Tom Waes, de man van 1,4 miljoen

Tom Waes doet het weer: 1,4 miljoen televisiekijkers voor een reisreportage over fucking Albanië. Daarbij gaan alle wetten van de tv voor de bijl, behalve één: personality sells.

1,4 miljoen kijkers, dat zorgt ook voor neveneffecten. De gemeenteraad van Blankenberge die zich stoort aan één schampere opmerking, bijvoorbeeld, en de media die dat vervolgens opblazen tot een groot nieuwsfeit, zodat Waes haast moreel verplicht wordt een publieke knieval te doen. ‘Ik steek mijn hart en ziel in dat programma om er iets moois van te maken, en waar gaat het over in de kranten? Over Blankenberge en over mijn trouwdatum.’ Tom Waes zucht eens, maar gelukkig niet diep. De bijwerkingen van het succes verrassen hem niet meer. ‘Maar ik zou het leuker vinden als het over het programma zélf ging.’ Humo stelde zich als vanouds volgzaam op.

HUMO Je bezocht in Albanië het dorp Lazarat, dat tien dagen voor jullie bezoek helemaal door de politie was ontruimd. Die kleine gemeenschap teelde 900.000 ton marihuana per jaar, goed voor een omzet van 4,5 miljard euro. Een plaatselijke cafébaas zei in het programma dat zoiets alleen kon met medeweten van de politie en de overheid.

Tom Waes «Die gast kwam van het dorp ernaast. Twintig jaar lang hadden die moeten toezien hoe die weedboeren stinkend rijk werden, terwijl zij voor een appel en een ei op het land aan het ploeteren waren. Die waren blij dat het boeltje eindelijk opgekuist was.»

'Voor mijn kinderen ben ik een oude zak, en zo hoort het ook'

HUMO Hebben jullie eraan gedacht dat die man zichzelf misschien in gevaar brengt door de overheid en de politie zo te betichten? De Albanese ambassade zal – net als de CIA van Blankenberge – vermoedelijk ook wel naar het programma gekeken hebben.

Waes «Daar hebben we hem zelfs letterlijk voor gewaarschuwd. ‘Fuck it,’ was zijn antwoord. Hij was het beu, hij wilde per se getuigen. In Iran heb ik dat vorig jaar ook meegemaakt. Toen raakte ik aan de praat met een oud mannetje, dat redelijk openlijk kritiek op het regime uitte. Aan hem hebben we ook gevraagd of we dat wel mochten uitzenden. ‘Ik ben oud genoeg om mijn mening te geven,’ zei hij. Wij kunnen ons dat nog amper voorstellen, maar in zulke landen zijn de mensen nog bereid om voor een hoger belang op te komen, ook al riskeren ze daardoor veel. Dergelijke getuigenissen móét je tonen, vind ik.

»Maar wij nemen de mensen vaak in bescherming. In Noord-Korea hebben we beelden gedraaid van onze gids, die tijdens een busreis samen met mij naar een film met Tom Cruise keek, op de tablet. De schellen vielen van haar ogen: het was de eerste keer dat ze een buitenlandse film zag. ‘Wie is die acteur?’ vroeg ze. Dat zenden we niet uit, want Noord-Koreanen mogen geen buitenlandse films bekijken. Je zag ook duidelijk dat zij zich niet op haar gemak voelde toen de camera draaide.»

HUMO Heeft de Noord-Koreaanse overheid jullie beelden bekeken?

Waes «Neen, tot onze grote verbazing. We hadden voor het vertrek vijf kopies gemaakt en die in verschillende stukken bagage verstopt, maar ze hebben er niet eens naar gevraagd. Ze waren er gerust op. En voor een stuk terecht: je filmt daar echt niks wat je niet mag filmen. Ze zitten er ongelofelijk dicht op, overal. Maar wat je wél mag filmen, is soms even straf. Na een bezoek aan een fabriek wou ik met een gewone werknemer praten. Dat stond niet in het scenario, dus ze moesten improviseren. Ze kwamen met een modelarbeider aanzetten, maar ik dacht: ‘Kust mijn kloten.’ Er passeerde een gast op een fiets, en ik hield die tegen. Op de beelden zie je goed hoe alle functionarissen meteen in paniek raken en hoe ze tussenbeide komen wanneer ik die arbeider vraag hoeveel hij verdient. Een hele discussie, in het Koreaans, en uiteindelijk zeiden ze hem het bedrag dat hij moest noemen. Dat wisten we toen niet, maar nu wel: wij laten dat hier allemaal vertalen. Daar hadden die Koreanen niet aan gedacht, natuurlijk (lacht).

»Er zijn mensen die vinden dat je Noord-Korea niet moet bezoeken als journalist, dat je er alleen maar in het gareel loopt en op die manier meewerkt aan de propaganda van het regime. Ik vind dat we er zo veel mogelijk naartoe moeten. Sommige absurditeiten kun je namelijk wél tonen, omdat ze er trots op zijn. En nog belangrijker: je brengt mensen in contact met de vrije wereld. Hoe meer ontmoetingen die Noord-Koreanen hebben met ons, hoe meer kans dat ze gaan inzien dat één en ander niet klopt. Want zij weten echt niet beter. Ze hebben geen internet, geen vrije pers, geen radio en tv, behalve twee kanalen waarop niks dan propaganda te zien is. Er zijn maar een stuk of duizend topfunctionarissen die toegang hebben tot het internet. Eén ervan hebben we gesproken in Zuid-Korea, een veertiger die slogans voor het regime schreef. Toen hij toegang kreeg tot het internet, is de wereld voor hem opengegaan. Hij heeft zijn familie achtergelaten en is het land ontvlucht. Toen onze gids die film met mij aan het bekijken was, zette ze ook grote ogen op. Zelfs de meest banale huishoudelijke scène was voor haar exotisch.»

HUMO Het zou kunnen dat die film met Tom Cruise haar leven helemaal heeft omgegooid.

Waes «Dat is heel goed mogelijk.»

HUMO Het zou kunnen dat ze daardoor de rest van haar dagen ongelukkig is.

Waes «Ook dat is helaas mogelijk, ja.»


Sociaal dier

HUMO Vorige zondag zagen we je in Alaska, waar je het spoor van Chris McCandless (foto links) volgde, een twintiger die na een zwerftocht van twee jaar alleen in de wildernis in Alaska ging leven, er vier maanden later onfortuinlijk aan zijn eind kwam en over wie het boek en later de film ‘Into the Wild’ gemaakt werden. Je hebt je zelfs laten fotograferen voor de Magic Bus waar hij woonde. Zoiets doe je alleen met idolen.

Waes «Een idool zou ik hem niet noemen, maar hij heeft me wel geïnspireerd. Zoals ook Jean-Jacques Cousteau dat heeft gedaan, en Reinhold Messner, de bergbeklimmer die over zijn ervaringen heeft geschreven. Ik ging vaak klimmen met mijn vader en broer, vandaar die fascinatie. En door het alpinisme ben ik dus ook bij Chris McCandless terechtgekomen: Jon Krakauer, de journalist die ‘Into the Wild’ heeft geschreven, heb ik leren kennen via ‘Into Thin Air’, zijn tweede boek, waarin hij een rampzalige expeditie op de Everest beschrijft.

'In Alaska heb ik geleerd dat ik anderen nodig heb om me echt gelukkig te voelen'

»Wat me bij McCandless zo aansprak, was vooral het avontuurlijke, het zwerven, het opzoeken van de eenzaamheid en het leven in de natuur. ‘Fuck it’ durven te zeggen tegen een geregeld leven. Al sinds ik dat boek heb gelezen, ergens eind jaren 90, droom ik ervan om ook eens alleen de wildernis in te trekken en te zien of dat iets voor mij is.»

HUMO En dat heb je gedaan. Deze zondag zien we je opnieuw in Alaska: je bent er vier dagen moederziel alleen – zonder cameraploeg – met een kayak gaan varen, in berenland. Is het iets voor jou of niet?

Waes «Dat ik mijn plan kon trekken, wist ik al. De vraag was of ik het ook zo geweldig zou vinden om helemaal op mezelf aangewezen te zijn. En de conclusie is: neen. Na vier dagen had ik het echt gehad. Niet dat ik gek werd of zo, maar ik vond het ongelofelijk ambetant dat ik mijn ervaringen niet met iemand kon delen. Er vliegt een adelaar voorbij, er springt een vis uit het water, je kijkt naar een fantastisch landschap en er is niemand met wie je erover kunt praten. En dat ging vreselijk hard wegen. In Alaska heb ik geleerd dat ik anderen nodig heb om me echt gelukkig te voelen.

»Twee jaar geleden ben ik met mijn vriendin Mieke door de Hautes-Pyrénées gestapt. In één vallei hebben we toen twee dagen lang geen mens ontmoet. ’s Ochtends kropen we uit ons tentje op een gletsjer en nergens zagen we een teken van leven: ge-wel-dig. Maar we konden die intense ervaring wel met elkaar delen.»

HUMO Het is de conclusie die ook Chris McCandless een paar dagen voor zijn dood in telegramstijl opschreef: ‘Happiness only real when shared.’

Waes «Echt? Zie: ik krijg er kippenvel van. Da’s wel straf, dat die quote me niet is bijgebleven, want ik heb het boek nog eens herlezen voor ik naar Alaska vertrok. Ik denk dat ik weet waarom ik eroverheen heb gelezen: ik was helemaal gefocust op het avontuur, en van die eenzaamheid zag ik alleen het positieve. Rust vinden, jezelf ontmoeten, alle balast overboord gooien: dat leek mij allemaal heel aantrekkelijk.»

HUMO Christopher Thomas Knight is een Amerikaanse kluizenaar die 27 jaar alleen in een bos heeft gewoond. In al die tijd heeft hij maar één woord gewisseld met een medemens: hij zei eens ‘hi’ tegen een wandelaar. Toen hij in 2013 werd gearresteerd – hij voorzag al die jaren in zijn levensonderhoud door te gaan stelen in huizen in de omtrek – heeft hij één interview gegeven. ‘Als je lang alleen bent, verlies je je identiteit,’ zei hij: ‘Je wordt niks.’ Kreeg jij dat gevoel al een beetje na vier dagen?

Waes «Een beetje wel, ja. Zonder klankbord lijkt het allemaal minder zin te hebben. Om dat aan te kunnen, moet je ofwel een héél sterke mens zijn, of bijna compleet gevoelloos. Toen ik terugkwam van die vierdaagse heb ik er uren aan een stuk over verteld tegen de crew. Dat moest er allemaal uit. Ik ben echt een sociaal dier, heb ik geleerd, terwijl ik dacht dat ik toch ook wel een beetje een loner was.

»Eigenlijk ben ik daar wel blij mee. Stel dat ik daar gelukkiger dan ooit was geweest, dan zat ik toch met een groot probleem, neen? Dan moet je verder leven met het besef: ik ben op mijn best als ik alleen ben.»


Rocky I

HUMO Chris McCandless schreef in zijn Magic Bus ook deze zin op: ‘De vreugde van het leven komt voort uit onze aanrakingen met nieuwe ervaringen en bijgevolg is er geen grotere vreugde dan een eindeloos veranderende horizon.’

Waes «Daar kan ik me nu eens helemaal in vinden, zie. Daarom doe ik zo graag wat ik nu doe. Elke keer verandert mijn horizon, elke keer ontmoet ik nieuwe mensen en maak ik andere dingen mee.»

HUMO Maar jouw horizon verandert niet voortdurend, je keert altijd naar huis terug. McCandless koos ervoor om géén houvast meer te hebben.

Waes «Dat snap ik niet aan hem. Hij ontmoet zo veel goeie mensen die het beste met hem voor hebben en toch knipt hij elke keer de banden door. Oók die met zijn ouders, zijn zus en zijn vrienden. Je hebt mensen die dat kunnen, relaties zomaar afkappen, maar ik niet.»

HUMO McCandless noemt menselijke relaties ‘overschat’: ‘Er zijn zo veel andere dingen die onze aandacht verdienen en waaruit je evenveel vreugde kan putten.’

Waes «Met die extreme kant van hem heb ik nooit iets gehad. Ik heb nooit de behoefte gevoeld om me helemaal los te rukken, niet van de samenleving en al zeker niet van mijn ouders en geliefden. Want die relatie met zijn ouders, dat speelt wel een grote rol bij hem. Ik heb het gevoel dat er veel meer aan de hand was dan in het boek en de film wordt gesuggereerd. Die gast had duidelijk een paar issues, hij was duidelijk getormenteerd.»

HUMO Zijn zus Carine heeft eind vorig jaar een boek gepubliceerd, ‘The Wild Truth’. Daarin vertelt ze dat hun vader een gewelddadige alcoholicus was, die Chris met zijn broeksriem sloeg. En de moeder koos altijd vaders kant.

Waes «Echt? Zie je wel! Je voelt dat: die gast wordt gedreven door iets dat sterker is dan alleen maar een verlangen naar avontuur. Dat heb ik nooit gehad.»

'Ik ben geen macho. Mannen die in het weekend met een jeepke survival gaan spelen in de Ardennen: dát zijn macho’s'

HUMO Maar een soort van Magic Bus heb je wel gehad: de zwarte Landrover die ook in ‘Het geslacht De Pauw’ opdook, een soort mobilhome voor macho’s.

Waes «Dat was inderdaad mijn Magic Bus, ja. (Lacht) Maar macho? Ik ben helemaal geen macho, dat heb ik al duuzend keer proberen uit te leggen!»

HUMO Je hebt een T-shirt met de afbeelding van Sylvester Stallone als Rocky aan.

Waes (lacht) «‘Rocky I’ is gewoon een geweldige film. ‘Rambo I’ trouwens ook.»

HUMO Dat is waar. En het is ook waar dat er in Playboy goeie interviews staan.

Waes «Dat beeld van de macho komt uit ‘Het geslacht De Pauw’. Ik kan natuurlijk niet ontkennen dat ik daar voor een stuk mezelf speelde, maar…»

HUMO ...zet eens een adjectief voor ‘een stuk’.

Waes (zucht) «Een groot stuk. En tóch ben ik geen macho. Mannen die in het weekend met een jeepke survival gaan spelen in de Ardennen: dát zijn macho’s. Ze hebben mij daar al vaak voor gevraagd: interesseert mij geen fluit. Zeveraars, dat zijn het. In Spitsbergen bij min 35 met sneeuwscooters racen, oké. Maar in de Ardennen de held gaan uithangen? Komaan.»

HUMO Je bent pas een echte vent als je het risico durft te lopen om dood te vriezen of opgegeten te worden door beren?

Waes «Zelfs risico’s nemen maakt nog geen echte vent van je. Domme risico’s nemen is zelfs typisch macho. Dat doen echte venten niet. Die doen dingen die heel gevaarlijk kúnnen zijn, maar ze zijn wel tot in de puntjes voorbereid en weten op elk moment wat ze moeten doen. Die trappers die ik in Alaska heb gesproken, bijvoorbeeld: dat zijn geen domme macho’s, hè? Dat zijn misschien wel rare gasten, maar ook heel slimme. Die zijn heel berekend.»

[FOTOSPECIAL_31503]

HUMO Nu heb je het ook over jezelf.

Waes «Een beetje wel, ja.»

HUMO Je bent geen macho, maar een übermacho.

Waes «Hier krijg ik mezelf nooit uit gepraat (lacht).

»Dezelfde discussie heb ik ook al jaren over kicks. Iedereen denkt dat ik op kicks uit ben, maar dat is helemaal niet zo. Ik ben vooral nieuwsgierig: ik wil weten hoe al die dingen voelen. Dat vind ik veel belangrijker dan de adrenalinerush.»

HUMO ‘Reizen Waes’ toont die nieuwsgierige kant van je heel duidelijk, veel duidelijker dan al je andere programma’s. Ben je geëvolueerd?

Waes «Ik niet, maar mijn programma’s wel. Ik mag hoe langer hoe meer dingen maken die gewoon schoon of interessant zijn, en niet per se superspectaculair. En daar ben ik heel blij om. Want dat heb ik eigenlijk altijd al gewild.»

HUMO Toch lijkt het alsof je rustiger bent geworden, alsof je minder jezelf wil bewijzen en meer wil delen met je kijker.

Waes «Het zenuwachtige is er wat af, da’s waar. Toen ik vijftien jaar geleden op televisie begon, was ik pas gescheiden, ik had jonge kinderen, ik begon aan een nieuw avontuur. Ik was lange tijd redelijk onrustig, ja. Maar in wezen ben ik nog altijd dezelfde. Au fond veranderen mensen niet, daar ben ik van overtuigd.»


Fluoschoenen

HUMO Het overkomt je nooit dat je aan een jongere versie van jezelf terugdenkt en je afvraagt: ‘Was ik dat écht?’

Waes «Natuurlijk verander je, en ik zou absoluut geen 30 of 20 meer willen zijn, omdat ik me nog nooit zo goed gevoeld heb als nu. Maar ik denk niet dat het verschil fundamenteel is. Soms doe ik iets, en dan streelt mijn moeder over mijn kopke alsof ik nog altijd 10 jaar ben en zegt ze: ‘Gij waart vroeger ook zo.’ Hetzelfde heb ik met mijn broer. Ik heb nog altijd hetzelfde soort gesprekken met hem, hij is ook nog altijd dezelfde jongen.»

'Ik kan perfect de huismus uithangen. In de zetel liggen, op het gemak om boodschappen gaan, een beetje koken...'

HUMO De Tom Waes die vroeger al eens op de vuist ging, dat ben jij dus nog altijd?

Waes «Die niet meer, neen. Dat is één van de lessen die ik heb geleerd: kalm blijven, nadenken, geen domme dingen doen, zelfs al ben je heel boos. Maar ik word wel nog altijd boos om dezelfde dingen. En mochten ze mijn vrouw of kinderen iets aandoen, dan sla ik er wél op.»

HUMO Ik heb me nog nooit zo goed gevoeld als nu, zeg je. Je bent 46: heb je de klip van de midlifecrisis omzeild?

Waes «Dat denk ik wel, ja, en ik ben er zeker van dat mijn werk me daarbij geholpen heeft. Ik heb nooit ook maar íéts van een dreigende midlifecrisis gevoeld. Ik kan zelfs goed met de saaiheid van het dagelijkse leven om. Volgens mijn vrouw zijn er weinig mensen die zo goed kunnen thuiszitten als ik. Dat is waar: ik kan perfect de huismus uithangen. In de zetel liggen, op mijn gemak om boodschappen gaan, een beetje koken… Het helpt natuurlijk dat ik weet dat ik twaalf dagen later weer op een vliegtuig stap (lacht).»

HUMO Je vindt het niet moeilijk om ouder te worden?

Waes «Totaal niet. Voor mijn kinderen ben ik een oude zak, en daar geniet ik van. Als hun vrienden op bezoek zijn, en ik vertel iets grappigs, dan rollen zij altijd met hun ogen. Al-tijd! Want papa is per definitie flauw. Ongelofelijk geestig, vind ik dat. Zo hoort het namelijk. Onlangs ging ik schoenen kopen met mijn dochter van 18. Ik had er gekozen met fluokleuren. ‘Die mag jij niet kopen,’ zei ze, ‘daar ben je te oud voor.’ Ik heb ze laten staan.

»Op een krampachtige manier jong proberen te blijven, is belachelijk. Maar ik vind het minstens zo dwaas om je af te keren van alles wat nieuw is. Ik ken leeftijdgenoten die niet liever doen dan zeiken op Twitter en Facebook. Dat vind ik eigenlijk nog onnozeler dan een paar fluosportschoenen.»

HUMO ‘Reizen Waes’ scoort goed bij jongeren, blijkt uit het kijkcijferonderzoek.

Waes «Daar zijn ze vooral bij de VRT heel blij om, want het is voor hen niet makkelijk meer om die doelgroep te bereiken. Ik vind dat ook heel plezant, maar ik maak mijn programma’s niet met één of andere doelgroep in mijn achterhoofd.»

HUMO Ben je teleurgesteld dat er geen tweede seizoen van ‘Wauters vs. Waes’ komt?

Waes «Neen. Mochten de VRT en VTM overeenkomen en het opnieuw voorstellen, dan zou ik ongetwijfeld ja zeggen – omdat het zo fantastisch leuk was om te doen. Maar eigenlijk ben ik blij dat de vraag níét komt. Dat programma was op alle vlakken dusdanig tóp dat je er beter geen vervolg aan breit, want dat kan haast alleen maar tegenvallen.

»We hebben ‘Wauters vs. Waes’ gemaakt met vijf van de meest ervaren tv-makers in België, en ik kan er nog altijd niet bij dat níémand van ons zich toen heeft afgevraagd: ‘Wat als het nu eens 8-0 wordt?’ Dat had gekund, hè? Of 7-2. Dan had je nul komma nul spanning. Niet eens bij stilgestaan! Alleen al op dat vlak hebben we hoerenchance gehad. En echt waar: we hebben niet gefoefeld.»

HUMO Ben je niet gewoon bang om deze keer te verliezen? Koen oogt tegenwoordig fitter dan jij.

Waes «Fitter?! Magerder, ja, maar dat wil niks zeggen (lacht).»


Bekijk de trailer van 'Reizen Waes':

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234