null Beeld

Tv-review: DementieEnDan (Nederland 2)

Voor de tweedelige documentaire 'DementieEnDan' volgde Ireen van Ditshuyzen twee jaar lang vier mensen met dementie. Ze mocht alles registreren: de hartverwarmende én de pijnlijke momenten. Dus filmde ze ook hoe erg een 77-jarige patiënte zich in de steek gelaten voelt als haar man haar in het verpleeghuis wil achterlaten. Net die eerlijke weergave van de soms onthutsende ontreddering van alle betrokkenen maakt deze documentaire zo sterk.

We maken kennis met Mary Ann Vanden Berg, een kranige 77-jarige Alzheimerpatiënte die het huishouden niet meer kan beredderen, maar nog de mooiste pianoconcerten van Schumann uit haar vingers tovert. Al verwart ze de componist zelf intussen met Chopin of was het nu Schubert? We leren Ton Joosten kennen, een sympathieke man van 58, die na dertig jaar dienst als ICT-programmeur besefte dat het goed fout zat toen hij zelf technische hulp moest vragen aan de collega die hij net nog had opgeleid. Zelf denkt Ton dat hij nog wel mee kan, ‘maar mijn vrouw denkt daar anders over’.

Er is ook Johan Brinkman, een wiskundige van 76, die nog geniet van wandelingen aan zee maar volgens zijn vrouw steeds dieper wegzinkt in zijn eigen wereldje. Als hij dat beseft, wordt hij zo kwaad dat hij zichzelf begint te slaan en schreeuwt: ‘Die hersens! Die hersens!’

En Jan Van Damme, 58, een sportieve schaatser die jarenlang hard werkte als productiemanager, tot dat drukke leven van stress en deadlines begon te sputteren en uiteindelijk stilviel. Een ‘agressieve depressie’ oordeelden de artsen zonder veel kennis van zaken, ook al wist zijn vrouw zeker dat haar man hoegenaamd niet depressief was. De documentaire toont hoe ze pas na jaren gehoor vindt: Jan heeft dementie.

De foute diagnose en dat ellenlang van het kastje naar de muur gestuurd worden is een lijdensweg die veel partners van mensen met jongdementie kennen, de documentairemaakster slaagt er in te tonen hoe zwaar dat is. Van Ditshuyzen volgde de koppels twee jaar lang en dat werpt vruchten af. Door die tijdsinvestering krijg je als kijker in nog geen uur tijd een erg rijk, warm maar ook ontnuchterend beeld van hoe de ziekte alle zekerheden onderuit haalt.

Van Ditshuyzen toont dat er bij dementie een moment komt waarop je de volmacht over je eigen man moet vragen omdat hij zijn geld niet meer zelf kan beheren. Dat er een dag komt dat je je zieke vrouw die nog voortreffelijke sonates speelt toch naar het verpleeghuis moet brengen. En dat het des te erger is omdat jij wel beseft hoe slecht ze eraan toe is, maar zij zelf niet meer.

Dan krijg je pijnlijke conversaties zoals deze tussen Mary Ann en haar man tijdens het bezoek ter plaatse.

‘Dan zitten jullie hier met elkaar in een huisje’, probeert hij.

‘Met jou?’ vraagt zij, een tikje achterdochtig intussen.

‘Nee, met de bewoners.’

Waarop zij beslist zegt. ‘Maar ik ga hier niet wonen, hoor. Niks van.’

De documentaire wil zoveel mogelijk tonen wat de patiënten aanvankelijk nog wel kunnen – piano spelen, schilderen, schaatsen, fietsen, zelfs deeltijds werken – maar legt ook genadeloos vast hoe ze elke dag steeds meer verliezen. Ook wat hen het dierbaarst is. Zo wil Tons dochter sneller trouwen zodat ‘papa nog zal weten dat hij haar weggeeft’.

Dementie, en dan? En dan misschien niets meer, zeggen Johan en zijn vrouw hoe langer hoe meer. Ze overwegen steeds nadrukkelijker euthanasie, zeker nadat hun dominee met zoveel woorden heeft gezegd dat je ‘het leven mag teruggeven als het ook echt te zwaar wordt’. Zelfs al is het een weldoordachte beslissing, ook dan maakt dementie het nog zoveel zwaarder dan anders. Want Johan mag wel honderd keer tegen zijn vrouw gezegd hebben dat hij niet meer verder wil, wat als hij op het moment dat de camera draait zegt ‘dat op dit moment nog zoveel dingen hem bevallen’?

De vraag zal zich in deel twee (vanavond op Nederland 2) nog scherper opdringen, zo bleek al uit de trailer. ‘Als jullie weg zijn, is mijn man weer weg’, zegt Johans vrouw terwijl ze naast hem zit. ‘Dan is hij een beetje een kind. Ik wil mijn man terug.’ Ze had de tragiek van de ziekte niet juister kunnen samenvatten.


Quote

‘Zit het misschien weer in de koekjestrommel?’ vraagt Alzheimerpatiënt Johan als hij zijn boek 'Wij zijn ons brein' niet meer kan terugvinden.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234