‘Je kunt rellen niet uitsluiten, maar dit wordt geen nieuw Joegoslavië. De meesten zullen de uitslag aanvaarden.’Beeld Photo News

Hoe moet het nu verder?amerikakenner maarten van rossem

‘Trump zal niet in een hoekje verdwijnen. In 2024 staat hij er misschien weer’

De Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn uitgedraaid op the biggest fraud in de geschiedenis. Donald Trumps herverkiezing werd hem ontstolen door een complot van Team Biden, beraamd in door Democraten gerunde kannibalistische restaurants waar kinderen in stukken worden gesneden. Nederlands bekendste historicus en Amerikakenner Maarten van Rossem onderscheidt zin van onzin en bekijkt hoe het nu verder moet.

HUMO Had u zo’n nagelbijter verwacht?

MAARTEN VAN ROSSEM «Ik heb me in 2016 zo vergist dat ik deze keer geen voorspellin- gen aandurfde. Ook nu zaten de peilingen er weer glad naast. Blijkbaar slagen die bureaus er niet in om bepaalde groepen te bereiken, of sommige Trump-kiezers durven niet toe te geven dat ze voor een gek stemmen.

»Dat Trump het hele democratische proces aanvalt en de poststemmen illegaal noemt, verbaast me minder. Hij had dat vooraf aangekondigd en hij roept al jaren dat het land bestuurd wordt door een corrupte bende. Al van in het begin lapt hij alle democratische regels aan zijn laars.» 

HUMO De meeste Europeanen begrijpen niet dat een president die zijn burgers opriep om bleekwater te drinken tegen het coronavirus nog zoveel stemmen haalt.

VAN ROSSEM «Zijn kiezers stemmen vooral emotioneel. Trump staat voor de American dream, voor de illusie dat Amerika nog altijd het meest fantastische land ter wereld is. In een snel veranderende wereld is hij de sterke leider die hun levenswijze beschermt tegen het hervormingsethos van de Democraten, die staan voor verkleuring, solidariteit en socialisme. Allemaal dingen waar de individualistische cowboys een hekel aan hebben.

»Uit onderzoek blijkt ook dat Trumps wansmakelijke coronabeleid amper meespeelde. Zijn fans vinden z’n economische palmares veel belangrijker, en zoals iedereen weet is dat enkel verpest door een virus dat China op hen heeft losgelaten en door de Democraten wordt uitgebuit om hún president te treffen. Als je met hen praat, beseffen ze wel dat veel dingen niet in orde zijn, zoals dat verschrikkelijke gezondheidszorgsysteem, maar Amerika blijft voor hen the greatest country in the world. Dat de Europese gezondheidszorg veel goedkoper en beter is, weten ze niet. Ze denken dat wij in een communistische dictatuur leven.»

Maarten van RossemBeeld ANP Kippa

HUMO Zijn bijna de helft van de Amerikanen dan wereldvreemde, gebrainwashte idioten? 

VAN ROSSEM «Er zijn ook veel gematigde Trump-kiezers die met hun portemonnee hebben gestemd – daar zat de voorbije jaren íétsje meer in. Maar de lieden die aan de stembureaus in Georgia en Pennsylvania ‘Stop the count!’ riepen, kun je toch alleen maar idioten noemen? Het gekke is dat er in Nevada Trump-fans betoogden om juist wél elke stem te laten tellen, omdat hij daar aan het inlopen was op Biden.»

HUMO Trump weigert zich neer te leggen bij een nederlaag. Maakt hij kans bij het gerecht? 

VAN ROSSEM «Er zijn geen bewijzen van fraude en de Amerikaanse instellingen lijken me nog robuust. Hij krijgt ook weinig steun van zijn partij. Zelfs Fox News nam afstand van hem. Het Hooggerechtshof zal zich niet belachelijk willen maken, ook niet de drie rechters die door hem zijn aangesteld.» 

HUMO Eén op de vijf Amerikanen vindt geweld gerechtvaardigd als de tegenpartij de overwinning opeist. Komt hier een burgeroorlog van?

VAN ROSSEM «Daar zitten de media op te hopen, hè. Je kunt rellen niet uitsluiten, maar dit wordt geen nieuw Joegoslavië. De meesten zullen de uitslag uiteindelijk wel aanvaarden.» 

HUMO VRT-correspondent Björn Soenens vertelde dat je met veel Trump-fans geen redelijk gesprek meer kunt voeren. Hij sprak een vrouw die er rotsvast van overtuigd is dat er door Democraten gerunde kannibalistische restaurants bestaan waar kinderen in stukken worden gesneden. 

VAN ROSSEM «Ja, zulke types zijn gek geworden in de echokamers van Breitbart News, Fox en QAnon. Met hen is het even zinvol discussiëren als met radicale religieuzen. Ze geloven alleen wat hun goeroe en schurken als Steve Bannon (ex-Breitbart-voorzitter en voormalig Trump-adviseur, red.) hun wijsmaken.»

HUMO Zal Europa ook zo polariseren?

VAN ROSSEM «We zijn goed op weg, vrees ik. Dat komt door de ‘asociale media’, waar feiten niet meer van tel zijn en iedereen onzin kan posten. De democratisering van elke individuele mening dreigt paradoxaal genoeg een grote bedreiging van onze vrijheid te worden. Wij leven in een snel veranderende wereld en 90 procent van de mensen begrijpt die niet meer. Een deel gelooft niet meer in de wetenschap, media en politiek.» 

HUMO Was Biden de geschikte kandidaat, of hadden Kamala Harris, Bernie Sanders of Alexandria Ocasio-Cortez het beter gedaan?

VAN ROSSEM «Die drie hadden Trump nooit kunnen verslaan. In de ogen van de door- snee Amerikaan zijn dat revolutionaire communisten. Biden verloor in Florida omdat de Cubanen daar niks van hem moeten hebben. Zij zijn hun land ontvlucht vanwege het communisme en gooien Biden en Stalin op één hoop. Krankzinnig, want Biden is al zijn hele carrière centrumrechts, maar dat krijg je in dat gepolariseerde land dus niet meer uitgelegd.

»De Democraten hebben hun blanke, laaggeschoolde achterban verspeeld aan Trump en zijn nu een club voor hooggeschoolden en minderheidsgroepen, net zoals de socialisten in Europa hun arbeiders ook hebben verloren aan de populisten. Dat komt doordat grote delen van onze industrie naar lageloonlanden zijn verkast. In Amerika gebeurde dat op nóg grotere schaal, en met minder sociaal beleid, waardoor veel arbeiders in doffe armoede zijn beland. Steden als Detroit, Pittsburgh en Cleveland zijn het Pompeï van de VS, Charleroi maal honderd. Natuurlijk zijn die mensen boos en hebben ze oren naar een Amerika waarin zij nog wél iets betekenen, naar een president die beweert dat hij de fabrieken wel even terug naar Amerika zal halen. Hij heeft níéts voor hen gedaan, maar toch blijven ze hem steunen. Voor hen is hij de opgestoken middenvinger tegen de elite, de globalisering, de stedelijkheid, de multicultuur...» 

HUMO Zal Joe Biden veel kunnen veranderen?

VAN ROSSEM «Als de Republikeinen hun meerderheid in de Senaat behouden, wordt dat zeer moeilijk. Biden zal in Brussel komen vertellen dat hij ons allemaal aardig vindt, hij zal de klimaatakkoorden van Parijs opnieuw onderschrijven,en misschien ook het atoomverdrag met Iran. Maar van de New Deal die de VS nodig hebben, komt niks in huis.»

HUMO Wat zou er in die New Deal moeten staan?

VAN ROSSEM «Het hele politieke systeem moet op de schop, want het bevoordeelt het platteland te veel. Hillary Clinton haalde 3 miljoen stemmen meer dan Trump, Biden zelfs meer dan 4 miljoen. In elke democratie was hij meteen verkozen geweest. Ik ken weinig democratieën die zo ondemocratisch zijn als de VS.

»Voorts moet de gezondheidszorg gesaneerd worden, zijn er grote infrastructuurwerken nodig en moet de stui- tende inkomensongelijkheid aangepakt worden. De laatste decennia is de Amerikaanse middenklasse er niet op vooruitgegaan. Dat is begonnen onder Ronald Reagan in de jaren 80. Sindsdien leeft de overtuiging dat de overheid de vijand is en dat belastingen diefstal zijn. Ook vier jaar geleden stemden de arme blanke arbeiders voor een man die na zijn verkiezing een grote belastingverlaging cadeau deed aan de rijken. Als het niet zo tragisch was, zou je er hartelijk om lachen.»

HUMO Zal het trumpisme de komende jaren verdwijnen? 

VAN ROSSEM «Vergeet het. Trumps achterban blijft zeer groot. Het is best mogelijk dat hij zich in 2024 opnieuw kandidaat stelt om wraak te nemen voor ‘de diefstal van 2020’. Hij zal dan 78 jaar zijn, net zoals Biden nu. Een ander scenario is dat hij een tv-station opricht, of een afdeling krijgt bij Fox News. Dan zal hij een jeugdige opvolger naar voren schuiven. Ik zie hem niet in een stil hoekje verdwijnen.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234