null Beeld

Uit de oude doos: Humo berichtte in 1991 over het luxueuze jacht van Donald Trump

Vandaag de dag kennen we Donald Trump als een ietwat megalomane zakenman die president van het machtigste land ter wereld wil worden. Daarvoor was hij voor veel Belgen een nobele onbekende. U kunt hem echter kennen van een oud Humo-artikel uit 1991, waarin journalist Jan Hertoghs berichtte over het decadente jacht dat Trump in Friesland aan het bouwen was. Herlees hier integraal het artikel.


Sprookjes van Donald Trump: het jacht van zeven miljard

UIT HUMO VAN 3 OKTOBER 1991

Makkum, een dorp in Friesland, een dorp aan het Ijsselmeer. Drieduizend inwoners in huisjes die uit een modelbouwdoos komen en tegen het haventje zijn gekleefd. Een poppendorp met kleine bruggetjes en een kleine kade. Middenin dit blauwwite tegeltje van pittoreske peis en vree staat een reusachtige hangar. De Scheepswerven Amels. Alsof men een sporthal heeft neergepoot in Madurodam. Hoewel het dak maar 27 meter hoog en de wanden 160 meter lang zijn, is deze buitenmaatste schoendoos in het vlakke landschap van twintig, dertig kilometer ver te zien.

'De kathedraal van Makkum' zeggen de inwoners met lichte spot. Hier laat Donald Trump zijn superjacht bouwen. Het bizarre verhaal van een geldreus en zijn waterspeeltje. De gekste dingen hoorde je over die Amerikaan en zijn wonderschip. Het zou een gouden boot worden en hij zou hier wolkenkrabbers komen bouwen en Makkum zou zo rijk worden als de zee. De baas van hotel-café 'De Prins' lacht schamper: 'Dat vertelden ze in Leeuwarden, niet in Makkum. Hoe verder je kwam, hoe fantastischer de verhalen werden!'

De geschiedenis begint in januari '88 toen de Scheepswerven Amels het luxejacht 'Nabila' mochten renoveren. Trump had het 86 meter lange jacht voor een klein miljard overgenomen van de sultan van Brunei die het op zijn beurt cadeau had gekregen van sjeik-wapenhandelaar Adnan Kashoggi. Het was ee nschip met allures - het diende onder andere als locatie voor de James Bond-film 'Never Say Never Again' - maar toch voldeed het niet aan Trumps persoonlijke smaak. Hij liet het pleziervaartuig voor 300 miljoen frank opknappen. Niet op een goedkopere werf in Japan of Zuid-Korea, maar in Makkum, bij de scheepswerven Amels. Zij waren, aldus een vleierige Trump, 'de beste werf ter wereld' en zij mochten de Nabila ombouwen tot Trump Princess 1.

De Trump Princess 1 die als Amerikaans onderschrift 'het meest blinkende vaartuig van het universum' meekreeg, werd in juni 1988 door een trotse Makkumse bevolking uitgewuifd. De roem van de kleine scheepswerf voer duidelijk mee over de wereldzeeën, want nog geen jaar later gonsden er wilde geruchten tussen het plaatstaal en de klinknagels. Roel Snijder, journalist van de Leeuwarder Courant kreeg er lucht van: 'Ik volg het reilen en zeilen van de scheepswerf al verschillende jaren en het gerucht ging dat er 'een heel grote order' op komst was. Ik heb mijn intuïtie gevolgd, ik heb het nummer van Jeff Walken (Trumps rechterhand) gedraaid en op de man af gevraagd of Trump een nieuw jacht wou bouwen in Makkum. 'Hoe weet jij dat?' was zijn wedervraag, en meteen had ik een wereldprimeur.

Hij maakte er ook geen geheim van wat het zou kosten: 150 miljoen dollar. Ik schreef het op een papiertje, maar toen ik het omrekende dacht ik dat ik de man slecht had begrepen, 150 miljoen dollar (méér dan 5,5 miljard Belgische Frank), dat kon toch niet! De eindredacteur dacht ook dat ik er minstens honderd miljoen dollar naast zat. De bevestiging van dat fabelachtige bedrag kreeg ik een maand later toen ik in New York een Trump-reportage maakte. Volgens Jeff Walker zou er zelfs nog 50 miljoen dollar bijkomen. Dat maakte 400 miljoen gulden (7,2 miljard frank). Toen ik zei dat het nieuwe stadhuis van Den Haag 300 miljoen gulden ging kosten, lachte hij eens: 'jamaar, dat ding hoeft niet te varen!'


Gouden Badkranen

Snijder: 'Friesland haalt zelden het grote nieuws, de Elfstedentocht is zowat de enige gebeurtenis die een landelijke uitstraling heeft. Nu zaten we opeens met een klapper van wereldformaat. En dat in een achtergesteld gebied. Friesland loopt economisch gezien vijf jaar achter bij de rest van Nederland. De landbouw boert slecht vanwege melkquota en andere EEG-beperkingen, de werkloosheid is er hoger dan het landelijk gemiddelde - 17% in de streek van Makkum -, de jongeren lopen weg van het land en gaan in de grote steden wonen, er komt leegstand in de kleine dorpen, bakkers verdwijnen, slagers sluiten hun deuren.'

Bij de Scheepswerven Amels heeft men ook al een paar magere jaren achter de rug. In 1985 werden 50 van de 380 werknemers ontslagen, in 1986 waren het er nog eens 160, en in 1987 werd de werf naar een faillissement geleid om goedkoop in handen van een Engelse beleggingsmaatschappij te vallen. De bedrijfsstructuur heeft met de tijd ook veel veranderingen ondergaan. Als klein familiebedrijf begon Amels met de inrichting van binnenschepen. Later ging men zich achtereenvolgens toeleggen op de bouw van tankers, roll-on/roll-off schepen, en sinds 1985 luxejachten. Het grote geld.

Snijder: 'Amels bouwt jachten die per strekkende meter bijna 20 miljoen frank kosten. Robert Maxwell heeft ook een jacht bij Amels laten bouwen, een van 40 meter als ik me niet vergis. Nou, dan kom je toch dicht bij de 700 tot 800 miljoen frank. Via die luxe-klanten zal Amels naam ook bij Trump terecht zijn gekomen, want in '88 stond hij hier met de Nabila. Of ze het schip vlug en goedkoop konden restaureren? Vlug wilde zeggen: binnen 5 maanden. Goedkoop bleek nadien 300 miljoen frank te zijn.

Trump keek niet op een miljoen. Om zeker te zijn dat men exclusief aan zijn boot werkte, huurde hij de hele werf: directeur en 120 werknemers kwamen in zijn dienst en werkten in het grootste stilzwijgen aan de renovatie. Personeelsleden van Amels die we in Makkum gingen opzoeken nemen twee jaar later nog altijd een gehoorzaam blad voor de mond: 'U begrijpt dat wij u niet kunnen vertellen over het interieur. Wij mogen volgens het contract met niemand praten.'

Snijder: 'Zo zijn de mensen hier. Als die mijnheer uit Amerika zegt dat ze niets mogen zeggen, dan zullen ze ook niets zeggen. Maar ze keken wel hun ogen uit toen de Princess uit Makkum wegvoer. Sleepboten moesten het jacht naar het ruige water trekken, zo ontzagwekkend diep lag het. Ik ben op de Trump Princess geweest. Met een gids. Zonder begeleider was ik zeker verdwaald in al die gangen en verdiepingen. Ik vond de luxe wanstaltig. Vergulde deurknoppen, vergulde omlijstingen van spiegels, vergulde stoelpoten, goud op de badkranen, goud in de marmeren muren, goud in de meubels, gouden beeldjes, het was allemaal goud. En nergens zag je een scherpe hoek, alle hoeken waren afgerond. Het licht was er gewoon. Lampen of spots, vielen er niet te bespeuren. Er viel niet één schakelaartje te bespeuren. Alles werd geregeld via afstandsbediening, verborgen in wanden en zetelleuningen. Tv's en geluidsinstallaties rezen zo uit de grond. Gordijnen kwamen met een druk op de knop naar beneden. Maar ondanks alle comfort en de ruime kamers, had je nooit het gevoel in een villa te zitten. Het bleef een boot met smalle gangen en relingen.


Tienduizenden kilo's marmer

Trump zelf is tijdens de renovatie één keer in Makkum komen kijken. Vanaf Schiphol vloog hij op een vroege zondagmorgen met een helikopter naar het fabrieksterrein. Niemand in het dorp heeft iets gezien. Kwam hij het aantal telefoons aan boord (280) controleren? Dook hij in het filmzaaltje met zijn zeven zetels, 1500 videobanden en kasjimieren dekens? Of bracht hij zo vroeg al een bezoekje aan de discotheek die volgens insiders de vergelijking kan doorstaan met de duurste clubs in de grootste steden ter wereld?

Voor de luxe-inrichting van deze Trump Princess 1 tekende de firma Struik & Hamerslag, experts in interieurs. Zij lichten een paar sluiers op. Marco Struik: 'De Nabila, die tien jaar in Arabische handen was geweest, had vooral als party-schip dienst gedaan en dat was te zien ook. Overal was de lak ervan af en zaten er cola-spetters en wijnvlekken. De vloerbedekking moest helemaal opnieuw worden geweven. Alle kleuren moesten aan de smaak van Trump worden aangepast: beige, crème en gebroken wit.

HUMO: Werd er voor de bekleding van de Nabila van Kashoggi olifantenhuid gebruikt?

Struik: 'Dat wordt wel rondverteld, maar het zijn geen vellen van olifanten, het zijn vellen van koeien die zo bewerkt zijn dat ze een grovere structuur krijgen. Er zit ook veel ezelshuid in. Het gebruik daarvan stamt uit de 17de - 18de eeuw; interieurarchitecten van nu hebben die oude techniek herontdekt omdat het zo decoratief is.

HUMO: De letter K van Kashoggi moest op veel plaatsen veranderd worden in de T van Trump.

Struik: Vooral de sierlijke Arabische N van Nabila die in marmeren vloeren en tafels was ingewerkt, moest worden weggepolijst. Daarom verlange Trump zo naar een nieuw schip. Er waren nog te veel details die hem aan de vorige eigenaars herinnerden. Het was niet zijn schip.


Motoren achter glas

Het tweede jacht, waarvoor de miljardenorder in mei 1989 bij Amels binnen kwam, zou 128 meter lang worden en een boegspriet krijgen groter dan de Antwerpse Lievevrouwetoren: 'Aanvankelijk was het niet de bedoeling het jacht zo groot te maken maar hoe meer infrastructuur erin moest komen, hoe breder, hoe hoger en hoe breder het werd. Er zou plaats zijn voor twee zwembaden, bubbelbaden, appartementen voor Trump, zijn vrouw, zijn drie kinderen en 22 gasten, een discotheek, een filmzaal, een amfitheater, een conferentiezaal en een helikopterdek. De boot was trouwens niet bedoeld om mee te varen, want mister Trump vaart niet graag. Het schip moest gewoon voor anker liggen in Atlantic City (Trumps gokstad aan de Oostkust): 'Trump wilde er feesten houden voor 250 tot 300 genodigden. De Princess 1 was daarvoor te klein.

Toch zou het immense jacht niet het allergrootste ter wereld zijn: dat van koning Fahd van Saoedi-Arabië is nog steeds recordhouder, maar met zijn honderdvijftig meter is het toch minder duur dan Trumps boot van zeven miljard. De duizelingwekkende kosten werden niet alleen veroorzaakt door de buitenissige grootte en de overvloed aan goud en marmer. Trump wilde ook ultra-moderne technologie op het gebied van navigatie en communicatie. Sommige boordinstrumenten waren zo futuristisch dat ze moesten worden uitgevonden. En in de machinekamers van het nieuwe superjacht zouden glazen wanden komen, zodat de hoge gasten een blik op de motoren konden werpen zonder hun dure kleren vuil te maken.


Spookschip

Alles bij elkaar zouden een paar honderd werklui drie jaar lang bezig zijn met de bouw van het superjacht. Voorjaar 1990 was het geraamte klaar en werd het casco vanuit Dordrecht naar Makkum getransporteerd voor verdere inrichting en assemblage. Maar er kwamen kinken in de kabel: Trumps huwelijksperikelen met zijn vrouw Ivana, de terugval van de onroerendgoedsector, gevolgd door een toenemend wantrouwen van de banken ten aanzien van Trumps wilde projecten annex miljardenschulden. In Friesland voelde men de eerste druppels: de opbouw van de stuurhut en de bioscoopzaal kwamen stil te liggen, zogenaamd omdat Trump nieuwe motoren in het schip wilde en het hele project herzien moest worden.

Ondertussen waren de betalingen aan de scheepswerf die het casco had gebouwd, ook al beginnen haperen. In mei 1990 kwam een nog veel onheilspellender bericht: Trump wilde de hele werf kopen. Niemand riep hoera, want het was een erg doorzichtig manoever: als Trump de werf kocht, was hij meester over de situatie en niet afhankelijk van andermans facturen en dwangsommen. Op 10 mei kwam Jeff Walker persoonlijk naar Makkum om op een internationale persconferentie de historische koop te confirmeren. Trump kocht de werf voor minder dan 180 miljoen frank, nog geen 2,5% van wat zijn hele jacht zou gaan kosten.

Walker, de nieuwe directeur, is kwistig met toekomstplannen en superlatieven: Makkum wordt number one, Makkum wordt het middelpunt van de wereld op het gebied van jachtbouw: de mooiste jachten ter wereld zullen door de beste werklui ter wereld worden gebouwd! Wij hebben niet zomaar een scheepswerf gekocht, wij hebben een diamant gekocht! Wanneer er vragen komen over Trumps benarde financiële situatie, wenst Walker ieder van de aanwezigen dezelfde problemen toe als die waarin Trump zogenaamd zou verkeren. Meer nog, hij kondigt meteen een uitbreiding van de werf aan voor bijna één miljard: 'Het is immers geen bevlieging van mister Trump, dit is een langetermijnaankoop.'

Nog geen maand later wordt bekend dat Trump de bouw van zijn jacht een half jaar uitstelt en dat hij de werf heeft verkocht aan een Amerikaanse, tot nu toe onbekende zakenman. Van de vakbonden komt geen schijntje protest. Het kan ook moeilijk anders: over een buitenlandse directeur hebben ze niks te vertellen.

HUMO: Een luchtbel van 7 miljard die uiteenspat: hoe reageerden de Friezen daarop?

Snijder: Heel nuchter. Men had in Makkum al zoveel met Amels meegemaakt dat men eigenlijk niet anders verwachtte. Toen Trump zijn oog op Makkum liet vallen, sprong geen enkele Makkumer een gat in de lucht. Eerst dat schip bouwen en dan pas een feestje bouwen, was de teneur.

Tegelijk was er ook het nieuws dat Trump zijn eerste jacht van de hand wil doen: de super deluxe Trump Princess 1 ligt te koop in een Japanse haven, Trump vraagt er meer dan vier miljard voor. De kansen dat het tweede jacht ooit nog wordt afgewerkt zijn praktisch nihil. Het geraamte, dat ondertussen wel afbetaald is, wacht waarschijnlijk een maidentrip naar de schroothoop. De 300 werknemers van Amels en andere toeleveringsbedrijven die nog anderhalf jaar aan het jacht zouden timmeren, worden voorlopig niet werkloos omdat er nog voldoende andere rijken zijn die in Friesland een luxejacht willen laten bouwen.

HUMO: voelt men zich in Makkum bedrogen door een kapitalist, een crazy Amerikaan of een gewone bedrieger?

Snijder: Men voelt zich niet bedrogen! Er is niemand die Trump iets verwijt. Behalve misschien dat hij te veel fantasie had en een te grote mond. VOor hen was Trump een sprookjesverteller, en nu is het sprookje voorbij. Maar niemand heeft er ooit in geloofd.

Ondertussen heeft Trump zijn super deluxe Trump Princess 1 van de hand gedaan. Trump vroeg er meer dan vier miljard voor, maar kreeg van de nieuwe eigenaar, een bank in Bosten, amper anderhalf miljard. Het geraamte van wat ooit de Taj Mahal onder de jachten had moeten worden, ligt ondertussen nog altijd in Makkum op het droge. Het merendeel van de 300 werknemers dat aanvankelijk vreesde werkloos te zullen worden na het mislopen van dit miljardenorder, is nog steeds aan de slag. Er zijn nog voldoende andere rijken die in Friesland een luxe-jacht willen laten bouwen.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234