkeerden toevallig in een lastige naschoolse bui: er heerste chaos in huis (lacht). Ik vreesde ervoor, maar we werden toch goedgekeurd. Na enkele maanden kregen we te horen dat er in een Vietnamees weeshuis een baby op ons wachtte: een meisje van acht maanden oud. Ik ben naar daar gereisd om haar op te halen, terwijl Pierre thuis voor de jongens zorgde.»

HUMO Wist u toen u haar voor het eerst in de armen nam: dit is míjn kind?

CRAMM «100 procent zeker. Ik voelde dezelfde liefde als voor Bruno en Tom. Het waren zeer emotionele momenten, want enkele Vietnamese vrouwen hadden maandenlang voor haar gezorgd en moesten haar nu afstaan.

»Het was wel wennen. Ze had in Vietnam altijd in bedjes met andere baby’s geslapen, dus ze kon alleen in slaap vallen als ze huidcontact voelde. Daar lag ik dan, in een hotel ver van huis, met die prachtige, slapende baby op mijn borst. Ik heb sinds dat moment nooit spijt gehad van onze beslissing. Dat je uiteindelijk toch dat procentje meer van je biologische kinderen houdt, klopt écht niet. Want omgekeerd denk ik soms, als één van mijn zoons een stoot uithaalt: is dat écht mijn kind? (lacht)»

HUMO Is het voor haar eenvoudig geweest om op te groeien in Vlaanderen?

CRAMM «Ja, al krijgt ze nu en dan te maken met discriminatie. Soms beginnen mensen Engels te praten tegen haar, al kan dat ook goedbedoeld zijn. Vroeger dachten mensen dat ze een Chinese was, wat haar erg tegen de borst stootte – haar wortels lagen in Vietnám! (lacht) Nu ze begint te werken, krijgt ze soms te horen dat mensen ‘zoals zij’ het werk afnemen van Belgen. Terwijl ze hier al als baby was en vlekkeloos Nederlands spreekt. Soms zijn de reacties nog erger. ‘Ga terug naar je eigen land, Aziaat.’»

HUMO Maakt u dat niet woedend?

CRAMM «Het slaat nergens op. Ik kan het niet begrijpen. In onze dokterspraktijk hebben Pierre en ik altijd de meest diverse patiënten verzorgd. Jong, oud, Belgisch, buitenlands… Dan leer je dat elke mens evenveel telt. Als de koning straks langskomt, zal ik hem als een gewone patiënt behandelen.»

HUMO U haalde aan dat u uit een Volksunie-nest komt. Hoorde daar ook een streng katholieke opvoeding bij?

CRAMM «Jazeker. Ik ging naar een katholieke meisjesschool, waar ik les kreeg van de nonnetjes. Naast onze school lag het atheneum, met de jongens. Als de nonnen zagen dat we met hen praatten, zelfs na de schooluren, kregen we straf. Over seks werd met geen woord gerept. Alleen in het tweede middelbaar kregen we één les seksuele voorlichting: een oude film waarin je letterlijk bloemetjes en bijtjes zag, waarna er plots een man en een vrouw met een baby verschenen (lacht). Ik wist lange tijd helemaal niets, tot een klasgenote die wel al seks had gehad, haar verhaal op een schoolreisje in geuren en kleuren uit de doeken deed. Alle klasgenotes waren in shock. Toen ik naar de universiteit ging, had ik, op mijn broers na, nog geen jongen van dichtbij gezien.»

HUMO En toen zat Peter, of Pierre, naast u.

CRAMM «Ja, en die jongen was meteen smoor op mij! (lacht)

»Ik ben nog één keer teruggekeerd naar mijn oude school, na mijn eerste jaar aan de universiteit. De leerkracht fysica had mij verteld dat de opleiding geneeskunde veel te zwaar zou zijn voor mij. Maar ik slaagde voor alle vakken en ben dat puntenlijstje in het gezicht van die leerkracht gaan duwen. Eens laten zien dat ik het wél kon.»

‘Als kind ging ik naar een katholieke meisjesschool, waar ik les kreeg van de nonnetjes. Toen ik naar de universiteit ging, had ik nog nooit een jongen van dichtbij gezien.’ Beeld Geert Van de Velde
‘Als kind ging ik naar een katholieke meisjesschool, waar ik les kreeg van de nonnetjes. Toen ik naar de universiteit ging, had ik nog nooit een jongen van dichtbij gezien.’Beeld Geert Van de Velde

MOST WANTED

HUMO Net toen we dachten dat we corona-experts als uw echtgenoot niet meer nodig hadden, stak begin juli een nieuwe golf de kop op.

CRAMM «Inderdaad. Gelukkig viel het in de meeste gevallen mee, maar er belandden nog altijd mensen in het ziekenhuis. Voornamelijk ongevaccineerden, maar ook mensen die wél geprikt zijn. Blijkbaar verliest het vaccin aan kracht, dus veel mensen vragen wanneer ze nog een shot kunnen krijgen.»

HUMO Omdat we nog steeds ziek kunnen worden, stellen sommigen zich net vragen bij het nut van al die prikken. In het najaar kan iedereen al zijn vierde shot gaan halen.

CRAMM «En toch zijn de vaccins belangrijk, want ze beschermen heel goed tegen een ernstig ziekteverloop. De sceptici kun je niet meer overtuigen, maar de meeste patiënten begrijpen wel dat we met nieuwe varianten zitten en dat we meerdere shots nodig hebben.

»De regels zijn vandaag heel los, dus het is logisch dat het virus zich verspreidt. Na festivals zie je nu soms grotere uitbraken.»

HUMO Is dat erg? De afdelingen intensive care zijn haast leeg, onze immuniteit wordt steeds sterker en misschien zijn we deze winter dan wel beter beschermd tegen een grote golf.

CRAMM «Voor jonge mensen is het geen ramp, maar er belanden dus nog altijd mensen in het ziekenhuis. We weten ook niet welke varianten we de komende jaren nog zullen krijgen. We houden ons hart vast voor deze winter.»

HUMO Uw man is intussen een bekend gezicht geworden.

CRAMM (knikt) «Toen de pandemie begon, was Pierre plots overal. In het begin stuurden we in de WhatsApp-groep met onze vrienden nog berichtjes: ‘Pierre zit vanavond in ‘Terzake’!’ Na een tijdje was het speciale er wel af, want je zag hem elke dag op tv of in de krant. Het was bijna beschamend, op een gegeven moment heb ik zelfs gezegd: ‘Pierre, misschien moet je eens wat minderen en het aan anderen overlaten. Straks heb je géén privacy meer.’ Ik houd wel al twee jaar nauwgezet alle krantenknipsels bij. Misschien doe ik Pierre ooit een zelfgemaakt plakboek cadeau.»

HUMO Uw echtgenoot klonk altijd erg vrolijk als we hem opbelden.

CRAMM «Pierre is altijd optimistisch en vrolijk, maar het hielp zeker dat u voor Humo werkt: we lezen uw blad al vele jaren. Er stond ooit een lookalike in Humo: professor Barabas en Pierre Van Damme (lacht). Sindsdien noemen we hem in onze vriendengroep soms Barabas. Hij lijkt er inderdaad op – uiterlijk toch, want hij is verre van verstrooid. Voor de rest is Pierre inderdaad een geniale professor.

»Het bizarste is dat mensen op straat hem herkennen. Je voelt ze kijken, konkelfoezen en dan nog eens kijken. ‘Is hij het echt?’ Meestal blijft het daarbij, maar soms spreken ze ons ook aan. Toen we in Veurne gingen fietsen, vroegen enkele mensen om een selfie (lacht)

HUMO Wat met zijn gezondheid, mevrouw de dokter? Dacht u tijdens de pandemie nooit: verdorie, werk toch eens mínder!

CRAMM «Hij zou toch niet luisteren! Ik denk ook niet dat je doodgaat van hard werken, al heeft hij wel een hoge bloeddruk overgehouden aan de pandemie. Gelukkig is hij een goede slaper en doet hij ’s weekends graag een powernap. Ik durf weleens te zeuren over zijn levensstijl, en dat blijft niet zonder resultaat: we proberen samen meer te sporten en we drinken vrij weinig alcohol.»

HUMO Vorig jaar plande Jürgen Conings een aanval op Marc Van Ranst.

CRAMM «Pierre heeft veel positieve e-mails en berichtjes gekregen, maar er was ook veel woede. Hij heeft op elke afzonderlijke mail geantwoord, kun je je dat voorstellen? Hij was er tot ’s nachts mee bezig. Alleen op de echte, onversneden haat reageerde hij niet. Meer nog: de haat- en dreigmails houdt hij minutieus bij. Die gaan via de universiteit naar de politie. Vaak waren de haatmails deel van een gecoördineerde actie: ze kwamen met tien of meer per keer op hetzelfde moment. Ik had nooit, zoals Pierre, zo prominent kunnen optreden als expert. Ik zou wakker liggen van de vileine reacties, maar Pierre sliep zoals altijd als een baby.

»In Gent hingen op een zeker moment affiches op met de gezichten van vier experts: Marc Van Ranst, Erika Vlieghe, Geert Molenberghs en mijn echtgenoot. ‘Most wanted’, stond erop. Toen kregen we telefoon van de politie. Ze vertelden ons dat ze onze oproepen prioritair zouden doorschakelen, en dat er geregeld een politiecombi zou patrouilleren in onze buurt, om te controleren of alles in orde was.»

HUMO Best heftig.

CRAMM «Om de één of andere reden lagen we er niet wakker van. Pierre heeft ook nooit polariserende taal gebruikt of zich politiek uitgelaten. Dat maakte van hem een minder aantrekkelijk doelwit, vermoed ik.»

HUMO Werd hij thuis geen doelwit? Jullie hebben drie twintigers onder de vleugels.

CRAMM «Voor onze generatie waren de coronamaatregelen iets minder ingrijpend, denk ik. Dat onze etentjes met vrienden wegvielen, was vervelend, maar het was evengoed een verademing om in de weekends rustig thuis te zijn, zonder sociale verplichtingen. Onze kinderen vonden de isolatie wél heel erg.»

HUMO Tom wilde zelfs een Groot Bevrijdingsfeest organiseren. De zoon van een corona-expert!

CRAMM (lacht) «Paradoxaal genoeg herkende ik net in die actie Pierre: dingen in beweging zetten. Tom is een volwassen man, dus ik liet hem zijn ding doen. Hij heeft zich altijd aan de regels gehouden. Toen je buiten vijftien mensen mocht zien, heeft Tom meteen een barbecue georganiseerd in de tuin, met precies vijftien genodigden.

»Onze kinderen zaten soms wel boos aan tafel: ‘Wij willen féésten. We houden het niet meer uit.’ Pierre legde dan rustig uit – zoals op televisie – dat de knaldrang nog heel even moest wachten. De regels waren er niet om de jonge mensen te pesten. ‘Stel dat je grootmoeder zou sterven omdat jij ze besmet na zo’n feestje.’ Dat de jonge mensen niet konden uitgaan, was een drama, maar die vele duizenden doden waren óók een drama.»

HUMO Wat met uw knaldrang?

CRAMM «In april zijn Pierre en ik voor het eerst in twee jaar in een volle zaal gaan zitten. Geen Bevrijdingsfeest, maar de Mattheüspassie in het Flageygebouw in Brussel (lacht). Enkele dagen later voelde ik me verkouden. Ik deed een zelftest: positief. Later die week had ook Pierre prijs. We hebben het twee jaar uitgehouden door héél voorzichtig te zijn: voor zowel onszelf, mijn patiënten als mijn moeder. Ze is 87 en is heel bang om besmet te raken.»

HUMO Maar iedereen leeft nog?

CRAMM «Ja, uiteindelijk waren we niet erg ziek. Dankzij het vaccin, denken we graag.»

HUISBEZOEK MET BABY

HUMO U bent actief in de organisatie Doctors4Doctors. Zoals de naam het zegt: dokters die voor dokters zorgen. Waarom?

CRAMM «De burn-outcijfers in onze beroepsgroep zijn erg hoog. Volgens de boutade zijn dokters de slechtste patiënten. Velen van hen hebben geen eigen huisarts. Ze zorgen voor zichzelf, zeggen ze, maar de waarheid is dat ze zichzelf verwaarlozen. Ze ontkennen hun eigen klachten al te vaak, tot de bom barst. Artsen doen bijvoorbeeld vaak zelf niet mee aan screeningonderzoeken voor darm- en borstkanker, terwijl ze die in hun praktijken vurig promoten.

»Artsen hebben gigantisch veel stress, met alle gevolgen van dien: het alcoholgebruik bij dokters ligt veel hoger dan gemiddeld, en ook de zelfmoordcijfers zijn verontrustend hoog.»

HUMO Is het leven als dokter dan zo hard?

CRAMM «Ik vind van wel. Een arts draagt een zware verantwoordelijkheid. We maken keuzes over de gezondheid van mensen – soms gaat het om leven en dood – waardoor we bang worden om fouten te maken. En er zijn ook gewoon grote tekorten. Zopas was het nog in het nieuws: drie op de vier gemeenten hebben niet voldoende huisartsen. De komende jaren gaat bovendien een kwart van de huisartsen met pensioen, wat de werkdruk nog zal verhogen.

»Er zijn voldoende artsen, maar de verdeling zit scheef. Chirurgen en radiologen hebben we genoeg: sommigen vinden geen werk. Tegelijk hebben sommige Belgen geen eigen huisarts meer. Straks zullen nog meer praktijken verdwijnen, waardoor duizenden patiënten zonder dokter vallen. Sinds corona hoor ik voor het eerst: ‘Dank je wel dat ik mocht komen, dokter.’ Dat heb ik in mijn 35 jaar als huisarts nooit meegemaakt. De patiënten voelen dat het voor ons heel lastig wordt, en ze lezen wellicht ook het nieuws over de patiëntenstops.»

HUMO Hanteert uw praktijk een patiëntenstop?

CRAMM «Nee. Maar maak daar nu alstublieft niet de kop van, hè (lacht). We laten alleen nieuwe patiënten toe die in de buurt wonen van onze praktijk, want wij kunnen niet iedereen helpen. We proberen onszelf te beschermen: we werken tot 19 uur ’s avonds, er is een vast telefoonuurtje, en onze lunchpauze is heilig. En toch werk ik dagelijks nog altijd tien uur.»

HUMO In november vorig jaar hield vakorganisatie Domus Medica een enquête: liefst 10 procent van de dokters gaf aan ermee te willen kappen.

CRAMM «Dat was pal in de pandemie. De werkdruk lag torenhoog, we waren bang om besmet te raken en er vielen collega’s uit door ziekte. Er was ook veel frustratie over de communicatie van de overheid. ’s Avonds hoorden we in het nieuws dat de nieuwe teststrategie door de huisartsen zou worden gedragen, maar wij wisten daar helemaal niets van. Waarop onze telefoon natuurlijk roodgloeiend stond. Ik heb meer dan eens tegen Pierre gezegd: ‘Vertel eens aan de politici dat we het béú zijn!’

»Sinds de pandemie is het aantal aanmeldingen bij Doctors4Doctors verder de hoogte ingegaan. Opvallend veel jonge huisartsen willen stoppen, want ze hebben geen zin om elke dag tot 22 uur te werken.»

HUMO U voert de zogenaamde intakegesprekken bij Doctors4Doctors. Vrij vertaald: artsen in nood komen bij u aankloppen?

CRAMM «Inderdaad. Het zijn bijna altijd kleine drama’s, want ze komen pas aankloppen als het al te ver gekomen is. Sommige specialisten in opleiding worden uitgeperst als citroenen. Ze draaien werkweken van tachtig uur, worden tijdens het stafoverleg vernederd, krijgen geen minuut opleiding in het ziekenhuis of mogen geen lunchpauze nemen. Niet lang geleden sprak ik met een huisarts die een degeneratieve ziekte heeft. Ze vroeg om geen wachtdiensten meer te moeten doen, omdat het te zwaar werd, maar de verantwoordelijke stond dat niet toe door het personeelstekort. Ze was ten einde raad. Zulke verhalen blijven hangen.»

HUMO In een interview in de medische vakpers wees u op een interessant feit: vrouwelijke artsen lopen meer risico op burn-outs omdat ze boven op hun werk nog het huishouden runnen.

CRAMM «Toen ik op de universiteit zat, was een derde van de studenten vrouw, nu is het meer dan twee derde. De oude Meneer Doktoor kon vroeger makkelijk dagen van twaalf uur kloppen, omdat zijn vrouw het huishouden deed en voor de kinderen zorgde. Nu zijn veel vrouwelijke huisartsen single of ze hebben een tweeverdienersgezin. Omdat het werk in veel huishoudens ongelijk verdeeld blijft, gaan ze eraan onderdoor.»

HUMO Herkent u dat?

CRAMM «Ja, onze rolverdeling is heel traditioneel. Mijn zwaarste periode als dokter was zo’n twintig jaar geleden, toen de kinderen nog jong waren. Ik heb de babyfoon soms bij de buren gelegd als ik met spoed weg moest, of ik nam een baby mee op huisbezoek. Pierre kon rustig naar zijn congressen vliegen, maar ik hield, ondanks mijn fulltimejob, wel het huishouden draaiende. Dat werd al te makkelijk aanvaard. Ook ik stelde me daar geen vragen bij.»

HUMO En toen, terwijl jullie volop werkten en de kinderen jong waren, werd uw echtgenoot plots ziek.

CRAMM (knikt) «Het begon met een plotse aanval van gordelroos en wat rugpijn. De fysiotherapeut van Pierre vertrouwde het niet en zocht verder. Enkele scans en een biopsie later kwam het nieuws: een non-Hodgkin-lymfoom op een wervel, zeer zeldzaam. De prognose was onduidelijk en er bestond eigenlijk geen standaardbehandeling. Het was hopen op het beste.»

HUMO Hoe ging jullie gezin daarmee om?

CRAMM «We dachten er weinig over na. We hadden drie jonge kinderen en het leven ging gewoon door. Ondanks zijn chemo bleef Pierre hard doorwerken. Dat hield hem overeind, ook al zouden veel huisartsen het hem afgeraden hebben. We hebben altijd geloofd in een goede afloop. Ik had een stapeltje papieren en documenten klaarliggen, voor het geval Pierre er niet meer zou zijn. Maar mentaal en emotioneel hielden we alleen rekening met een goede uitkomst. Doemdenken helpt niemand vooruit. Als je kinderen met de fiets naar een fuif gaan, kun je ook wakker liggen: wat als er iets gebeurt in het verkeer? Maar waarom? Je hebt er geen enkele controle over. Pierre zou genezen, punt. Gelukkig hebben we zijn tumor relatief vroeg ontdekt. Iets later en hij was hier misschien niet meer.»

HUMO Wat zeiden de kinderen?

CRAMM «We vertelden eerlijk dat papa ziek was. Ze waren soms bang. Dat is normaal: hun vader verloor zijn haar en veel kilo’s. Kinderen zíén dat. Maandenlang hebben de drie kinderen bij ons in bed geslapen. Eén keer vroeg Tom – toen 10 jaar oud – aan Pierre: ‘Papa, jij gaat toch niet dood, he?’ Waarop Pierre: ‘Nee, ik ga niet dood.’ Zo simpel was het eigenlijk. En hij is genezen, gelukkig.»

Nu op Humo:

Jonge boeren happen naar adem door stikstofakkoord: ‘We zijn met acht miljard mensen op aarde, maar blijkbaar moeten die niet gevoed worden’

Grote droogte in België: ‘Wat is in godsnaam het probleem met gras dat er bruin uitziet?’

‘Één van de allermooiste beelden die wij ooit in een film hebben gezien’: de beste (en slechtste) nieuwe bioscoopfilms

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234