null Beeld

TV-review: Back in the USSR

Dwarskijker bekijkt voor u het nieuwe tv-seizoen, zo hoeft u dat niet meer te doen. Of misschien wél? Deze keer voor u besproken: 'Back in the USSR' op Canvas.

Rudy Vandendaele

Het onafzienbare Wilde Oosten, twintig jaar nadat de Sovjet-Unie er is opgeheven, is altijd interessant, vaak zelfs op het huiveringwekkende af. Jan Balliauw en Stefan Blommaert, twee heren die afstanden in wersten kunnen uitdrukken, hebben er als correspondent van de openbare omroep historische momenten meegemaakt, vaak in het vuur van de strijd en altijd in de fleur van hun leven.

Nu ze een paar decennia ouder zijn, en grijzer en kaler, keren ze op hun stappen terug, en doen ze plaatsen aan waar ze ooit thuis waren. Ze lijken er graag terug te komen. Jan Balliauw is een type waarmee Dostojevski iets had kunnen aanvangen, en Stefan Blommaert is dan weer Tsjechoviaans van snit: aangezien ik mijn verbeelding niet kan uitzetten, ziet mijn geestesoog die twee mannen in een altijd schemerige kamer ergens in een woonkazerne in Sint-Petersburg. Balliauw ijsbeert, als iemand die zich loopt af te vragen of hij nu morgen een lommerdhoudster zal vermoorden, of straks al.

En waar hij zijn bijl gelaten heeft. En Blommaert, die naar een denkbeeldige horizon staart, mompelt ondertussen iets dat, als je op de zinsmelodieën afgaat, op een gedicht lijkt. Wat een mens al niet te danken heeft aan de voortreffelijke Russische Bibliotheek van uitgeverij Van Oorschot en aan haast niet door te komen winteravonden diep in de provincie, in het begin van de jaren zeventig.

Na twee afleveringen komt het me voor dat 'Back in the USSR' barstensvol nieuwste geschiedenis en politieke informatie zit. Bovendien wordt de kijker ook nog doorverwezen naar een begeleidend boek en naar een web app, alsof de makers vinden dat hun programma extra handleidingen behoeft. Er zijn mensen die pas van goede televisie gewagen als ze de indruk krijgen dat ze een college aan het volgen zijn.

Fijn, maar ik behoor tot een andere school. Wie zei ook weer: 'Het mooie van inhoud is vorm'? Ikzelf misschien, alleen in een kamer, starend naar een denkbeeldige horizon. In de belendende kamer schreeuwde iemand of ik eindelijk eens mijn kop zou willen houden. In ieder geval: een mooie vorm zorgt voor verlichting. Wie dat ook weer zei, daar hebben we het raden naar.

Balliauw en Blommaert willen terecht als ernstige journalisten bekendstaan, lui die hun stof beheersen - een materie die ze overigens niet zelden aan den lijve hebben ondervonden. Dat ze dus goed geplaatst zijn, staat buiten kijf. Het is ook niet onverdienstelijk om belangrijke politici uit die voormalige Sovjetrepublieken voor de camera en de microfoon te halen, maar nog het liefst zie ik wat de praktische invloed van politiek is op het leven van bijvoorbeeld een Wit-Rus, die het nu al jaren met de dictatuur van Loekasjenko moet stellen, of die misschien zelfs een voorstander van deze despoot is.

Vele winkelschappen zijn naar verluidt weer leeg in Belarus, zoals vroeger. Ik had die lege winkels, hun winkeliers en hun klanten willen zien. Ik heb destijds heel graag naar 'Van Moskou tot Magadan' en 'Van Moskou tot Moermansk' (nu te zien op Acht) gekeken, de politiek geïnspireerde maar zeer persoonlijke reisprogramma's die Jelle Brandt Corstius voor de VPRO heeft gemaakt. Ik keek destijds ook graag naar de faux naïf Martin Heylen, toen hij uitgebreid van de Siberische gastvrijheid gebruikmaakte, en haast en passant allerlei wetenswaardigs over het dagelijkse leven in Siberië te weten kwam, en dus ook over de gevolgen van politiek en economie.

'Back in the USSR' zal wel een sentimental journey zijn voor Balliauw en Blommaert, en daar geven ze ook wel voorzichtigjes blijk van als ze bijvoorbeeld hun lerares Russisch van weleer ontmoeten, of een stuk of wat oude vrienden, maar over het algemeen zie ik in dit programma een soort angst voor human interest. Of zou het schroom zijn? In ieder geval zit er een rem op.

Er is een journalistieke school die ervan uitgaat dat human interest de kortste weg naar banaliteit is, maar ik heb alles welbeschouwd geen andere interest dan human. Dat houdt me evenwel niet tegen om te blijven kijken naar 'Back in the USSR'.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234