null Beeld Guido Benschop
Beeld Guido Benschop

virologemarion koopmans

Topvirologe Marion Koopmans: ‘De vraag is niet wanneer we deze pandemie achter de rug hebben, maar wat er nog op ons afkomt’

Alsof de komende maanden nog niet lastig genoeg worden door de energiecrisis, mogen we ons ook schrap zetten voor een nieuwe coronagolf. Want vergis u niet, ook al waren we het door een zomer vol uitgelaten festivals, verzengende hittegolven en verdorrende grasperken bijna vergeten: het virus is nog lang niet weg. Ondertussen roeren zich overal ter wereld ook andere virussen, alsof ze ons eraan willen herinneren dat – ook al is covid nog niet uitgewoed – de volgende pandemie om de hoek loert. Wat voor mogelijk onrustwekkends ruist er in jungles en toendra’s, en hoe goed zijn we tegen die ziektekiemen gewapend? En hebben we eigenlijk wel iets opgestoken van de coronapandemie?

Marc Van Springel

Die prangende kwesties kunnen we voorleggen aan professor Marion Koopmans (65), een Nederlandse topvirologe – denk aan Marc Van Ranst, Johan Neyts en Erika Vlieghe in één – die aan het hoofd staat van de afdeling Viruswetenschappen van het vermaarde Erasmus MC in Rotterdam. Ze speelde een belangrijke rol bij het bedwingen van de ebola-epidemie in West-Afrika in 2014, coördineert een internationaal consortium dat onderzoek doet naar door muggen overgedragen virussen en denkt als adviseur voor de EU en de Wereldgezondheidsorganisatie op het allerhoogste niveau mee over de strijd tegen nieuwe infectieziekten. Kortom, een grote dame in het wereldje der virologen en ver daarbuiten.

HUMO Volgens de laatste voorspellingen mogen we de nieuwe coronagolf midden oktober verwachten. Vorige winter werden we verrast door de omikronvariant, die in korte tijd de deltavariant overvleugelde. Is er een consensus over wat het waarschijnlijkste scenario wordt?

MARION KOOPMANS «We zien momenteel de ene na de andere variant van omikron. Ze zijn telkens iets besmettelijker, waardoor de vorige varianten worden verdrongen. Als dat zo blijft, gaan we in de richting van een griepscenario. De varianten kwamen tot nu toe allemaal uit een vroege fase van het virus, maar we houden er rekening mee dat zich vanuit één van de eerdere aftakkingen iets anders aan het ontwikkelen is.

»Dat speelt ook in de discussie over de aanpassing van het vaccin. Omdat omikron nu overheerst, zouden we alleen die variant in het vaccin kunnen stoppen, maar er is bewust voor gekozen om dat niet te doen: het bestaande vaccin wordt aangevuld met een component die beter tegen de omikronvariant beschermt. Dat maakt het moeilijk om voorspellingen te doen. Er circuleert ook nog véél virus. De verwachting is dat het ziekteverzuim en de ziekenhuisopnames in de loop van het najaar zullen toenemen, maar aanzienlijk minder heftig dan bij eerdere golven. Waarschijnlijk belanden er minder mensen op intensive care, maar zijn er weer zoveel opnames dat de zorg wordt belast en behandelingen moeten worden uitgesteld. Hoe erg het wordt, hangt af van het aantal mensen dat gevaccineerd en geboosterd is, hoelang het vaccin zal werken en of er nog nieuwe varianten komen. Het lijkt erop dat de bescherming tegen ernstige ziekte maar heel geleidelijk afneemt, dus dat is goed nieuws.»

HUMO In Duitsland en het Verenigd Koninkrijk is de omikronvariant BA.2.75 opgedoken, ook bekend als Centaurus. Die zou de bescherming kunnen omzeilen en in de herfst dominant worden. Wat weten we er al over?

KOOPMANS «Hij is in India gevonden en verspreidt zich langzaam maar zeker. Dat is zeker één van de kandidaten om de dominante variant te worden. Uit India weten we wel dat hij niet tot ernstiger ziektebeelden leidt.

»Het lastige is dat je met een aantal scenario’s rekening moet houden. Ik verwacht geen herhaling van de eerste golf, maar wel iets dat toch behoorlijk druk kan zetten op de ziekenhuizen. Dat is een vervelende boodschap. Voor de cultuursector, het onderwijs en de horeca moet je dan denken aan zaken als ventilatie, gebruik van mondmaskers in bepaalde omstandigheden, zelftests, thuisisolatie en natuurlijk ook vaccinatie.»

HUMO Omikronpatiënten vertonen een milder ziektebeeld dan bij de vorige varianten. In ons land richt de boostercampagne zich op de risicogroepen, en wordt het vaccin niet expliciet aanbevolen voor volwassenen tussen 18 en 50 jaar, maar wel aangeboden. Veel mensen vragen zich af of een nieuwe prik dan nog nut heeft.

KOOPMANS «We moeten het onderscheid maken tussen mensen met een hoger risico om ernstig ziek te worden en anderen. Het verschil tussen niet-vaccinatie en vaccinatie met de eerste booster is enorm. Het verschil met een extra booster is dan weer aanzienlijk kleiner. Voor iemand die een groot risico heeft om in het ziekenhuis te belanden, is dat kleine verschil echter van groter belang dan voor een jong en gezond iemand.»

HUMO De vaccins mikken nu op de originele stammen plus enkele omikronvarianten. Houdt men rekening met de mogelijkheid dat er een volledig nieuwe variant opduikt waartegen de vaccins minder bescherming bieden?

KOOPMANS «Dat is één van de mogelijke scenario’s, maar zo’n variant hebben we op dit moment nog niet gezien.»

HUMO Met de derde covidwinter in aantocht vragen steeds meer mensen zich af hoelang de pandemie nog zal duren. Maar een derde van de wereldbevolking is niet gevaccineerd, zodat het virus kan blijven voortwoekeren en er ook nieuwe varianten kunnen ontstaan.

KOOPMANS «Er zijn meer dan genoeg vaccins, maar ze zijn zeer slecht verdeeld. Tedros Ghebreyesus, de directeur-generaal van de WHO, heeft gezegd dat de pandemie pas voorbij is als wereldwijd iedereen toegang heeft tot het hetzelfde beschermingsniveau (het doel is 70 procent gevaccineerden, en liefst meer, red.). We zijn dus nog wel even bezig.»

HUMO Er zou ook een link zijn tussen de pandemie en hiv. In Afrika hebben veel hiv-patiënten geen toegang tot medicatie, waardoor ze met een verstoord immuunsysteem rondlopen. Er zijn indicaties dat het virus net in dat soort patiënten nieuwe strategieën kan ontwikkelen om aan onze immuniteit te ontsnappen. Om corona uit de wereld te helpen, zouden we dus meer werk moeten maken van de strijd tegen hiv.

KOOPMANS «Dat klopt. Je zou kunnen zeggen dat we de ongelijkheid in de toegang tot geneesmiddelen en vaccins als een boemerang terug in ons gezicht krijgen.»

Lelijke littekens

HUMO Corona is niet het enige vervelende virus dat nu rondwaart. Er is ook bezorgdheid over de uitbraak van apenpokken. Ondertussen zijn ruim twintigduizend mensen in meer dan tachtig landen besmet. Ook die uitbraak is nog lang niet onder controle.

KOOPMANS «Je ziet nu wel tekenen dat ze afvlakt, maar onder controle is ze zeker niet. Nochtans zijn apenpokken lang niet zo besmettelijk.»

HUMO De klachten zijn meestal mild en verdwijnen vanzelf na twee tot vier weken, maar het is geen onschuldige infectie. De mortaliteit ligt volgens de WHO hoger dan bij corona, en voor jonge kinderen en mensen met een gebrekkig immuunsysteem is het virus gevaarlijk. Een besmetting kan bovendien lelijke littekens over het hele lichaam veroorzaken.

KOOPMANS «Die twintigduizend gevallen zijn besmettingen buiten Afrika. In studies bij kleine groepen in Afrika zagen we een behoorlijk hoge mortaliteit. Afhankelijk van de variant ging het om 3 tot 10 procent. Maar waarschijnlijk blijven veel besmettingen onder de radar en is het sterftecijfer in werkelijkheid lager. Bij deze uitbraak zijn veel infecties mild, maar soms ook zeer pijnlijk of met complicaties. Ondertussen zijn er ook al enkele mensen aan overleden.

»Op dit moment zit het virus vooral bij relatief gezonde volwassen mannen. Stel dat we die uitbraak niet onder controle krijgen en het virus zich verspreidt bij kinderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem, dan dreigen er serieuze problemen. Daarom is het belangrijk om ervoor te zorgen dat het niet zover komt.»

HUMO De indruk bestaat dat het een infectie is die vooral homomannen treft, maar dat klopt niet. Iederéén kan besmet raken.

KOOPMANS «In principe wel, maar dan moet er intensief en direct contact zijn. Bij een willekeurig buitencontact is het risico op overdracht heel klein. Er is nu één geval beschreven van iemand die besmet is geraakt terwijl hij geen direct contact of seks gehad zou hebben, maar wel op feesten aanwezig was. Dat kan de uitzondering zijn die de regel bevestigt.»

HUMO Wie vóór 1975 geboren is, zou zich geen zorgen hoeven te maken: tot 1974 kregen baby’s het vaccin tegen pokken, en dat zou ook bescherming bieden tegen de apenpokken.

KOOPMANS «Het is wel de vraag hoeveel bescherming dat vaccin nog biedt na dertig jaar of meer. We zien ook gevallen bij mensen die destijds het pokkenvaccin hebben gekregen. Dat het pokkenvaccin tegen de apenpokken beschermt, weten we uit studies in Afrika, maar daar ging het om mensen die het vaccin pas tien à vijftien jaar eerder hadden gekregen.»

null Beeld Guido Benschop
Beeld Guido Benschop

HUMO Nog een reden om de uitbraak van apenpokken zo snel mogelijk in te dammen, is dat ook dat virus kan muteren. Het zou, net als de verwante pokken, via de lucht overgedragen kunnen worden en dan veel besmettelijker zijn.

KOOPMANS «Het is een ander type virus dan het coronavirus. Het is wat stabieler, maar ook pokkenvirussen kunnen evolueren. In Afrika zijn al meerdere varianten van apenpokken gevonden die volgens onderzoekers makkelijker overdraagbaar zijn. Ook via de lucht, inderdaad.»

HUMO Na corona was de Europese Unie van plan zich beter voor te bereiden. Zo werd onder meer de Health Emergency Preparedness and Response Authority (HERA) opgericht. Maar bij de uitbraak van de apenpokken duurde het een maand vóór de EU en de HERA wakker schoten, en lidstaten begonnen op eigen houtje vaccins in te slaan. Veel Belgen trokken naar Frankrijk om daar in de rij te gaan staan voor een prik. Hebben we niets van corona geleerd?

KOOPMANS «De bestrijding komt telkens op de schouders van dezelfde mensen terecht, en die zeggen zo langzamerhand: nu even niet. Door de jarenlange belasting is er veel uitval en oververmoeidheid. Men heeft nog geen tijd gehad om te herstellen.

»Er zijn maar een paar honderdduizend doses vaccin: men had kunnen bekijken hoe die zo goed mogelijk verdeeld konden worden in Europa. Laten we zeggen dat deze uitbraak te vroeg is gekomen. De reactie bij de volgende uitbraak zal ons meer leren.»

Polio in de riolen

HUMO Recent was er ook ongerustheid over het poliovirus. Dat leek bijna uitgeroeid, maar sinds het begin van dit jaar werden er in de hele wereld nieuwe gevallen gemeld. In juni werd het in rioolwater in het Verenigd Koninkrijk ontdekt, en recent ook in New York. Wat is er aan de hand?

KOOPMANS «Polio is helaas nog niet helemaal uitgeroeid. Mensen reizen de wereld rond en zo kan het virus her en der belanden. In Londen en New York zijn er echter groeiende gemeenschappen met een lage vaccinatiegraad bij kinderen. Dan wordt het natuurlijk een probleem. In sommige Londense wijken zou het om 16 procent van de kinderen gaan. Dan kan het virus echt circuleren. Het is superbesmettelijk en vermeerdert zich makkelijk bij kinderen die allerlei contacten hebben. En het merendeel merkt er niks van. Dan wordt het een sluipende infectie. Gelukkig is het via de monitoring van het rioolwater ontdekt en zijn er nu vaccinatiecampagnes.

»Van de WHO horen we ook dat hier en daar kindervaccinaties zijn uitgesteld. Mensen hadden zwaar geleden onder de coronapandemie of hadden andere zorgen, het geld ging elders naartoe of preventieprogramma’s en bewustmakingscampagnes vielen stil.»

HUMO Het bewijst dat virussen waarvan we dachten dat ze geen gevaar meer kunnen vormen, toch weer de kop opsteken als we de vaccinatie verwaarlozen.

KOOPMANS «En ook hoe de hele wereld verbonden is. Polio was bijna overal uitgeroeid, maar dat is niet genoeg om ervan verlost te zijn. We kunnen het ons niet permitteren om de aandacht te laten verslappen.»

HUMO Dat polio zo lastig uit te roeien is, heeft bizar genoeg ook te maken met één van de poliovaccins.

KOOPMANS «Dat klopt. Je kunt het laten inspuiten of oraal innemen. Het orale vaccin wordt wereldwijd het meest gebruikt, omdat het veel goedkoper is en makkelijker toe te dienen – met een druppel op een suikerklontje – en omdat het een betere darmimmuniteit geeft dan de injectie. Het bevat echter een levend, verzwakt virus. Dat wordt afgescheiden via de feces: als het terechtkomt in mensen met een minder goed werkend immuunsysteem, kunnen die besmet raken.»

Vogels en varkens

HUMO Het haalt niet alle dagen de krantenkoppen, maar momenteel slaat de vogelgriep ongenadig hard toe in Europa. Sinds eind 2021 zijn er in 36 Europese landen ruim vijfduizend uitbraken geweest, iets minder dan de helft daarvan in pluimveebedrijven. Bijna vijftig miljoen vogels zijn geruimd. Hoe ernstig is de toestand?

KOOPMANS «Bij de pluimveebedrijven is de situatie erg. Tot een paar jaar geleden zaten vogelgriepvirussen van het H5-type vooral in Azië, met name in de Chinese pluimveehouderij. Vanuit Azië doken ze via trekvogels af en toe ook in Europa op. Nu zijn ze hier voorgoed, en verspreiden ze zich ook in de VS en in Canada.

»De vogelgriepvirussen zijn zo wijdverspreid dat de situatie op ons continent vergelijkbaar is met die in Azië en China, waar pluimvee wordt gevaccineerd. Bij wilde vogels zien we massale sterfte bij zeldzame soorten. We hebben nu met een permanente dreiging te maken. Bij een uitbraak wordt een pluimveebedrijf geruimd, een schutkring ingesteld, enzovoort. Het zijn er echter zoveel dat we ons moeten afvragen of die aanpak nog wel werkt en of we het pluimvee niet moeten vaccineren, zoals in China.»

HUMO Voor alle duidelijkheid: voor de mens is het vogelgriepvirus normaal gezien niet gevaarlijk.

KOOPMANS «Nog niet, maar we zien dat virussen nu genetisch materiaal uitwisselen, waardoor er nieuwe virussen ontstaan. Dat kan ieder moment iets zeer onaangenaams opleveren.»

HUMO De Volkskrant vroeg een aantal experts, onder wie uzelf, uit welke hoek de volgende pandemie zou kunnen komen. Uw collega-viroloog Ron Fouchier wees op het H1N1-virus, een vogelgriep die al decennia ook bij varkens zit, en zo jaarlijks honderden keren op mensen overspringt. Volgens hem moet dat virus maar één keer iemand met een verzwakt immuunsysteem besmetten, waarna het ongestoord kan muteren en een nieuwe grieppandemie kan ontketenen.

KOOPMANS «Het vogelgriepvirus dat nu in Europa zo’n ravage aanricht, is het H5N1-virus. Dat zit bij wilde vogels en raakt af en toe tot bij pluimvee. Maar naar varkens kijkt bijna niemand. We weten niet of het daar al rondgaat. Als er een genetische combinatie van H5N1 of een ander H5-virus ontstaat met het varkensgriepvirus, waarvan we weten dat het makkelijk mensen infecteert, dan hebben we een probleem. Dat is zeker een risicoscenario.»

HUMO Behalve vogels zijn ook al zeehonden, vossen en marters aan de nieuwe vogelgriepvariant bezweken.

KOOPMANS «Dat zijn dieren die het door contact met besmette vogels hebben gekregen. Dat wil zeggen dat het in staat is zoogdieren te besmetten.

»Wereldwijd wordt wel opgevolgd welke virussen er zijn, en waar ze voorkomen. Er is nu enige bezorgdheid over die zeer besmettelijke H5-virussen, maar het H5N1-virus heeft al flink gecirculeerd en tot nog toe hebben we weet van zo’n zeshonderd besmettingen bij mensen. Zo eenvoudig springt het dus niet op de mens over. Het blijft wel een bedreiging. Uit onderzoek van Ron Fouchier en anderen weten we ook welke genetische mutaties het virus moet ondergaan om een risico te vormen voor de mens. Alle veranderingen worden goed opgevolgd, en als we die in het wild zouden zien circuleren, is het rood alarm.»

Westnijlkoorts

HUMO Een andere bedreiging vormen tropische ziekten als de westnijlkoorts of chikungunya, die door muggen kunnen worden overgedragen. Die muggen worden steeds noordelijker gesignaleerd, en de klimaatverandering zal dat vermoedelijk nog versnellen.

KOOPMANS «Meerdere factoren spelen een rol. De temperatuur is natuurlijk belangrijk, maar ook het landschap. Rond Berlijn is het westnijlvirus inmiddels gewoon aanwezig.

»Door het extreme weer en de zeespiegelstijging maken we nu werk van nieuwe manieren om water op te vangen. Maar dat verhoogt het risico op de aanwezigheid van muggen, omdat die hun eitjes in stilstaand water leggen. We moeten goed nadenken over hoe we die veranderingen vormgeven.»

HUMO Volgens een studie uit 2020 van Imperial College London en Tel Aviv University zouden zich tegen 2030 muggen in Europa kunnen vestigen die dengue, gele koorts en zika overdragen. Er komt nog wat op ons af?

KOOPMANS «Dat is gerelateerd aan de opmars van de tijgermug. Die kwam oorspronkelijk in een veel kleiner gebied voor, maar doet het nu op veel plekken goed. Als die mug zich kan laven aan iemand met een tropisch virus in zijn lijf, zit het spel op de wagen. Zo is het in Noord-Italië gegaan. De tijgermug kwam daar al tien jaar voor toen een reiziger werd gestoken die drager van het chikungunya-virus was. Dan kan zo’n virus zich in korte tijd explosief verspreiden. Daarom worden kolonies van tijgermuggen actief opgespoord, ook met de hulp van burgers. Zo gebruiken we een door een Spaanse universiteit ontwikkelde app waarmee mensen fotootjes van verdachte muggen kunnen maken. Entomologen over de hele wereld beoordelen vervolgens of het om tijgermuggen gaat of niet.»

HUMO Sommige wetenschappers vinden dat we ook de zogeheten paramyxovirussen in de gaten moeten houden. Het is een virusfamilie waartoe mazelen en RSV behoren, maar ook zeer gevaarlijke virussen als hendra en nipah, die af en toe op de mens overspringen. Er zouden ook aanwijzingen zijn dat nipah, een virus dat 50 tot 75 procent van de besmette mensen doodt, zich via de lucht begint te verspreiden en dus een stuk besmettelijker wordt.

KOOPMANS «Het is te vergelijken met de longziekte MERS. Die is op zich niet superbesmettelijk, maar in ziekenhuizen met niet al te strenge hygiënemaatregelen staken patiënten elkaar wel aan. Hetzelfde zien we nu bij nipah.»

HUMO De volgende pandemie zou ook gewoon opnieuw een coronavirus kunnen zijn. Met SARS, MERS en SARS-CoV-2 waren er deze eeuw al drie grote uitbraken van coronavirussen, en bij dieren doen er nog veel de ronde die de sprong naar de mens kunnen maken.

KOOPMANS «Dat is zeker een mogelijkheid. Veel politici en burgers vragen zich af wanneer we de pandemie achter de rug zullen hebben. Waar we het echter over moeten hebben, is hoe we met de nieuwe realiteit omgaan. De kans dat we in afzienbare tijd weer met een pandemie te maken krijgen, is niet klein. We moeten af van het idee dat we kunnen doen alsof er niks is gebeurd. Nee, we moeten in de gaten houden wat er nog op ons afkomt, en onze leefomgeving daarop voorbereiden.»

HUMO U hamert er ook al lang op dat we wereldwijd actiever op zoek moeten gaan naar virussen die een bedreiging inhouden. Nu weten we nog te weinig wat er in het wild circuleert.

KOOPMANS «Het nieuwe nipahvirus is een mooi voorbeeld, want dat hebben we gevonden door te kijken naar mensen die met dieren werken. We bestuderen nu op Europees niveau hoe we dat het best doen. De vogelgriep zou via varkens op de mens kunnen overspringen, maar dat monitoren we niet systematisch. Overheden en sectoren kunnen niet alles doen, maar je moet wel proberen een structuur op poten te zetten, zodat je er snel bij bent als er iets gebeurt. Hetzelfde geldt voor de ziekenhuizen. Er is weleens kritiek op China, maar bij ons liggen de ziekenhuizen élke winter vol patiënten van wie we niet goed weten wat voor soort longontsteking ze hebben. Met de huidige technologieën kun je dat via steekproeven nagaan. Het is een dure investering, maar we weten inmiddels wat een pandemie de samenleving kost. Als we er heel vroeg bij zijn, betaalt die investering zichzelf ruimschoots terug.»

Wasbeerhonden

HUMO Corona heeft bewezen dat het risico op een pandemie groter is dan ooit. Door de toenemende ontginning en ontbossing van ongerepte gebieden, de grootschalige veeteelt, de globale handel, de groeiende wereldbevolking en het drukke reisverkeer mag het haast een wonder heten dat we niet eerder met een pandemie af te rekenen hebben gekregen.

KOOPMANS «We hebben natuurlijk wel ebola en zika gehad. Dat waren ook grote uitbraken, maar geen wereldwijde pandemieën. We mogen geen paniek zaaien, maar laat die epidemieën het signaal zijn om het serieus te nemen. Heel lang heerste het idee dat we infectieziekten zo goed als bedwongen hadden. Nu zien we duidelijk een kentering.»

HUMO Volgens Amerikaanse onderzoekers zullen soorten naar andere gebieden migreren door de opwarming van de aarde, waar ze virussen kunnen overdragen op nieuwe gastheren. Ook in drukbevolkte gebieden, waardoor de kans dat ze op mensen overspringen groter is.

KOOPMANS «Inderdaad. Het probleem is: de politici willen weten waar ze morgen mee te maken krijgen. Maar wij kunnen niet zeggen wat het zal zijn, of wanneer. Alleen dat we méér met problematische besmettingen te kampen zullen hebben.

»De bevolkingsgroei verhoogt niet alleen de kans op contact met nieuwe virussen. De kans is ook groter dat een besmetting explodeert.»

HUMO U was lid van het onderzoeksteam dat begin vorig jaar in opdracht van de WHO in China op zoek ging naar de herkomst van het coronavirus. Deze zomer concludeerde uw team dat alles erop wijst dat de markt in Wuhan wel degelijk de bakermat van het virus is.

KOOPMANS «We hebben alle gegevens bij elkaar gelegd en diepgaand geanalyseerd. En de meest logische verklaring is dat het daar begonnen is, meer bepaald in de hoek van de markt waar levende wilde dieren werden verhandeld. Ook wasbeerhonden, waarvan we weten dat ze als gastheer voor dat type virus kunnen dienen. De omgevingsmonsters waarin virus werd gevonden, kwamen bijna allemaal uit die hoek van de markt. En veel vroege patiënten woonden rond de markt of hadden er banden mee.

»We zouden willen traceren waar bepaalde dieren op de markt precies vandaan kwamen, om te zien wat daar mis is gegaan. Vaak gaat het om wildlife farms, maar het is ondertussen zo lang geleden dat we wellicht niets meer zullen vinden.»

HUMO Er was ook kritiek dat China zich weinig coöperatief opstelde, en het jullie team niet makkelijk maakte.

KOOPMANS «China heeft het aanvankelijk heel goed gedaan. Ze hebben om te beginnen het nieuwe virus opgepikt, wat toch bijzonder is. Ik zou weleens willen zien hoe snel dat in Europa zou gebeuren. Ze hebben ook heel snel de genetische sequentie gedeeld. Naar de oorsprong hebben ze ook enorm veel research gedaan.

»Ze wilden er echter niet zomaar van beschuldigd worden dat ze de wereld met een nieuw virus hebben opgezadeld. Het is ontspoord toen er een politiek spelletje zwartepieten begon. Dat zouden we toch achterwege moeten laten. China is een heel groot land, dus de kans dat een virus daar de kop opsteekt, is veel groter dan hier. Maar we mogen niet toeteren dat het bij ons niet kan.»

HUMO De hardnekkige theorie dat het virus uit een Chinees laboratorium zou zijn ontsnapt, mag dan ook opgeborgen worden. Hoe groot is de kans op zo’n lek, waarover ook in gerespecteerde media werd gespeculeerd?

KOOPMANS «Het risico is nooit nul. Het is in het verleden trouwens al gebeurd. Maar van alles wat tot nu bekend is, en op basis van alle extra informatie die de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben verzameld, wijst niets in die richting. Het is van alle mogelijkheden de minst waarschijnlijke. Maar mensen die toch in een andere theorie geloven, zullen zich sowieso nooit laten overtuigen.»

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234