null Beeld

Tom Lanoye aan Sven Gatz:'Blaas de VRT op met een knal!'

'Gatz knipt vleugels VRT', kopt De Morgen dit weekend. Tom Lanoye voelde de bui hangen en reageert scherp in Revue Lanoye, zijn wekelijkse column in Humo. 'Wees bloedeerlijk over je bedoelingen: blaas onze openbare omroep op met een knal. En niet laf en langzaam, zoals nu.'

Een staatsplan voor de media is de voorzetting van een ideologische schermutseling met andere middelen. Waar dan ook ter wereld. Maar alleen wij Vlamingen kennen een ritueel dat uniek moet zijn op de planeet. Wij nodigen alle concurrenten van onze staatsomroep officieel uit om in werkgroepen en hoorzittingen aanbevelingen te doen om diezelfde omroep te beknotten en in te schakelen in de organisatorische logica van zijn grootste bestrijders. En de politieke vertegenwoordigers van die bestrijders gieten de aanbevelingen in een werkdocument, als basis voor een nieuwe bestuursovereenkomst.

null Beeld

'Hoe wil je van een voormalig radio- en tv-station een hedendaags mediabedrijf maken, als je het bij voorbaat dwingt zich digitaal te amputeren?'

De Morgen vatte dat document als volgt samen. Alle activiteiten van de VRT die niet uitdrukkelijk zijn toegelaten, zijn voortaan verboden. ‘Tenzij wordt aangetoond dat ze marktversterkend werken, wat hun noodzakelijke financiële middelen zijn, en wat hun kwalitatieve meerwaarde is voor de democratische, sociale en culturele behoeften van de Vlaamse samenleving.’

Dit is geen korset meer. Dit is een kolderesk geformuleerde wurgstoel. Wie vandaag op die manier vernieuwende initiatieven bemoeilijkt, kan binnenkort alweer een overheidsbedrijf verwijten dat het geen vernieuwende initiatieven neemt, dat het daardoor aanhang verliest en dat het, zodoende, weer wat minder steun mag verwachten. Draai na draai: meer verwijten, minder zuurstof.

'Ik neem die Tour er graag bij, en de herhalingen van de herhalingen van De Kampioenen. Als ik er zelf maar niet naar moet kijken, en als er heel veel anderen wél kijken'

Op het eerste gezicht echter zou een geradicaliseerde meerwaardezoeker als ik de gulden strik moeten toejuichen die de strop maskeert. ‘De kernopdrachten van de VRT - informatie, cultuur en educatie - worden nog nadrukkelijker naar voor geschoven. Sport en ontspanning komen op de tweede plaats.’

Jazeker, ik beken: ik mis al jaren ons eigenste Monster van Loch Ness. Een literair programma à la VPRO Boeken met Wim Brands. Zo moeilijk om te maken kan dat toch niet zijn? Desnoods late night. Desnoods alleen gestreamd. Maar mag dat binnenkort nog wel? De weekend-interviews op de site van deredactie.be liggen nu al onder vuur, omdat ze ‘marktverstorend’ zouden werken jegens de weekend-interviews in krantenbijlagen... Waarom ontzeg je de VRT dan niet ineens het recht op interviews tout court? Die site ligt in zijn geheel onder vuur. Geen lange teksten meer, geen experimenten, niet te veel links naar vreemde filmpjes… Hoe wil je van een voormalig radio- en tv-station een hedendaags mediabedrijf maken, als je het bij voorbaat dwingt zich digitaal te amputeren?

undefined

null Beeld

'Wees bloedeerlijk over je bedoelingen: blaas onze openbare omroep op meteen knal. En niet laf en langzaam, zoals nu'

Ja, ik mis op de VRT talkshows met diepgang en ballen, in plaats van alweer met geinige YouTube-filmpjes en alweer een quizz, geleid door een voormalige StuBru’er op de dool. Ik mis iedere week een Panorama met een onthullende reportage als de moord op Jonathan Jacob. Ik mis een Terzake met interviewers die niét intenser naar de bevelen in hun oortje staan te luisteren dan naar hun interviewee. En die zich na zo’n interview niét omdraaien naar Carl De Vos: ‘Wat hebben we vandaag geleerd, professor?’ Wijlen Maurice de Wilde zou je het niet zien doen. Phara de Aguirre en Ruth Joos ook niet. Misschien zijn ze daarom wel naar het achterplan geschoven. Tegendraadse en kritische stemmen blijven steunen? Niet evident, voor nethoofden met steeds die galmende dreiging in het hoofd - ‘Vergeet nooit wie je bazen zijn’. Temeer omdat die nieuwe bazen zich steeds meer gedragen als eigenaren, in plaat van als beheerders van een collectief goed.

Ja, ik mis een Vlaamse variant van het Filosofisch Kwartet. Een uur lang topdiscussie over ‘Bildung’ of Thomas Piketty, te danken aan het knotsgekke Nederlandse omroepstelsel. (De producent is het Humanistisch Verbond, ‘een van de zevenlevensbeschouwelijke omroepen zonder leden.’) Ik mis varianten op driekwart van de programma’s waarvoor de BBC wereldwijd lof oogst. Er kan, inderdaad, nog zoveel beter en sneller en snediger op de VRT.

Maar daarvoor hoeven sport en ontspanning niet ‘op de tweede plaats’ te komen. Zij vormen het onmisbare totaalkader, de basis, de geloofwaardigheid van een zender. Ik vind Michel Wuyts en José De Cauwer twee van de irritantste commentatoren ooit. Ik vind die hele Ronde van Frankrijk een farce - ik zie geen gezonde atleten, ik zie patiënten die op een mode-catwalk in Parijs zouden worden geweigerd vanwege te mager. Indien ze gestreepte pyjama’s droegen in plaats van fluopakjes, je zou bij het woord ‘ontsnapping’ denken dat ze per fiets wegvluchtten uit Buchenwald.

Maar ik neem die Tour er graag bij, en alle andere sporten ook. Ik neem er de herhalingen van de herhalingen van De Kampioenen bij. Als ik er zelf maar niet naar moet kijken, en als er heel veel anderen wél kijken. Alleen zo blijft de VRT een sterk en relevant merk, met een marktaandeel dat niet valt te negeren.

En met een nieuwsgaring die niet alleen in banen wordt geleid door bedrijven met een uitsluitend commerciële logica. Dat zou even riskant en belachelijk zijn als een nieuwsgaring die uitsluitend in handen valt van de staat.

Een openbare omroep kan geen marktverstorendeinitiatieven nemen. Een openbare omroep ís een marktverstorend initiatief. Dat is haar essentie. Vroeger heette dat ‘marktcorrigerend’. Die semantische verschuiving zegt alles over onze tijd.

Maar maak van de toekomstige VRT geen vergaarbak van enkel datgene waarvoor marketeers bij voorbaat de neus ophalen. Wees bloedeerlijk over je bedoelingen: blaas onze openbare omroep op met een knal. En niet laf en langzaam, zoals nu.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234