Topdokters: uroloog en penisprofessor Piet Hoebeke

Recht, krom, dik, dun, nagemaakt of echt. Onze vrouw volgde penisprofessor Piet Hoebeke (UZ Gent) twee dagen op de voet en zag dat de perfecte penis niet bestaat.

Een jongetje van zes ligt met ontbloot piemeltje op de behandelingstafel. Zijn ouders en professor Piet Hoebeke staan over hem heen gebogen. ‘Plassen lukt wel, maar de operatie in het andere ziekenhuis is mislukt.’ De moeder aarzelt om het uit te spreken: ‘We zijn bang dat een stukje is afgestorven.’

Het jongetje is geboren met hypospadie, een aangeboren afwijking waardoor het plasgaatje zich niet bovenaan maar onderaan de eikel, of zelfs lager, bevindt. Het komt steeds vaker voor, ondermeer door oestrogenen in het milieu. Doorgaans is een ingreep nodig.

‘Het is slecht uitgevoerd, maar afgestorven is het weefsel niet,’ zegt Hoebeke. Als het jongetje een beetje angstig opkijkt, voegt hij er met een glimlach aan toe. ‘Ik kan dat wel herstellen, hoor.’ Hoebeke – open gezicht, zachte blik – zegt het met zoveel naturel dat het kereltje zich meteen ontspant.

Zijn moeder blijft bezorgd. ‘Hij is wat gefrustreerd, op school plagen ze hem soms dat hij een kleintje heeft.’ ‘Jij hebt helemáál geen kleintje,’ sust Hoebeke nadat hij het even heeft nagemeten. ‘Jouw velletje is weggehaald. Omdat andere jongetjes dat velletje nog wél hebben, lijkt hun piemeltje misschien langer, maar dat is niet zo. Als ze je nog eens plagen, stuur je hen maar naar mij. Ik ben professor, ik wéét zulke dingen. Goed?’ Het jongetje kijkt verlegen weg, maar lijkt wel opgelucht.

‘Veel moeders vragen me of de penis van hun zoontje niet te klein is,’ zegt Hoebeke na de consultatie. ‘Ik meet altijd. Meten is weten. Bij een kleuter moet de gestrekte lengte ongeveer vier centimeter zijn. De meeste jongens halen dat vlot.’

Piet Hoebeke «Ik druk mijn studenten op het hart om het alsjeblieft nóóit te zeggen, mochten ze ooit dénken dat iemand een kleintje heeft. Zo begint het probleem vaak: iemand op school of in de sportclub merkt op dat ze klein geschapen zijn. Maar de lengte in rust is totaal irrelevant. Je kan een man hebben met een penis van 4 centimeter en één met 12 centimeter in rust, die in erectie allebei 14 centimeter halen.

'Ik ken mannen met een kleine penis met een perfect seksleven en groot geschapen mannen die slechte seks hebben'

»Ik heb me ooit bezondigd aan penisverlengingen, zoals ik in het vorige fameuze Humo-interview vertelde, maar dat doe ik absoluut niet meer. Er bestaat geen wonderoperatie die werkt en die zal er ook nooit komen. Nu verwijs ik zulke mannen naar een psycholoog. Bij sommigen helpt dat, anderen blijven – doorgaans onterecht – gefrustreerd.

»Moeders die zich zorgen maken, probeer ik altijd gerust te stellen. Je moet trouwens sowieso de puberteit afwachten. Ik heb mij ook al vergist. Bij een jongen met een heel kleine penis dacht ik ooit dat het niet goed zou komen. Maar in de puberteit heeft hij een penis van 8 centimeter in erectie gekregen. Hij heeft nu een goed vriendinnetje, is seksueel hypergelukkig en wil absoluut niets meer veranderen aan zijn penis. Ik durf daar geen uitspraken meer over te doen. Ik ken mannen met een kleine penis met een perfect seksleven en groot geschapen mannen die slechte seks hebben.»


Vertrouwensband

Een kamer verder wacht een tienermeisje met haar moeder. De begroeting met Hoebeke is hartelijk. Hij opereerde haar vlak na de geboorte voor aangeboren afwijkingen aan de blaas, nieren en vagina. De laatste tijd heeft ze vaak infecties.

‘Heb je last bij seksueel contact?’ vraagt hij tijdens een controle-echo.

‘Soms doet het pijn bij de penetratie. Toen ik dat tegen mijn huisarts zei, antwoordde die dat het tussen mijn oren zat.’

‘Oei, dat is niet het antwoord waar je op zit te wachten. Misschien heb je wel last van honeymoon cystitis: dan krijg je een blaasontsteking na seksueel contact. Is er bij jou een verband?’

‘Nee.’

Zulke intiemere vragen stelt Hoebeke bewust als hij zijn patiënten even alleen kan spreken.

Hoebeke «Ik heb geen gêne om seksuele of delicate onderwerpen te bespreken met mijn patiënten. Veel kinderen volg ik al van bij de geboorte voor aangeboren afwijkingen, het is belangrijk dat ik met hen ook praat over seks, over klaarkomen of erectieproblemen. Jongeren met aangeboren beper kingen hechten ook veel belang aan seksualiteit.

»Maar bij mijn adolescente patiënten pak ik het extra voorzichtig aan. Ik probeer hen even zonder hun ouders te spreken, tijdens de echo bijvoorbeeld. Zodat ze zich veilig voelen en vrijuit durven te spreken. Dan pols ik of ze al seksueel actief zijn. Of ze weten wat masturberen is. En of ze het erover willen hebben.

»Het is belangrijk om er normaal over te doen en alles te benoemen: masturberen noem je masturberen. En je moet goed letten op hun reactie, hun lichaamstaal. Zeker bij jonge adolescenten moet je aanvoelen of ze er wel klaar voor zijn.

»Soms geef ik hen mijn e-mailadres, zodat ze moeilijke vragen kunnen mailen of een aparte consultatie kunnen vragen. Ik vertrek vanuit hun nood, ik dring het nooit op als iemand zulke intieme details niet wil bespreken. Maar vaak krijg ik heel relevante vragen via mail.

»Veel jongens met een penis die minder gevoelig is, hebben mij zo al laten weten hoe lastig ze het vinden dat ze erg laat klaarkomen. Als je vaak geopereerd bent aan je penis, zijn veel gevoelszenuwen weg, waardoor je moeilijker en trager klaarkomt. Voor hen is dat een groot probleem. Ik heb daar geen oplossing voor, maar vaak helpt het al als ik uitleg hoe dat komt.

»Ik kan er met hen over praten omdat de vertrouwensband na al die jaren doorgaans groot is. Een tienerpatiënt van mij heeft nu een ejaculatiestoornis. Dat valt hem zwaar. Hij heeft er met mij al vaak over gesproken, maar nog nooit met zijn ouders.

»Door mijn kennis als uroloog weet ik ook wat het probleem kan zijn. Bij iemand met hypospadie moet ik vragen of zijn penis in erectie recht staat. En bij jongens met spina bifida moet ik weer andere vragen stellen. Bij hen loopt de bezenuwing mis. Zo heeft masturbatie voor hen soms weinig zin, omdat sommigen niets voelen. Daarom hebben we een manier uitgewerkt om de zenuw boven het letsel te verbinden met hun penis. Dan krijgen ze een soort gevoel in hun piemel, waardoor ze wél kunnen klaarkomen. We hebben dat bij vier jongens gedaan; voor hen was dat extreem belangrijk. We willen jongvolwassenen met seksuele beperkingen de maximale mogelijkheden geven om toch seksueel actief te kunnen zijn.

»Of dat signaal zich dan in hun hersenen ook vertaalt in een orgasme is een ander verhaal. Ik zeg altijd: ik heb ooit een bijna volledig verlamde patiënt gekend die kon klaarkomen als zijn vrouw aan zijn oor likte (lacht). Soms is het even zoeken.

»Vroeger voerde ik de seksuele gesprekken met meisjes ook zelf omdat ik de enige kinderuroloog was. Gelukkig doet mijn vrouwelijke collega dat nu. Daar voel ik me beter bij. Het lijkt mij toch ongemakkelijk voor meisjes van 15 om over masturberen te praten met een mannelijke dokter van 50, niet?»


Ethisch onverantwoord

Een uur later. Een tengere ‘jongen’ zit te wachten in de consultatiekamer, zijn muts diep over zijn hoofd getrokken. Zijn borsten en baarmoeder heeft hij al laten verwijderen. Nu wil hij een penis. Professor Hoebeke maakt fallussen die hij samen met de plastisch chirurgen reconstrueert uit lichaamseigen weefsel.

‘Ik wist al vrij vroeg dat er iets niet klopte,’ zegt de jongen, ‘maar ik heb lang niet geweten dat genderdysforie bestond.’ ‘Ben je als meisje seksueel actief geweest?’ vraagt Hoebeke voorzichtig. ‘Nee. Of toch niet met een jongen. Waarom?’ ‘Ik moet weten of je maagdenvlies intact is. Voor de fallus heb ik wat slijmvlies van de ingang van de vagina nodig.’

De jongen heeft bij het transgenderteam al veel uitleg gekregen, zelfs een hele reeks dia’s van geslaagde en minder geslaagde fallussen gezien. Om te zorgen dat hij goed begrijpt wat de ingreep inhoudt, tekent Hoebeke wat hij gaat doen.

Hoebeke «Het weefsel van je voorarm of je been rol ik tot een plasbuis. Je vagina verwijderen is het gevaarlijkste deel van de operatie. Daarna moet ik je bekkenbodemspieren sluiten om te vermijden dat je als oudere man last zou krijgen van oudevrouwenproblemen zoals organen die verzakken.

»De clitoris zelf plaats ik naar voren onder je huid. Bij seksueel contact zal je je clitoris nog kunnen stimuleren, maar die zal wel minder gevoelig zijn dan vroeger.»

Hoebeke somt de voor- en nadelen op. ‘Ik kan een plasbuis maken van 20 centimeter.’ Hij kijkt de jongen even aan. ‘Laat het anders even bezinken.’

In de kamer ernaast wacht een transman met een bril. Hij komt om een erectieprothese, zodat hij ook seks kan hebben. Hoebeke demonstreert vlot de verschillende mogelijkheden. ‘Kijk, dit is een opblaasbare prothese met een pompje. Het nadeel: dit is gemaakt voor oudere, impotente mannen. Die gebruiken dat nog hoogstens één keer per maand gedurende tien jaar. Honderdtwintig keer gaat dit zeker wel mee.’

De man lacht wat zenuwachtig. ‘Maar jij bent jong,’ glimlacht Hoebeke, ‘en met die hormonentherapie heb je zéker een hoog libido. Voor iemand als jij gaat het gemiddeld vijf à tien jaar mee.’ Hoebeke neemt vervolgens een wit plooibaar staafje. ‘Dit is het alternatief. Dan is je fallus altijd hard. Maar wees gerust: het is onbreekbaar. En als je het zo plooit (knakt het omlaag), kan je het wegsteken. Alleen is dit véél duurder.’ De patiënt zal voor het staafje kiezen.

Hoebeke «Voor transgenderoperaties hebben we nagenoeg geen concurrentie. Niet alleen omdat we na die eerste operaties in de jaren 80 een heel expertiseteam hebben uitgebouwd, maar ook omdat niemand dat wil overnemen. Als een man komt zeggen dat hij graag een vrouw wil zijn, deinzen veel collega’s terug. Ze willen daar liever niets mee te maken hebben. Zeker twintig jaar geleden werden die patiënten héél vlotjes naar hier doorverwezen. Het taboe was groot.»

HUMO Waarom stond u er wel voor open?

Hoebeke «Ik heb geen enkel probleem met mensen die ‘anders’ zijn. Ik ben zelf getrouwd met een man. Homoseksualiteit is voor mij gewoon een aangeboren kenmerk, net zoals de kleur van mijn ogen. Bij transseksualiteit is dat net hetzelfde, alleen moet je daar ook iets voor doen: je laten opereren. Ik zie het probleem ook niet. Wie heeft er nu last van dat een man een vrouw wil worden?»

HUMO Hebt u zich als homo ook vaak ‘anders’ gevoeld?

Hoebeke «Niet echt. Ik kom wel uit een streng katholiek gezin. Homoseksualiteit behoorde niet tot de norm. Ik heb dus ook wel geprobeerd om een vriendin te hebben, omdat ik dacht dat het zo hoorde, maar dat was niets voor mij.

»Mijn coming-out viel toevallig samen met het opduiken van aids. In het begin spraken mijn professoren zelfs nog over GIDS: het gay immune deficiency syndrome, de nieuwe ziekte die homoseksuele mannen trof. In de clandestiene gaybars in Gent hoorde ik al snel over de eerste aidsslachtoffers. Als je je als 21-jarige net hebt geout als homo, is dat wel even schrikken. Maar ik besefte snel dat promiscuïteit een belangrijke rol speelde bij de infectie.

'Collega's vallen mij soms aan omdat ik transgenders opereer. Eén erg katholieke collega heeft ooit publiekelijk op een congres gezegd dat ik mensen vermink'

»Maar zelfs in die omstandigheden heb ik nooit problemen ondervonden, ook niet professioneel. De enige die het er echt moeilijk mee had, was mijn vader. Maar ook hij is bijgedraaid toen hij besefte hoe onbelangrijk het eigenlijk was voor wie ik ben. Al besef ik wel hoeveel geluk ik heb dat ik in België geboren ben. Hier is het homohuwelijk mogelijk gemaakt, terwijl je elders de tolerantie ziet krimpen.»

HUMO Krijgt u soms negatieve reacties omdat u transgenders opereert?

Hoebeke «Jazeker, collega’s kunnen mij soms echt aanvallen. Eén erg katholieke collega heeft eens publiekelijk op een congres gezegd dat ik mensen verminkte. En dat het ethisch onverantwoord was wat ik deed. Iedereen heeft recht op vrije meningsuiting, maar hij mag niet proberen om mijn werk te verbieden. Alles wat afwijkt van het klassieke dichotome man-vrouwplaatje maakt mensen blijkbaar bang. En soms ook agressief.»

'We weten nu dat er ook bij transgenders veel diversiteit is. In het spectrum tussen man en vrouw zitten méér dan vijftig tinten grijs'

HUMO Hoe reageert u op zo’n aanval?

Hoebeke «Ik antwoord dat ik echt wel weet wat ik doe. Ik volg de internationale richtlijnen van de wereldberoepsvereniging voor gezondheidszorg voor transgenders. Vroeger heeft men geprobeerd om transgenders psychotherapie te geven, met veel suïcides als gevolg. Ach, het is een oud verhaal: homoseksualiteit moest vroeger ook psychiatrisch behandeld worden. Ook zonder resultaat.

»Intussen weten we dat een transseksueel zich beter voelt als we hem hormonen geven en de secundaire geslachtskenmerken veranderen. Vandaag verplichten we trouwens niemand meer om all the way te gaan. Als transvrouwen wél borsten willen, maar toch hun penis willen behouden, is dat hun individuele recht. Daar hebben wij geen uitstaans mee. We weten nu dat er ook bij transgenders veel diversiteit is. In het spectrum tussen man en vrouw zitten méér dan vijftig tinten grijs.»

HUMO Is de samenleving toleranter geworden voor kinderen met dysforie: jongens die zich een meisje voelen of meisjes die echt een jongen willen zijn?

Hoebeke «Ik denk het wel. Ik zie vandaag heel wat ouders die hun kinderen daarin steunen. Het UZ Gent heeft ook een kinderprogramma: kinderen die zich aanmelden met genderdysfore klachten, worden er au sérieux genomen. Ze kunnen zich er kleden zoals ze willen, de spelletjes spelen die ze verkiezen... Onze psychologen onderzoeken de genderdysfore symptomen, en als die sterk zijn, kunnen zij de ouders en de school het advies geven om erin mee te gaan.

»Het heeft ook geen zin om je kind door ‘opvoeding’ op andere gedachten te brengen. Dat weten we uit de fameuze maar pijnlijke casus van John/Joan. John had door een foute besnijdenis zijn penis verloren bij de geboorte, waarop besloten werd om hem dan maar als meisje – Joan – op te voeden. Kinderpsycholoog John Money beweerde op basis van die casus dat je genderneutraal bent bij de geboorte en dat je opvoeding bepaalt of je een jongen of een meisje wordt. Hij publiceerde ook rapporten dat Joan zeer gelukkig was. Maar later bleek dat Joan als meisje doodongelukkig was. Toen hij ontdekte dat hij een man was, heeft hij de naam David gekozen en zich op zijn 15de weer tot jongen laten aanpassen. Uiteindelijk heeft hij op latere leeftijd zelfmoord gepleegd.

»Wie zich gesteund voelt, stelt het veel beter dan jongeren die vanwege hun dysforie worden verworpen door hun ouders of broer of zus. Dat is even afschuwelijk als racisme.»

HUMO Vanaf welke leeftijd kunnen die kinderen ook een medische behandeling krijgen?

Hoebeke «Als de genderdysforie aanhoudt en de beginnende puberteit de diagnose bevestigt – een meisje vindt het bijvoorbeeld afschuwelijk dat ze borsten ontwikkelt – dan kan die tiener puberteitsremmers krijgen. Vanaf hun 16de kunnen ze hormonen krijgen van het andere geslacht. En als ze het écht willen, kunnen ze vanaf hun 18de bij mij een transgenderoperatie krijgen. Dan kunnen ze wettelijk toestemming geven voor die onomkeerbare ingreep. Het ergst denkbare is dat iemand spijt zou krijgen. Dat hebben wij door onze grondige screening gelukkig nog nooit meegemaakt.»


Penisproductie

Toch was er dat euthanasiedossier. Eind 2013 koos transman Nathan Verelst, een patiënt van Hoebeke, voor euthanasie. Hij verklaarde aan reporters dat hij onherstelbare letsels had opgelopen en dat zijn identiteit helemaal was scheefgetrokken. ‘Ik kende hem zeer goed. Het klopt dat er complicaties waren na zijn ingreep, maar de oorzaak van zijn levensmoeheid zat veel dieper. Zijn moeder vond dat ze een gedrocht gebaard had. Dat heeft hij ook in verschillende interviews gezegd. En dat viel hem heel zwaar.’

HUMO Had u geen spijt van de ingreep?

Hoebeke «Nee, ik vind nog altijd dat we correct gehandeld hebben. We hadden weliswaar vanaf het begin een zeker voorbehoud: hij was een risicopatiënt omdat er ook psychische problemen waren, maar we waren overtuigd van de diagnose. Transgenders kampen vaker met psychische problemen. Maar als iemand een depressie heeft én genderdysforie, betekent dat dan dat je hem niet mag behandelen? Nee, dat betekent dat je ze allebei moet behandelen.

»We zouden vandaag dus hetzelfde doen. De complicaties van de operatie hebben zijn levensmoeheid mogelijk verhoogd en acuter gemaakt, maar waren niet de oorzaak.»

HUMO Hoe voelde u zich toen hij vertelde dat hij euthanasie wou?

Hoebeke «Dat kwam hard aan. Maar tegelijk heb ik ook veel begrip voor mensen die euthanasie wensen. Ik ben hier in het ziekenhuis vaak tweede arts in zulke gevallen. Ik weet dat je psychisch ondraaglijk en uitzichtloos kan lijden. Ik heb Nathan aanvankelijk op andere gedachten proberen te brengen. Ik kon die complicaties aanpakken. Maar hij wou niet meer. Meer kan ik daar niet over zeggen: beroepsgeheim.»

HUMO Welke complicaties kunnen er zoal optreden bij transgenderoperaties?

Hoebeke «De plasbuis kan vernauwen, er kan urine lekken, een stukje van de fallus kan afsterven waardoor we een nieuw stukje moeten aanzetten... Bij één op de twee transmannen kan een complicatie optreden. Dat is veel, maar het is ook heel zware chirurgie. Als je de erectieprothese heel frequent gebruikt, kan ze na vijf jaar stukgaan. We zijn nu veel protheses aan het vervangen.»

HUMO Hoe goed werkt de ‘penis’ die u maakt?

Hoebeke «Ik zeg altijd: de fallus die wij maken looks like and functions like a penis, but is not the real thing. Mijn patiënten lijken naakt op een man, ze kunnen staand plassen, seksueel penetreren en klaarkomen zonder te ejaculeren. Dat is al heel wat.»

HUMO Gevoel in die penis is essentieel. Hoe zorgt u daarvoor?

Hoebeke «Door de zenuw van het armweefsel te verbinden met de zenuw van de clitoris. Of die twee zenuwuiteinden met elkaar kunnen communiceren, is afwachten, dat kun je niet forceren. Bij zeven op de tien geeft het een gevoel in de penis. Vaak kunnen ze wel een orgasme krijgen. Maar als ze na de operatie geen gevoel krijgen in die fallus, kan ik daar ook niet meer voor zorgen.»

HUMO Moet u patiënten niet vaak behoeden voor teleurstellingen? Verwachten sommigen niet het onmogelijke?

Hoebeke «Ik maak het onmiddellijk duidelijk als ze iets onmogelijks verlangen. Een transgender vroeg ooit of ik een prostaat kon inplanten omdat hij graag wou ejaculeren. Dat kan niet. Dat zal nooit werken. Nu, uit een enquête is gebleken dat onze patiënten seksueel erg tevreden zijn. Het hangt natuurlijk van veel factoren af. Wie pas laattijdig een operatie ondergaat en al kinderen heeft, is doorgaans minder tevreden.

'Jaarlijks worden er in Vlaanderen tien kinderen geboren met een onduidelijk geslacht'

»De kennis over transseksualiteit neemt ook toe. Ik noem het altijd de seksuele ontwikkelingsstoornis van de hersenen. Uit autopsies weten we dat transmannen bijvoorbeeld de hersenkern van een vrouw hebben, hoewel ze geboren zijn als man. En de communicatie tussen de twee hersenhelften beantwoordt bij transgenders niet aan het mannelijk of het vrouwelijk patroon van hersenactiviteit, maar zit ergens tussen de twee in. Naast hersenafwijkingen behandel ik trouwens ook geslachtsafwijkingen: mensen die zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken hebben.»


Geen taboes

Eén op de vijfduizend kinderen wordt geboren met een onduidelijk geslacht. Jaarlijks zijn dat in Vlaanderen tien kinderen die soms jongen noch meisje lijken, of soms beide. De meesten komen bij het UZ Gent terecht voor een diagnose en therapie. Soms is een ingreep nodig.

Hoebeke «Je hebt baby’s met een heel grote clitoris die op een penis lijkt, of versmolten schaamlippen die op een balzak lijken. Er zijn jongens zonder penis of met een micropenis, maar ook meisjes met volledig mannelijke genitaliën. Het zijn kindjes met een onduidelijk geslacht dat varieert tussen vrouwelijk en mannelijk. Vaak kunnen we vrij snel duidelijkheid geven, waarna we kunnen behandelen.»

'Er zijn jongens die ongevoelig zijn voor het mannelijke hormoon en daarom als meisje door het leven gaan. Vaak zijn dat ontzettend mooie vrouwen, zelfs fotomodellen'

HUMO Is zoiets altijd meteen bij de geboorte duidelijk?

Hoebeke «Nee, soms ontdekken we het pas later. Als tekens van de puberteit uitblijven bij jongens of de menstruatie maar niet doorbreekt bij een meisje.

»Meisjes hebben normaal twee X-chromosomen en jongens een X- en een Y-chromosoom. Maar je hebt tieners die meisjes lijken, maar wel een 46 XY-chromosomenpaar hebben en dus genetisch van het mannelijke geslacht zijn. Dat zijn jongens die ongevoelig zijn voor het mannelijke hormoon en daarom als meisje door het leven gaan. Vaak zijn dat ontzettend mooie vrouwen, zelfs fotomodellen.

»Vroeger had men het in de volksmond over hermafrodieten, maar dat is erg denigrerend en stigmatiserend. Vandaag spreken we soms over interseksualiteit, maar meestal verwijzen we naar de oorzaak van dat onduidelijke geslacht: een chromosomale afwijking.»

HUMO Gebeurt het nooit dat jullie je toch vergissen in het uiteindelijke geslacht en dat zo’n kind de verkeerde geslachtsverandering ondergaat?

Hoebeke «Dat zou heel erg zijn natuurlijk. Maar die kans is erg klein omdat we alles grondig nagaan. We hebben het nog niet meegemaakt, al is het niet altijd gemakkelijk. In ‘Topdokters’ zie je het verhaal van Miniot, een meisje uit Eritrea. Ik had haar ter plaatse gezien, haar medisch dossier bekeken en de diagnose was duidelijk: Miniot ging door het leven als een jongen, maar was eigenlijk een meisje.

»Ik leg het even uit. Soms maken de bijnieren van meisjes – zoals bij Miniot – zoveel mannelijk hormoon aan dat ze door het leven gaan als jongen. De fallus van een embryo kan zich nog ontwikkelen tot een clitoris óf een penis. De hoeveelheid testosteron bepaalt de richting. Geef je die kinderen bij de geboorte cortisone, dan stopt de productie van mannelijke hormonen en blijven het meisjes. Maar Miniot had nooit cortisone gekregen en was dan ook als jongen opgevoed.

»Miniot kwam naar hier voor een operatie tot meisje. Wij dachten aanvankelijk dat ze als meisje door het leven zou willen gaan, maar we verkeken ons op het belang van de lokale culturele context. Het bleken vooral Miniots ouders die die operatie wilden, terwijl Miniot zich een jongen voelde en dat ook het liefst wou blijven. Die jarenlange mannelijke hormonen hebben ook een impact op de hersenen. Zodra de genderidentiteit zich heeft ontwikkeld, laat je het beter zo. Het is dus zeer belangrijk dat je altijd goed naar je patiënten luistert.»

HUMO U lijkt soms meer psycholoog dan chirurg.

Hoebeke «Ik ben chirurg, maar empathie is essentieel in mijn vak. Bij veel patiënten voel ik dat ik het probleem niet oplos als ik enkel met het fysieke aspect bezig ben. Als je empathisch bent, zoek je ook creatiever naar oplossingen. Als een meisje van 11 bijna niet meer naar school durft omdat ze dagelijks in haar broek plast, durf je botox te opperen als mogelijke experimentele oplossing.

»Maar je moet je wél blijven afvragen of het wetenschappelijk correct is wat je doet. Arts is geen vrijblijvend beroep, hè. Ik probeer mijn patiënten te helpen worden wie ze eigenlijk al zijn, maar mijn middelen zijn beperkt. En ik kan niet herbeginnen. Daarom doet mijn topteam ook voortdurend onderzoek om te kijken hoe we onze ingrepen kunnen verbeteren.»

HUMO Zijn er ingrepen die achteraf gezien niet goed waren?

Hoebeke «We hebben vastgesteld dat als we mannen met een kromgegroeide penis wilden helpen zonder hun penis te verkorten, ze achteraf vaak impotent waren. Ik vond dat erg. Dan heb je potente mannen weliswaar een rechte penis gegeven, maar wel impotent gemaakt. We zijn dan ook met die standaardbehandeling gestopt. Nu zetten we die penis recht door hem in te korten. Dat moeten ze dan aanvaarden, maar ik vertel hen ook waaróm we het zo doen.»

HUMO Heeft uw werk uw idee over zowel mannen als vrouwen niet veranderd?

Hoebeke «Van de dichotome opdeling in mannen en vrouwen ben ik al lang verlost. Er is zoveel meer variatie. Ik heb al twee transvrouwen gezien die een lesbische relatie aanknoopten, maar die vroeger biologisch gezien een homokoppel waren geweest. Ik kijk nergens nog van op. Ik heb daar ook geen probleem mee. Voor mij staat het zelfbeschikkingsrecht van het individu voorop.

»Helaas is de maatschappij vaak erg intolerant voor zaken die maatschappelijk absoluut ongevaarlijk zijn. Wat mensen in hun slaapkamer uitvoeren met onderlinge instemming is toch hun zaak? Daar doen ze toch niemand kwaad mee?»

HUMO Heeft u zelf taboes?

Hoebeke «Weinig. Behalve dan uitgevoerde pedoseksualiteit, dat kan voor mij écht niet. Dan sleur je iemand mee in een verhaal waar die niet bewust toestemming voor kan geven. Dan maak je slachtoffers.»


‘Wat een verschil!’

Eén van de laatste patiëntjes van de dag is een jongetje van 3. Als Hoebeke hem vraagt waarom hij hier is, begraaft hij zijn gezicht in vaders hals. ‘We hebben een knobbeltje ontdekt op zijn piemel,’ zegt zijn vader. ‘We zijn bang dat het een tumor is.’

‘Ik ken dat: een smegmabol,’ glimlacht Hoebeke. ‘U lacht? Dat is dus een goed teken?’ vraagt de vader aarzelend. ‘Een klassieker,’ zegt Hoebeke, ‘het is eikelsmeer dat zich onder zijn piemel ophoopt. Een beetje zalf erop en ik haal het er zo uit.’ De moeder haalt opgelucht adem. ‘We waren al bang dat hij zonder piemel door het leven zou moeten.’

Veertig patiënten van Hoebeke stond dat onfortuinlijke lot wél bijna te wachten. ‘Eén man had in een psychose zijn penis afgesneden, een andere man had gangreen van de penis gekregen. Dan rot de penis en sterft die af door vleesetende bacteriën. Dat is uitzonderlijk, maar ik heb het wel al gezien. Sommige jongens verliezen hun penis door een foute ingreep bij een aangeboren afwijking. Eén patiënt verloor hem na een behandeling voor priapisme: een penis die altijd stijf is. Ze hadden alle bloedvaten van de penis dichtgekleefd, waardoor die penis was afgestorven.

Hoebeke maakte voor die mannen een fallus, zoals voor de transmannen. ‘Wie nooit een penis heeft gehad, vindt zo’n fallus prima. Maar wie ooit the real thing heeft gehad, vindt het maar minnetjes. Die kan vergelijken, hè. De spontane erectie is weg, en de gevoeligheid zal nooit hetzelfde als vroeger zijn.’

Soms verricht Hoebeke ook wonderen. Zoals bij een man van 50 bij wie de penis anderhalf jaar geleden volledig geamputeerd werd. Oorzaak: kanker. Hij genas, maar zonder uiterlijk geslacht voelde hij zich geen man meer.

Hoebeke «We zagen dat er nog een stuk penis diep in zijn lichaam begraven lag. Dat stukje heb ik naar buiten gebracht en bedekt met mondslijmvlies. Dat heeft ook een rode kleur én glanst, waardoor dat stompje nu ook lijkt op een penis met een eikel.»

Hoebeke bezoekt de man na de ingreep in het ziekenhuis. Zijn gezicht breekt open in een brede glimlach als Hoebeke hem vraagt hoe het gaat. ‘Ik ben heel tevreden. Er is weer iets zichtbaar, wat een verschil!’

Zes patiënten heeft Hoebeke zo al behandeld. ‘Wij zijn de enigen ter wereld die dat doen. Hierdoor kunnen we die geamputeerde penis toch wat verlengen.’ Hij lacht. ‘Maar schrijf alsjeblieft niet dat dit een penisverlenging is, want dan staat mijn telefoon straks weer roodgloeiend.’

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234