null Beeld

Tv-review: Rusland voor beginners

Dwarskijker bekijkt voor u het tv-seizoen, zo hoeft u dat niet meer te doen. Of misschien wél? Deze keer voor u besproken: Rusland voor beginners op Canvas.

Rudy Vandendaele

undefined

In ‘De laatste show’, waar gezelligheid met of zonder Sven De Leijer doorgaans geen tijd kent, ergerde Jan Mulder zich onlangs hardop aan Lena De Winne, de Russische gade van de Belgische ruimtevaarder.

Met zo’n oprispingetje haal je hier tegenwoordig de kwijnende landelijke dagbladpers. Kejje nagaan. Mevrouw De Winne wekte die avond de indruk dat ze in diplomatieke dienst was, of toch in opdracht van de Russische staat het woord voerde, zeker toen Jan Mulder Vladimir Poetin publiekelijk corruptie aanwreef, en aldus oud nieuws opwarmde.

Jan Mulder had het, terwijl hij toch krachtig aan het opiniëren was, ook over stembusfraude kunnen hebben. ‘Corrupt? Hoe weet u dat?’ vroeg mevrouw De Winne op de toon van Russische spionnen in Amerikaanse films tijdens de Koude Oorlog. Alsof ze van toeten noch blazen wist. Jan Mulder had het zoals menigeen in de krant gelezen.

‘In Nederlandse kranten?’ vroeg mevrouw De Winne ronduit dedaigneus. Russinnen als mevrouw De Winne wéten wel wat persvrijheid en betrouwbare informatie onder Poetin en zijn vooruitgeschoven mannetje Medvedev is. Daarna legde ze ter attentie van Jan Mulder ook nog enige minachting in het woord ‘sportjournalist’. Tegen die tijd had ik me al afgevraagd hoe je in goed Russisch een vrouwelijke apparatsjik in het Rusland na de Sovjet-Unie noemt, want zo iemand moet een naam hebben.

In ‘Rusland voor beginners’ speelt mevrouw De Winne voor intermediair tussen min of meer bekende Vlamingo’s en Russen die we nog moeten leren kennen. Beide nationaliteiten delen een vakgebied of een belangstellingsveld. Kirsten Lemaire van Studio Brussel trok naar Irkoetsk in Siberië om aldaar naar de verwachtingen van de plaatselijke jeugd te peilen.

Door het portierraampje mochten we om te beginnen met Kirsten meekijken naar langsglijdende stadsgezichten: een allegarium van woonkazernes in Sovjetstijl, nieuwbouw waar het wilde kapitalisme in blikkerde, verroeste en door hun fundament buigende industrieën waar onheilspellende dampen van afsloegen, en pittoreske houten huisjes die ik met zelfgestookte wodka associeer en met mensen die uitgeteld op de vloer van aangestampte aarde liggen, naast een versplinterde balalaika. Kortom: een stedenbouwkundig rommeltje waarvan ik, als bedenker van prentbriefkaarten, de schoonheid wel kan inzien.

In een universiteit trof Kirsten enkele ambitieuze studenten die een uitgesproken doel in hun leven hadden: later zo goed mogelijk de kost verdienen. Het land kampte met een vrouwenoverschot, en dat surplus vond dat het financieel maar beter niet van mannen konden afhangen, ook al deed het er alles aan om er zo begeerlijk mogelijk uit te zien voor de andere sekse.

In een modellenbureau schreden er dan weer hoogbenige schoonheden rond, nu ja, relatieve schoonheden – geen bochel of zo – die ooit de aandacht van een oligarch hoopten te trekken. Maar laten we elkaar buiten de darkroom vooral geen mietje noemen: een welgevormd lichaam maakt ook in kringen van oligarchen wellicht meer indruk dan diploma’s.

Mevrouw De Winne prees langs de neus weg ook de ondernemingszin van de jonge inwoners van Irkoetsk: overal rezen er hippe winkeltjes op, zei ze. In één van die hippe nerinkjes verkocht Irina lingerie, waarvan de aanblik mij het woord ‘ondergoed’ opdrong: het assortiment riep beelden op van marktkramen in Vlaamse provinciesteden – trossen uniseks beha’s, one size fits all, wapperend in de snijdende noordenwind. Bijzonder hip en geinig was volgens mevrouw De Winne een onderbroek waarop in het Russisch de tekst ‘Altijd paraat’ was afgedrukt, een loze kreet van de communistische jeugdbeweging.

Die ruimtevaarder draagt er vast zo eentje. Laten we er, uit diplomatieke overwegingen, van uitgaan dan hip overal iets anders betekent. Irina, de zwangere verkoopster, stond op het punt te trouwen met Alexei, en Kirsten werd prompt op de bruiloft uitgenodigd. Uit dat feest bleek dan weer dat ‘bruiloft’ hetzelfde betekende als in België, ook al zwaaiden de Russische bruiloftsgasten nog net niet met servetten op de misselijkmakende tonen van ‘Les lacs du Connemara’. Hoelang nog?

Ter hoogte van Irkoetsk is de Russische jeugd voortreffelijk: jonge mensen deden er aan vrijwilligerswerk. Ze gingen bijvoorbeeld oude, vereenzaamde suikerziektepatiënten bezoeken. Er was zelfs een jeugdbeweging die uitdrukking gaf aan heimwee naar de communistische jongerenorganisatie Komsomol. Een woordvoerder zei dat de Russische jeugd na de val van het communisme in een moreel vacuüm was terechtgekomen, en daar wilde zijn club iets aan doen.

Kirsten mocht meegaan naar één van hun acties, en wij dus ook, hoe graag we ook waren thuisgebleven. Ze vielen een zogenaamd illegale goktent binnen – hoe illegaal die wel was kon ik nergens uit opmaken. Dat binnenvallen kwam neer op er even staan schutteren, iets mompelen, en daarna terug naar huis gaan.

Gelukkig vond Kirsten Lemaire deze jongeren nu ook weer niet zó’n goed gezelschap: net als ik zag ze er een soortement burgerwacht in schemeren, waarvan de morele voortreffelijkheid, als die luitjes zich op een dag mans genoeg voelen, wel eens gevaarlijk zou kunnen worden voor iedereen die het niet met ze eens is.

Kirsten wou weten of er in Irkoetsk ook een underground was bij de jeugd, een avant-garde die zich ergens tegen afzette. En ja hoor: er was een subcultuur van goths die naar verluidt erg depressief waren, en negatief ingesteld: hoofden vol vleermuizenissen - ik had me nog zo voorgenomen geen woordspelingen meer te maken, maar alla.

Alla is maar twee lettergrepen groot. Nu, de goths die aan het woord kwamen waren vermomde studenten, die ervan droomden ooit in marketing uit te blinken. Een andere goth wilde chirurg worden: één mens te redden vond hij al voldoende om van een geslaagd leven te mogen gewagen. Negatiever heb ik het gothverdomme – kirstenenziele! – zelden gehoord.

Tussendoor trok Kirsten Lemaire conclusies uit wat ze in het voorbijgaan waargenomen meende te hebben. Eén ervan was: ‘Menselijke warmte is hier belangrijker dan bij ons.’ Het is er dan ook kouder.

Ik had ondertussen het ietwat onbehaaglijke gevoel dat er in de eerste aflevering van ‘Rusland voor beginners’ halsstarrig naast de werkelijkheid werd gekeken, maar misschien was dit wel een hommage aan de Sovjet-Russische propagandafilm. Wat jij, mevrouw De Winne? Of zal ik u zeggen? Oe?

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234