null Beeld

Tv-review: 'Iedereen journalist' op Nederland 2

Iedereen journalist: van het idéé alleen al gaan vaklui in een collectieve kramp. Precies wat Henk Steenhuis, oud-hoofdredacteur van het Nederlandse maandblad HP/De Tijd en de krant Het Parool, met zijn documentairereeks wil aankaarten: dat de journalistiek veel te lang van zichzelf heeft gedacht dat ze het patent had op een onbedreigd voortbestaan.

sso

In een drieluik schetst Steenhuis een stand van zaken van de journalistiek – bij onze noorderburen, maar vervangt u de malaise van de Amsterdamse en Groningse couranten gerust door die in Brussel en Hasselt: same shit, different country. 'Iedereen journalist' is een weinig opbeurende vertelling voor professionals én voor mediaconsumenten. De slogan, by the way, duidt op het feit dat de lezer inmiddels het journalistieke domein heeft betreden. Als reageerders en als bron van ontbrekende informatie participeren ook zij in de nieuwscarrousel: 'iedereen' is journalist geworden.

'Het beukende ritme van de ondergang'

'Je verkoopt minder, waardoor de kwaliteit minder wordt en je minder gaat verkopen.' Met enige West-Vlaamse ondernemerszin vatte Peter Vandermeersch, toch maar mooi hoofdredacteur van NRC Handelsblad, de toestand in krantenland gevat samen. In een roadshow die langs elke Hollandse polder voert, tracht de voormalige oppermarketeer van Groot-Bijgaarden de kelderende verkoopcijfers te pareren. Het wondermiddel van dienst was een app die a rato van 5 euro de NRC-lezer op zijn wenken moet bedienen. 'Voor wie alle artikels wil lezen over wielrennen. Of literatuur.' De moedeloosheid droop van het scherm.

In tien jaar tijd zijn in de Nederlandse journalistiek 1.500 banen verdwenen. Het aantal verkochte kranten is in diezelfde periode met een miljoen stuks gedaald. Kranten raken jaarlijks sowieso tien procent van hun lezers kwijt – sterfte, verhuis, gewijzigde interesses – maar de afkalvende markt raakt aan de onderkant niet aangevuld.

'We probeerden vanalles', getuigde Peter ter Horst, voormalig hoofdredacteur van de inmiddels verdwenen Haagsche Courant. 'Zelfs onderzoeksjournalistiek over onze regio. We maakten goeie kranten, maar wat we ook deden, ieder jaar ging de oplage achteruit. Het was het beukende ritme van de ondergang.' De Haagsche Courant was een krant die elke Hagenees meekreeg met z'n geboortebewijs. 'Maar onze lezers werden ouder en stierven. Elk overlijdensbericht in de krant was een abonnee minder.' Leest er eigenlijk iemand mee, daar bij Concentrelio?

In 1994 klopte het internet aan de deur. Na vierhonderd jaar moest het verdienmodel plots anders – tot dan hadden kranten het monopolie gehad op de advertentiemarkt. Redacties begonnen in ijltempo websites te bouwen: artikel online zwieren, foto erbij, klaar.

'De journalistiek ging helemaal veranderen', stelde de jonge internetondernemer Alexander Klöpping niet zonder enig cynisme vast. 'Maar wat hebben journalisten gedaan? Hun artikels uit de krant gerecycleerd. Nog altijd moeten we stukken swipen alsof ze op papier gedrukt staan.' De krant: onpraktisch vehikel, bedrukt met oud nieuws dat niet op maat van de individuele lezer is gemaakt. Klöpping: 'Rommel maar lekker door met dat papier. Wij maken dezelfde dingen mooier en beter op het internet.'

Ook goed voor een reality-check was Ad Scheepbouwer, grote roerganger bij Wehkamp, dat onder zijn leiding vervelde van postorderbedrijf tot online warenhuis. Scheepbouwer schafte de mythische Wehkamp-gids af, hield alleen het online-platform over en vroeg zich af waarom kranten er zo lang over doen om tot hetzelfde besef te komen. 'Journalisten denken dat ze de bewakers van de cultuur zijn.'

Deel één van 'Iedereen journalist' fileerde genadeloos de hoogmoed van de media, maar liet de kijker verweesd achter. Graag in deel twee en drie een antwoord op hoe het dan wel moet.


Quote

'In het hoekje van de redactie stond één pc waarmee je op het internet kon. Er stonden lange wachtrijen voor het toestel, maar ik heb altijd gedacht: laten we die pc daar maar in dat hoekje houden.' Oud-hoofdredacteur Peter ter Horst zag het niet meteen iets worden, dat internet.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234