null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

pukkelpop 2022

Uitkijken naar Arctic Monkeys vanavond: ‘Alex Turner is de beste tekstschrijver van zijn generatie’

Een minderheid vindt Alex Turner een kwal, voor velen is hij een god. Geen grote verrassing dus dat ze zondag de Main Stage van Pukkelpop mogen afsluiten. Waarover niet te discussiëren valt: Arctic Monkeys is de grootste gitaargroep van zijn generatie. Waarom overleven de schoffies uit Sheffield de tand des tijds?

Elmo Lê van

“We’re Arctic Monkeys. Don’t believe the hype.”

Alex Turner mompelt het in zijn gekende stijl – hij draagt ennui als een eau de cologne – aan het begin van de videoclip van ‘I Bet You Look Good on the Dancefloor’, de karatetrap die de poorten naar een Grote Carrière zou openbeuken. Het kortpittige kapsel en de blos op de wangen kenmerken de fase dat Arctic Monkeys nog geen onvervalste headliner was, maar een roedel hongerige honden die op de weg naar eeuwige roem aan ska, punk, indiepop en rock snuffelden.

Eenentwintig jaar geleden lag bij Alexander David Turner een gitaar onder de kerstboom, een jaar later besliste hij met drie stadsgenoten uit Sheffield om een band te starten. Met zijn jeugdvrienden Matt Helders en Andy Nicholson copy-pastete hij tot dan hiphopbeats aan elkaar onder invloed van Dr. Dre, Roots Manuva en Outkast, maar het succes van The Strokes zou Alex Turner en gevolg tot de rock-‘n-roll bekeren.

In de garages van Turner (eerst enkel gitaar, later ook zang) en Matt Helders (drums) stoomde het tweetal zich samen met Jamie Cook op gitaar en bassist Andy Nicholson klaar om de pubs-met-podium van en rond Sheffield te bestormen. Op 13 juni 2003 maakten de Arctic Monkeys hun eerste publieke vertoning in The Grapes. Goed voor de volle 27 pond aan ticketinkomsten; een avond die gevuld werd met eigen werk maar vooral met covers, waaronder songs van The Beatles, The White Stripes en Fatboy Slims ‘Rockafeller Skank’.

Arctic Monkeys heeft zijn vurige spionkop en headlinerstatus te danken aan dronken caféavonden. Er ging een slim marketingplan schuil achter de doorbraak van het Britse viertal. Toen Turner in 2006 schijnbaar ongeïnteresseerd “don’t believe the hype” mopperde, wist hij wel beter dan dat. Turner en de zijnen hadden het momentum immers zélf gecreëerd.

Contrair

Op een moment dat het bergafwaarts ging met de verkoop van fysieke muziek en streamingplatformen als MySpace de opmars van illegale downloads wilden afremmen, kwam Arctic Monkeys op de proppen met een tot dan onuitgegeven draaiboek. Ze brandden demo’s op cd’s, deelden die gratis uit op caféconcerten, lieten exemplaren achter in bussen en moedigden hun vingervlugge volgers aan om de songs te verspreiden op het internet.

Niet alleen werden de Monkeys een fenomeen in South Yorkshire, dankzij de strategie gingen eerste versies van ‘A Certain Romance’, ‘Dancing Shoes’ en ‘Mardy Bum’ de wereld rond. De aanpak was revolutionair: de sleutels tot succes lagen tot dan bij platenlabels en de media, maar Arctic Monkeys had zijn eigen script geschreven.

Studio Brussel-presentatrice Michèle Cuvelier was een van de tieners die dankzij het internet kennismaakte met de band rond Alex Turner. Een middelbareschoolgenoot had een zin uit ‘A Certain Romance’ in haar MSN-status gezet, wat Cuvelier naar de Britse groep leidde. “Ik kwam uit mijn Pussycat Dolls-periode en moest wennen aan de drums die rechtdoor gingen en luid waren”, lacht ze. “Ik wist niet goed wat ik ervan vond, al wist ik wel dat ik het goed móést vinden.”

Arctic Monkeys kwam in Cuveliers leven op een moment dat ze de grenzen van haar smaak verkende. “The Beatles was mijn alpha en omega, maar Arctic Monkeys zette de deuren open naar de zwaardere gitaren en gitaarbands van de jaren 2000. Er stond al wel een groep als Coldplay op mijn iPod, maar de Britse branie van Arctic Monkeys was nieuw voor mij. Zij lieten mij inzien dat muziek ook ruw en contrair kan zijn.”

Het was voor Jelle Denturck van de Belgische band DIRK. evenmin liefde op het eerste gehoor tussen Alex Turner en hij. “Ik weet nog heel goed dat ik bij de release van ‘I Bet You Look Good on the Dancefloor’ dacht dat Arctic Monkeys een onehitwonder zou worden”, bekent hij. “Hoewel ik debuutplaat Whatever People Say I Am, That’s What I’m Not uiteindelijk best goed vond, was ik nog niet klaar om mijn ongelijk toe te geven. Het heeft geduurd tot Favourite Worst Nightmare, het tweede album. Ik kon niet langer ontkennen dat Arctic Monkeys een fantastische groep is. Dat je vijftien maanden na je debuut een plaat kan afleveren van zo’n hoog niveau getuigde van ongezien talent.”

Denturck heeft met zijn vorige band Protection Patrol Pinkerton verschillende nummers van Arctic Monkeys gecoverd. “Door ze zelf te spelen, heb ik enorm veel geleerd op vlak van songwriting. Het lijken simpele songs, maar een nummer als ‘Fluorescent Adolescent’ zit clever in elkaar en is bovendien heel intensief om te zingen. Alex Turner maakt werk van zijn teksten, waarmee hij met kop en schouders boven de rest uitsteekt.”

Hoogstaande popmuziek

“I always wanted to be in the Arctic Monkeys”, tweette Julian Casablancas van The Strokes vorig jaar – een knipoog naar een tekstflard uit Monkeys’ ‘Star Treatment’. Triggerfinger-drummer Mario Goossens vindt songs als ‘Arabella’ en ‘Fluorescent Adolescent’ hoogstaande popmuziek. Ed Sheeran, Lewis Capaldi, Sam Fender en Paolo Nutini zijn fan.

Yungblud beschouwt ‘A Certain Romance’ als een keerpunt in zijn leven, “omdat Alex Turner letterlijk zong wat ik dacht, en ik had hem nog nooit ontmoet”, aldus de Britse rocker in een interview met iHeartRadio. Door het succes van Arctic Monkeys werd Yungbluds droom om verhalen die uit een tienerleven zijn gegrepen te koppelen aan stijlvol kabaal plots realistisch. “‘From the Ritz to the Rubble’ ging over een avondje uit in Noord-Engeland en ze bereikten er de hele wereld mee. Ik dacht: Kán dat?”

Hoe valt het succes van Arctic Monkeys het best te verklaren? Michèle Cuvelier wijst in de richting van Alex Turner. “Zijn songteksten zijn van een bloedstollende schoonheid. Hij schippert tussen speeltaal, poëtische metaforen en de nodige vunzigheid. Hij schetst bloedmooie taferelen – hoe fantastisch is een zin als ‘in my imagination, you’re waiting lying on your side, with your hands between your thighs’? – en geeft een draai aan alledaagse situaties. Hij is de beste tekstschrijver van zijn generatie, en misschien ook wel van de generatie voor hem.”

Jelle Denturck van DIRK. staat Cuvelier bij. “Hij is een intelligente schrijver. Toen hij 17 was, schreef hij over zijn tienerleven met de wijsheid van iemand die al 50 jaar had geleefd. Het is herkenbaar waarover hij zingt, maar de kracht zit hem vooral in zijn beeldtaal. Hij kerft met zijn woorden in je ziel.”

Wat zou Arctic Monkeys zijn zonder Alex Turner? Niets, denkt Denturck. “Neem nu tijdgenoten als Bloc Party, The Kooks of Kaiser Chiefs: hun verhaal is volledig uitverteld doordat ze na een tijd zonder inspiratie zaten en foute artistieke keuzes hebben gemaakt, maar ook omdat ze geen Alex Turner in de rangen hebben. Matt Helders mag dan wel een geweldige drummer zijn, Alex Turner ís Arctic Monkeys. In mijn ogen is Tranquility Base Hotel & Casino (de laatste worp van Monkeys uit 2018, ELV) geen groepswerk maar een soloplaat van Turner.”

De mythe

“Ze hebben tot dusver een prachtig parcours gereden”, vindt Cuvelier van de headliner van Pukkelpop. Van debuutplaat Whatever People Say I Am, That’s What I’m Not (2006) over AM (2013), waarmee ze de Amerikaanse doorbraak forceerden, tot Tranquility Base Hotel & Casino (2018): snel, traag, gepolijst, ruw – voor fans is het tasten in het duister welke stap de volgende is. Matt Helders verklapte wel al een interview dat Arctic Monkeys nooit nog een song als ‘R U Mine?’ zal schrijven en dat de nieuwe nummers eerder aansluiten bij Tranquility Base Hotel & Casino.

“Het succes van Arctic Monkeys is een combinatie van mysterie en dosering”, vindt Cuvelier. “Geen enkele band kan vier jaar van de radar verdwijnen en bij zijn terugkeer toch nog alle ogen op zich gericht hebben. Ze doen niet mee aan het opbod – ze zetten zichzelf buiten de markt, wat je je enkel kan veroorloven als je vreselijk getalenteerd bent.”

En opnieuw komt de stem van StuBru uit bij Alex Turner. “Ik ben blij dat Alex Turner geen Instagram heeft. Ik ben blij dat ik niet weet wat hij hele dagen uitspookt. In deze tijden van zien en gezien worden weten wij niets over Alex Turner. Velen die onder een steen kruipen worden vergeten, maar in zijn geval loont het om mysterieus te zijn. Zo houdt hij de mythe intact.”

Laatste langspeler Tranquility Base Hotel & Casino was geen groot commercieel succes, en aan de reacties te zien in de app van StuBru wanneer Michèle Cuvelier een nummer als ‘Four Out of Five’ draait, valt af te leiden dat de Vlaamse fans niet echt warmlopen van de weg die Alex Turner en co. zijn ingeslagen. “Een verschrikkelijke plaat”, vindt ook Jelle Denturck van DIRK. “Maar Arctic Monkeys kan zich een misstap veroorloven, omdat velen zich verwant voelen met de groep door wat ze door de jaren heen hebben opgebouwd.”

Het is afwachten tot het najaar, wanneer de Monkeys – vermoedelijk – nieuwe muziek uitbrengen. “Als je niet blijft bevestigen, houdt het op een bepaald moment op. Zo werkt succes nu eenmaal”, besluit Denturck. “Maar ik voel aan alles dat de volgende plaat opnieuw geniaal wordt.”

Arctic Monkeys speelt vanavond om 22.50 uur op de Main Stage van Pukkelpop.

(DM)

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234