null Beeld

Tony Stevaert overleden

Tony Stevaert (52), broer van Steve Stevaert, is gisteren overleden. Hij was voorzitter van SP.A-Wemmel en zat in de gemeenteraad in het kartel WEMMEL (CD&V, N-VA, SP.A, GROEN! en onafhankelijken). Bij de Vlaamse parlementsverkiezingen van 2004 en 2009 raakte hij niet verkozen. In mei 2003 gaf hij een interview aan Humo.

Verschenen in Humo 3273/23 op 27 mei 2003

'Ik heb Steve óók nooit helemaal kunnen doorgronden, hoor', zegt Tony Stevaert (45), sociaal verpleegkundige, SP.A-gemeenteraadslid in Wemmel en jongere broer ván. 'Bij zijn diepste zielenroerselen raak je niet.'

De VRT probeert het deze week toch. Wekenlang zaten ze de SP.A-voorzitter met een handcamera op de hielen: voor, tijdens en na de verkiezingen waarvan hij de onbetwiste koning werd.

Tony Stevaert «Zelfs die zondag in het cultuurcafé van de VUB (waar de SP.A-top samenkwam, red.) liep ik jubelend rond: 'Mijn broer! Het is nogal wat!' Steve niet. Hij wordt nooit boos, huilt niet, laat zich niet gaan. Ik schrok er zelfs van toen hij helemaal op het einde van de avond even met zijn armen zwaaide en riep: 'En nu iedereen iets drinken!' Zoveel uitbundigheid is voor hem al ongebruikelijk.»

HUMO Zijn jullie heel anders?

undefined

Stevaert «Er was vroeger toch al een heel duidelijk verschil. Mijn kamer hing vol posters van popgroepen. Aan zijn muren hingen Fidel Castro en Che Guevara. Hij was al heel jong aan het nadenken over onrechtvaardigheid. Ik denk dat hij in de cafés in Hasselt - waar hij op zijn vijftiende naar de hotelschool ging - veel verhalen hoorde van mensen die onterecht in de problemen waren gekomen.

»Hij komt ook altijd terug op het leven van onze grootvader. Die was mijnwerker, heeft zich zijn leven lang afgebeuld, maar op de dag dat hij met pensioen mocht, kreeg hij te horen dat hij longkanker had. Dat heeft Steve heel erg geschokt. Mij ook wel, maar ik was toch vier jaar jonger. Ik heb dat minder intens beleefd, en ik legde minder dat verband met armoede en achterstelling.»

HUMO Las je ook al heel jong Bakoenin en Kropotkin, zoals hij?

undefined

Stevaert «Ik niet, neen. Maar mijn broer was heel vroeg rijp. Hij had ook al heel snel ideeën over hoe de wereld in elkaar zat, en wat er moest veranderen.»

HUMO Maar je werkt als sociaal verpleger in het Sint-Pieters-ziekenhuis in Brussel. Je komt daar toch ook op voor de allerarmsten: gemarginaliseerden en illegalen zonder geld en rechten, alleenstaande bejaarden?

undefined

Stevaert «Ja, hoe goed ons sociaal systeem ook is, ik vind het heel erg dat er nog altijd zoveel mensen door de mazen van het net glippen. Gisteren nog een moeder wier zoon opeens is gestorven. Hij had schulden, en zij heeft geen geld! 'Ik heb niet eens tijd om te treuren,' zei ze me.

»Maar ik heb mijn bekommernis niet zozeer politiek vertaald; ik blijf dichter bij wat er onderaan de maatschappelijk ladder gebeurt. Toen onze equipe groter werd en ze me vroegen fulltime coördinator te worden, heb ik zelfs neen gezegd. Ik ben nu adjunct-coördinator, zodat ik de helft van de tijd op het terrein kan blijven werken.

»Ik wil niet zo'n chef zijn die van bovenaf zegt: 'Zo doen jullie het, punt!' Ik voel me sterker als ik kan zeggen: 'Zo is het beter want ik wéét hoe het zit; ik doe hetzelfde werk als jullie.'

»Ik ben ook liever een collega dan een chef. Ik ben heel blij dat ik boven mij nauwelijks hiërarchie voel.»

Tony Stevaert: 'Waar de mensen belangrijk zijn'

HUMO Je hebt een probleem met autoriteit. Daarin lijk je dan toch op je broer.

Stevaert «Mja. Maar Steve wou van school en was op zijn vijftiende weg. Ik was en bleef een goeie student. Ik onderwierp me meer, ik was niet sterk genoeg om in opstand te komen. Hoewel ik heel moeilijk neen kan zeggen. Ik heb zelfs boeken gelezen over hoe je dat doet zonder je schuldig of slecht te voelen. Daar zijn technieken voor.

»Mijn vader kon dat ook niet: neen zeggen.»

HUMO Vandaar: jullie zijn thuis gewoon niet getraind in het accepteren van autoriteit.

undefined

Stevaert «Neen. Dat klopt. Onze ouders vermaanden ons hoogstens uit bezorgdheid. En daar sprong mijn broer dan helemaal anders mee om dan ik. Hij was tactischer, zal ik maar zeggen. Als mijn vader zei: 'Nu wordt je haar te lang. Je moet het laten knippen,' dan begon ik daar een discussie over: 'Maar ik wil dat niet! Ze hebben op school allemaal lang haar!' Maar de volgende dag zat ik dan braaf bij de kapper.

»Mijn broer zei gewoon: 'Ja, pa. Het komt in orde.' En drie weken later was zijn haar nog altijd niet geknipt (lacht). Dat is wel zo'n beetje het verschil tussen mij en mijn broer. Ik kwam veel vaker in de problemen, omdat ik zijn sluwheid miste.»

HUMO Benijdde je hem?

undefined

Stevaert «Hij haalde evenveel streken uit als ik, maar ik kreeg altijd straf en hij ontliep die altijd. Daar was hij heel goed in. En - heel eigenaardig - dat werd hem dan niet eens kwalijk genomen. Dat gaf mij weleens het gevoel: 'Zeg! Waarom ben ík het altijd geweest?' Mijn vader zei dan altijd wel dat hij 'm eens goed ging aanpakken, maar mijn broer is zo'n handige, hè.

»Hij maakt zich ook bijna nooit kwaad. Zelfs als hij met iemand echt problemen had, kon hij die oplossen zonder kletterende ruzie. Hij bereikt altijd zijn doel zonder dat de anderen het gevoel hebben dat hij hen tegen de haren in strijkt. Dat moet je maar kunnen, mensen méé krijgen zonder dat ze beseffen dat ze daar eigenlijk helemaal geen zin in hebben, haha. Dat is een gave hè, en voor een politicus een godsgeschenk.»

HUMO Is zijn vriendelijkheid ook niet een soort wapen?

undefined

Stevaert « Ja, haha. Je kan mijn broer moeilijk iets weigeren.

»Hij laat ook altijd alle deuren open, valt nooit iemand echt aan. Het televisiedebat tussen Verhofstadt en De Clerck was zo snijdend omdat je voelde: hier spelen ze de man en niet de bal. Zoiets doet Steve nooit, en toch komt hij niet zwak over.

»Hij durft ook onpopulaire maatregelen te nemen. Toen hij overal flitspalen neerpootte, heb ik het op straat wel moeten horen: 'Zeg, die broer van jou kost mij nogal wat geld!' En nu met die nultolerantie wat betreft rijden en drinken is het: 'Nu gaat hij toch wel héél ver!' En toch wordt het hem nooit echt kwalijk genomen. Alles wat hij doet, is ook altijd totaal terecht. Als je zegt: 'Eén pintje mag wel, of misschien zelfs twee,' hoe trek je dan nog een duidelijke grens?»

HUMO 'Ik ben anders dan anderen,' heeft hij zelf eens gezegd.

undefined

Stevaert «Ja, maar hij is wel authentiek. Hij is zoals hij is.»

HUMO Vond je hem vroeger soms een rare?

undefined

Stevaert «Ja, als hij weer eens uren aan een stuk luisterde naar de oorlogsverhalen van een man van tachtig. Dat deden andere gasten van zestien jaar niet. Hij zat altijd bij mijn grootouders. Hij sprak graag met oudere mensen. Die hadden wijsheid, en hadden veel meegemaakt. Hij was niet geïnteresseerd in voetballen of tenten bouwen, maar in levensverhalen.

»Hij wilde weten hoe mensen leefden en functioneerden. Hij wist ook altijd alles van iedereen: 'Dat is de dochter van dié, en ze hebben zo'n auto en gaan naar die school...' Hij stapte op iedereen af, onthield alle namen en gezichten. Nu nog kan hij iedereen altijd situeren: wie wat is en waarom. Dat helpt hem situaties in te schatten, te weten wat er voor mensen belangrijk is.»

Tony Stevaert: 'Bruto Nationaal Geluk'

HUMO Waren jullie ook boezemvrienden?

undefined

Stevaert «Ik zocht hem eigenlijk vooral op om raad te vragen. Als ik een probleempje met mijn ouders had, wilde ik dat ook zo handig kunnen regelen als hij.

»Spelen deed ik toch meestal met mijn zus. Ik was veel meer een speelvogel. Hij was serieuzer, zat altijd met vrienden te vergaderen. Hij had toen al constant ideeën en plannen, bijvoorbeeld: 'Hoe kan ik deze vakantie aan geld geraken? Het is binnenkort Jazz Bilzen, daar moet ik toch op één of andere manier munt uit kunnen slaan?'

»Als hij ergens een mogelijkheid zag, wilde hij die ook benutten. Op Jazz Bilzen heeft hij toen met een kar met paard ijsjes verkocht, tenminste tot de hel losbrak omdat het paard op hol sloeg (lacht). Hij had een sterke drang om zelfstandig te zijn en zijn zin te kunnen doen. Vandaar ook dat hij dat studentencafé begonnen is. Iedereen was daartegen. Hij had geen startkapitaal en mijn ouders wilden zich niet borg stellen.

»Maar als hij iets in zijn hoofd heeft, dan doet hij het ook. En dan kan hij ook overtuigen. Hij heeft dan toch ergens iemand gevonden die - volledig terecht, blijkt telkens weer - vertrouwen in hem had.

»Mijn broer heeft een enorm zelfvertrouwen.»

HUMO Jij lijkt toch ook goed te weten wat je doet.

Stevaert «Ja, maar toch. Ik ben veel meer een perfectionist. Ik heb veel meer tijd nodig om een beslissing te nemen, ik beredeneer veel meer, bekijk alles tien keer van een andere kant. Mijn broer denkt snel en handelt snel, en hij is veel stressbestendiger. Hij was altijd de enige die geen hoofdpijn had tijdens examens.

»Ik haalde soms slechte cijfers, puur omdat ik te zenuwachtig was. Daar had hij totaal geen last van. Als ik denk aan wat hem nu allemaal te wachten staat, denk ik: 'Wordt hij niet volslagen gek van die hel?' Maar ik heb de indruk dat het voor hem fysiek veel slopender is dan mentaal.

»Het is dat perfectionisme waarmee ik zoveel druk op mezelf zet: ik wil graag alles incalculeren, geen fouten maken.»

HUMO Je broer is geen perfectionist?

Stevaert «Mijn broer heeft veel gezond verstand, en ik denk dat hij dat weet. Als hij met een oplossing komt, voelt hij instinctmatig aan: dit is de goeie oplossing. Hij voelt geen stress, want hij twijfelt niet, en hoeft niet, zoals ik, alles tot in het kleinste detail uit te rafelen en van alle kanten te bekijken. Daarvoor is hij té zeker van wat hij doet.

»Toen hij opeens het openbaar vervoer gratis wilde maken, raakte ik plaatsvervangend in paniek: 'En de taxichauffeurs dan? Die raken dan een deel van hun klanten kwijt! Heeft hij dat wel allemaal overwogen?' Maar ik raak dan verstrikt in al mijn overwegingen en ik verlam.

»Hij voelt: 'Deze ingreep is goed,' en hij gaat ervoor! En hij had wéér gelijk. Ook die gratis trams en bussen zijn een groot succes geworden.»

HUMO Waarover zijn jullie het politiek al heel erg oneens geweest?

Stevaert «De communautaire problemen! Toen hij in Hasselt zat, vond hij 't niet eens de moeite zich ermee bezig te houden. Ondertussen heeft hij gelukkig wel door hoe fnuikend ze kunnen zijn, en ziet hij het belang ervan in.»

HUMO Heeft hij je ertoe aangezet in Wemmel een SP.A-afdeling op te richten?

Stevaert «O neen. Hij heeft mij nooit gepusht in wat voor richting dan ook. Neen, vrienden hebben mij een keer naar een bijeenkomst van SP.A-vernieuwingsbeweging Roza meegenomen. En daar zei Leo Peeters: 'Waar jij zit, in Wemmel, is er geen SP.A.' En dat heeft mij geprikkeld. Wemmel is een faciliteitengemeente. Dezelfde Fransgezinde burgemeester heeft er 35 jaar lang de touwtjes in handen gehouden.

»Ik wist dat het moeilijk zou worden, en met de verkiezingen hebben we dan ook een kartel gevormd. Dat heeft nu toch een schepen, die de consensus tenminste kan breken. De dossiers waar we het niet mee eens zijn, komen daardoor in de gemeenteraad. Er kan nu dus niks meer in donkere achterkamertjes worden geregeld.

»Mijn broer heeft me nog nooit zo vaak gebeld als tijdens die eerste gemeenteraadsverkiezingen. Elk kwartier wilde hij weten: 'En, hoeveel stemmen heb je al?' (glimlacht).

»Maar voor mij blijft het bij gemeentepolitiek. Hier kan ik ervoor zorgen dat de straten veilig zijn, dat het beetje groen dat er is gerespecteerd wordt. Ik kan jongeren aan een skatebaan helpen. Hier kan ik de maakbaarheid van de samenleving overzien.

»Steve heeft me al eens gezegd dat zijn beste periode toch ook zijn burgemeesterschap van Hasselt was. Hij had genoeg macht om concreet dingen te veranderen, en hij kon ook de straat op en praten met de mensen.

»Ik zou nu echt niet in zijn plaats willen zijn. Ik zou absoluut niet fulltime met politiek bezig willen zijn. Ik wil ook nog vader zijn, en zoon, en man, en vriend. Ik wil constant proeven van al die facetten van het leven. Hij heeft daar weinig tijd voor.

»Als hij hier speelt met mijn kinderen: dat is eigenlijk het enige moment dat ik hem intens bezig zie met iets anders dan de politiek. Van kinderen is het bij hem met al die drukte gewoon nooit gekomen.»

HUMO Weet je wat hij eigenlijk wil? Wanneer zal hij tevreden zijn?

Stevaert «Dat vraag ik me ook vaak af: wanneer is het genoeg geweest? Of: wanneer vindt hij het nu echt leuk? Ik weet het niet. Ik wil niet zeggen dat hij een soort roeping heeft, maar het lijkt er toch op. Het is gewoon weer: Steve heeft een idee, en dat idee moet hij kunnen uitwerken. En dus wil hij genoeg invloed om dat te kunnen doen.

»Hij zegt: ik wil het bruto nationaal geluk verhogen, en ik denk echt dat hij dat meent. Hij vindt het écht erg dat mensen zuur kijken, dat iedereen klaagt en kritiek heeft, dat niemand gelukkig is.»

HUMO En hij weet hoe dat moet, gelukkig zijn?

Stevaert «Misschien is dat ook wel zo. Hij is, denk ik, gelukkig geboren: niet gecompliceerd en heel optimistisch ingesteld. Hij heeft een psyche die hem in staat stelt heel goed te functioneren. Hij heeft geen last van remmingen, angsten, onzekerheid, stress... Ik denk dat dat heel aangenaam moet zijn.»

Tony Stevaert: Te veel leed

HUMO Hij focust zich op de gewone mensen. Ik denk niet dat de groep mensen waar jij je om bekommert daarbij hoort.

undefined

Stevaert «Hm, ja. Dat denk ik nu ook niet. Hij vraagt mij altijd te vertellen over wat ik meemaak. Ik kom situaties tegen waarmee hij nooit geconfronteerd wordt. Ik kom echt in contact met de allerarmsten, en wat mij heel erg frustreert, is dat er niet altijd een oplossing is, en dat je soms moet zeggen: 'Het spijt me, maar ik kan u niet helpen.'

»Weet je, ik heb zelf eens in het ziekenhuis gelegen met een vrij ernstig probleem. Steve is toen het ziekenhuis binnengeslopen om mij te bezoeken, maar heeft het maar vijf minuten volgehouden. Het ziekenhuis is zijn terrein helemaal niet. Hij valt flauw zodra hij bloed ziet.

»Hij heeft me ook al vaak gevraagd: 'Hoe hou jij het hier uit?' Hij kan dat niet aan, zoveel menselijk leed. Een jonge aidspatiënt die nog 30 kilo weegt en aan twintig apparaten vasthangt, dat kan hij niet zien.»

HUMO Zo'n patiënt is natuurlijk ook moeilijk in te passen in een utopisch project.

undefined

Stevaert «Neen, maar dat is geen kwestie van harteloosheid, hij is er gewoon te gevoelig voor. Dat ik daar zo op apegapen lag, dat maakte hem angstig. We hebben al gezegd: als Steve eens ernstig ziek wordt, zal hij een heel moeilijke patiënt zijn.»

HUMO Dan stuit hij op de grenzen van de maakbaarheid.

undefined

Stevaert «Ja. Dat is waar ik vaak van wakker lig, van die onmacht die ik voel. Dat moet je kunnen accepteren. Ik denk dat dat misschien wel het moeilijkste is wat er bestaat: toegeven dat je onmachtig bent, durven zeggen: 'Ik wil u wel helpen, maar het spijt me: ik kan het niet.'»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234