Tussen liefde en haat: de kinderen van het kalifaat

Op 29 december 2017 kreeg grootmoeder Rachma Ayad (52) – die door Rudi Vranckx wordt gevolgd voor de beklijvende docureeks ‘Voor de zonden van de vaders’ – voor het eerst hoop dat ze haar kleinkinderen ooit in de armen zou kunnen sluiten.

'Mijn dochter moet boeten voor haar verleden bij IS, maar mijn kleindochters van 2 en 4 hebben toch niks misdaan?'

Rachma Ayad «Ik was zo blij! Ik wilde meteen naar Turkije reizen om eindelijk mijn kleinkinderen te zien en ze mee te nemen naar België.»

HUMO We zijn nu een jaar verder, maar dat is nog steeds niet gelukt.

Ayad «Mijn dochter had me gezegd dat ze zou proberen om de Belgische ambassade in Ankara te bereiken, om zich daar aan te geven. Ik ben er meteen naartoe gereisd, en had een bemoedigend gesprek met een Belgische diplomaat.

»Wat later belde mijn dochter opnieuw: ze zei dat ze de Turks-Syrische grens was overgestoken met haar kinderen en al tot in de Turkse stad Kayseri was geraakt. Ankara ligt nog 300 kilometer noordelijker, maar de Belgische ambassadeur wilde geen documenten uitreiken waarmee ze veilig tot in Ankara zouden kunnen reizen. Er zijn enorm veel controles in Turkije. Zonder zulke papieren zouden ze zeker worden opgepakt. Maar de Belgische ambassadeur zei: ‘Wij staan op één lijn met de Turkse autoriteiten. Zelfs áls uw dochter Ankara bereikt, zullen we haar uitleveren aan Turkije.’ – ‘Dan leveren jullie haar maar uit,’ heb ik gezegd. Mijn dochter wist dat ze sowieso in de gevangenis zou belanden, omdat ze als tolk voor IS had gewerkt. Maar ik had wel gehoopt dat ze eerst Ankara zouden bereiken: dan kon ik via DNA-onderzoek bewijzen dat het mijn kleinkinderen waren, en hen meenemen naar België.»

HUMO Dat plan had maar weinig kans op slagen, dus bent u naar Kayseri vertrokken.

Ayad «Daar heb ik, na vier jaar en drie maanden, eindelijk mijn kleinkindjes gezien (slikt). Het zijn zulke schatjes. Ze waren een beetje bang van mij, maar ik had een zak vol snoep en speelgoed meegenomen. De oudste had me aan de telefoon verteld: ‘Oma, al mijn speelgoed is gebombardeerd.’

»Ik heb Amina en de kinderen meegenomen naar een huurappartement in Kayseri. Daar was ik ’s avonds met de kindjes aan het spelen toen er werd aangebeld. Mijn dochter keek door de deurspion en zei: ‘Mama, ik denk dat het de veiligheidsdienst is.’ Ik zei dat ze zich moest verstoppen, deed open en heb gezegd dat ik op reis was met mijn kleinkinderen. Ze zijn afgedropen. Ik dacht meteen dat ze me getraceerd hadden via mijn gsm. De Belgische ambassade had mijn nummer.»

HUMO En toen?

Ayad «De verhuurder van het appartement had de mannen zien aankomen. Hij wilde geen problemen en vroeg ons te vertrekken. Een half uur later stonden we buiten, en wie belde me toen plots op? De Belgische ambassadeur. Toen wist ik het zeker. ‘Iedereen moet nú zijn telefoon uitzetten!’

»We zijn gaan aankloppen bij de neef van mijn dochters nieuwe man, een Syriër die ze in Raqqa had leren kennen. ‘We wachten een week en dan breng ik hen naar de ambassade,’ beloofde hij. Ik moest de volgende dag terug naar huis, en heb mijn gsm aan mijn dochter gegeven. Ik drukte haar op het hart die niet te gebruiken voor ze een nieuwe simkaart had, maar ze kon het niet laten. Amina heeft me gebeld om te vragen of ik goed was aangekomen. De dag erop is ze opgepakt, van haar kinderen gescheiden en gevangengezet.»


Door de kogelregen

HUMO In ‘Voor de zonden van de vaders’ leek u eerst maar moeilijk contact te kunnen leggen met uw oudste kleindochter.

Ayad «Vreselijk vond ik dat. Ze at niet, sprak nauwelijks en was van alles bang. In de speeltuin durfde ze niet te spelen en zodra ze een vliegtuig hoorde, sloeg ze volledig in paniek. Ik mag er niet aan denken wat dat kleine prutske allemaal heeft meegemaakt. Haar huis is gebombardeerd, haar vader is vermoord.»

HUMO Waarom is uw dochter ooit naar Syrië vertrokken?

Ayad «Ze is haar vriend gevolgd. Hij werkte in Brussel bij Securitas, maar in 2013 besloot hij opeens zijn broer in Syrië op te zoeken. Ik wist toen nog niks over het bestaan van Syriëstrijders en probeerde Amina te troosten. Ze was vreselijk verliefd en doodongelukkig. Ze begon minder te eten, op een gegeven moment begon ze een hoofddoek te dragen en ze ruilde daarna ook haar spijkerbroek in voor wijde gewaden. ‘Dit gaat veel te ver,’ heb ik toen gezegd. Als je op bedevaart gaat naar Mekka, moeten je gezicht en je armen zichtbaar zijn als je rond de Kaäba loopt. Waarom zou je je in het dagelijks leven dan moeten bedekken? We kregen steeds vaker ruzie over de islam en ze begon op te trekken met nieuwe vriendinnen, meisjes uit Antwerpen en Nederland die ook allemaal gewaden droegen.

»Ondertussen had ik gehoord over het bestaan van Syriëstrijders. Ik ben naar de politie gegaan om te melden dat ik een vermoeden had dat haar vriend zich in Syrië bij IS had aangesloten en dat mijn dochter waarschijnlijk dezelfde plannen had.

»Ik zal het nooit vergeten. Amina zou thuis komen eten, maar belde af. De volgende dag stond haar nicht aan de deur met de sleutel van haar appartement. Ze vertelde dat daar een brief lag voor mij en mijn man, en een hoop cadeautjes. Die heb ik zonder te kijken in de vuilnisbak gegooid, waarna ik onmiddellijk de politie heb gebeld. Ik was woest.»

HUMO Maar u heeft de afgelopen vier jaar wel contact gehouden?

Ayad «Ja. En haar gesmeekt om terug te komen. Maar in het begin was het leven in Raqqa nog goed.

»Het was moeilijk toen mijn eerste kleindochter werd geboren en ik haar niet kon vasthouden, maar ik was zo blij dat het een meisje was. Want ik wist dat jongens daar op hun 7de bij hun moeder werden weggenomen om naar een trainingskamp te gaan.»

HUMO U zei dat Amina’s vriend is vermoord. Hoe is dat gebeurd?

Ayad «Hij had hogere studies gedaan en werkte bij de administratie van IS. Hij is door andere IS-strijders doodgeschoten toen hij aan zijn bureau zat, in maart 2016. Hij had gezegd dat hij de gruweldaden van IS te ver vond gaan, maar wie tegenpruttelt, krijgt de kogel.

»Vanaf dat moment had Amina het alleen nog maar over ‘die rotzakken’ als ze over IS sprak. Ze hebben haar toen voor de keuze gesteld: hertrouwen of werken als tolk. Ze koos het laatste. Buiten haar werk meed ze IS. Ze raakte bevriend met een Syrische familie met twee zonen, en is dan met één van hen getrouwd. Volgens mij met de bedoeling om te vluchten.»

HUMO Hoe is het haar gelukt om IS te ontvluchten?

Ayad «In januari 2017 hebben ze een eerste poging ondernomen, maar ze zijn verraden. Amina is veroordeeld door een shariarechtbank: ze kreeg zweepslagen en is naar een heropvoedingskamp gestuurd. Daarna werd Raqqa gebombardeerd: een geluk bij een ongeluk. In de paniek die toen is ontstaan, is ze voor de tweede keer kunnen vluchten. Amina heeft gezien hoe vluchtende vrouwen werden neergeknald door IS-scherpschutters. Ze heeft zich een weg gebaand door de kogelregen en heeft zich uiteindelijk overgegeven aan Koerdische strijders. Aan de grens kon ze bewakers omkopen om over te steken.»


Geen bewijs

HUMO Amina zit haar straf uit in Turkije, maar de kindjes zijn nog steeds niet in België. U huurt noodgedwongen een appartement in Turkije, waar u voor hen zorgt.

Ayad «Mijn DNA komt voor 99 procent overeen met dat van mijn kleinkinderen, maar dat volstaat niet. Alleen een overeenkomst met het DNA van de moeder geldt als bewijs. Daar is maar één document voor nodig, maar de Belgische autoriteiten sturen ons al een jaar van het kastje naar de muur. Daarom hebben we nu een kort geding aangespannen om een DNA-staal van Amina te eisen.

»Ik denk dat België bang is. Als de overheid één keer kinderen laat terugkomen, moet ze ook de andere kinderen toelaten. Dan zullen er ook moeders meekomen. Dat ligt moeilijk, en dat begrijp ik. Ik vind ook dat mijn dochter moet boeten en tot inkeer moet komen. Maar die kleine kindjes hebben toch niets misdaan? Ze zijn 2 en 4 jaar oud. Mag ik alstublieft voor hen zorgen?»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle verhalen van de Humo rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234