TV-review: Het uur van de wolf: De strijd van Knausgård (Nederland 2)

De Noor Karl Ove Knausgård veroverde de wereld stormenderhand met zijn imponerende sixpack: de zesdelige romancyclus 'Mijn strijd', een autobiografie die de grenzen van de schaamteloosheid verkent. De documentairemaakster Lena Jordebo volgde een jaar lang het spoor van het succes.

Knausgård heeft de handen vol met het achterna reizen van zijn vertalingen: we zien 'm achtereenvolgens in Barcelona, New York en Parijs. Maar de meest indrukwekkende trip gaat naar het Noorse Arendal, het decor van zijn jeugd en van de eerste twee delen van zijn romancyclus. Hij was er sinds zijn dertiende niet meer geweest, weggevlucht van de herinneringen aan de drankzuchtige tiran die zijn vader was. De oerbron van 'Mijn strijd'.

Tussen het reizen door treffen we de schrijver thuis, in het Zweedse Glemmingebro, of in een zomerhuisje in het Noorse Jolster. Tuinierend en vaderend, kettingrokend en serietobbend. Scènes met veel natuur en weinig woorden. Knausgård had gehoopt na het afronden van de 3500 bladzijden tellende cyclus rust te vinden, en tijd om bij te lezen. Maar al zijn energie gaat naar overleven, want hij heeft alles gegeven aan zijn boeken en is leeg achtergebleven. De schrijver worstelt met een knoert van een postnatale depressie, van het kaliber dat enkel een zesling kan veroorzaken. Hij weet zelf heel goed wat 'm - alle lof, roem en geld ten spijt - afhoudt van het geluk: 'Ik blijf het gevoel hebben dat het onethisch was.'

Kroongetuige inzake mogelijke ethische misdaden is Knausgårds vrouw Linda, die sereen getuigt over de aldoor bij zijn project vertoevende schim in huis: 'Ik voel me geen slachtoffer.' Knausgård zit ernaast, met neergeslagen ogen en een lege glimlach. Ook als ze vertelt over de passages over zichzelf in 'Mijn strijd': 'Het was ongelofelijk pijnlijk om te lezen, maar ik was opgelucht dat het zo goed geschreven was.' Naderhand vertelt Knausgård in zijn schrijfkamer over Linda's bipolaire stoornis, over zijn schuldgevoel dat zijn stress 'haar pad naar een crisis korter maakte', en over de in tranen geschreven passages over haar depressie. Dan breekt de schrijver, voor de camera: 'Dit is wat dit project zo moeilijk maakte. De druk was enorm.' Eerlijk en nietsontziend, zoals zijn boeken.

Documentairemaakster Jordebo gaat tewerk in de geest van 'Mijn strijd': ze zoomt in op alledaagse details en past het vertelritme aan het Scandinavische landschap aan. En ze verbeeldt Knausgårds verlangen naar stilte en bezinning inventief: op de boekvoorstelling in New York, hét gloriemoment voor elke niet in het Engels schrijvende auteur, laat ze de klank van het applaus wegvallen om 'm te vervangen door het ruisen van de Zweedse natuur. Intussen verkent de camera Knausgårds gekwelde karakterkop, met minder lachrimpels dan denkgroeven. Eens te meer zegt zijn zwijgen het meest.


Quote

'Dit voelt allemaal vernederend en onprettig en walgelijk en verschrikkelijk.'

Knausgårds eerste woorden in de documentaire relativeren zijn succes meteen fors.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234