Van CEO tot rocker: waarom iedereen mediteert

Humo, uw betrouwbare gids naar een schijntje geluk, bevroeg de mediterende medemens over de heilzame kracht van meditatie. En wat blijkt? Iederéén doet er zijn voordeel mee: van de CEO tot de schrijver, de presentatrice tot de rocker.

'Meditatie is allesbehalve zweverig: het zet me juist weer met de voeten op de grond'


Wouter Torfs ‘goeroe op tapijtje’

Wouter Torfs (CEO Schoenen Torfs) «Mijn moeder is al langer met meditatie bezig dan ik: ze was geïnteresseerd in oosterse filosofieën en boeddhisme, las boeken als ‘Zen en de kunst van het motoronderhoud’ van Robert M. Pirsig en mediteerde op haar slaapkamer. Wat ik als tiener raar vond, werd halverwege m’n dertiger jaren plots een voorbeeld. Vijfentwintig jaar geleden ben ik m’n zoektocht naar spirituele ontwikkeling begonnen, omdat ik toch niet geheel gelukkig was, ook al had ik een goeie job en dito relatie, en vier schatten van kinderen: ‘Is dit het nu?’»

HUMO Volgens psychiater Dirk De Wachter moeten we nochtans leren een beetje ongelukkig te zijn: het leven is nu eenmaal geen pretje.

Torfs «Dat is de grote paradox: mensen verlangen ernaar gelukkiger te zijn, terwijl je daarvoor net moet leren het imperfecte te aanvaarden en jezelf te accepteren zoals je bent. En daar heeft meditatie me bij geholpen, hoor.

»Voor mijn allereerste meditatie had ik me gebaseerd op zenmeditatie, en die meditatievorm beoefen ik nog steeds. Daarbij ga je met een rechte rug op een meditatiekussen zitten — in lotushouding, als je daar lenig genoeg voor bent. Dan ga je je focussen op je ademhaling, omdat die, in tegenstelling tot je hartslag, niet geconditioneerd is: je ademhaling gaat op en neer, of je nu gelukkig of ongelukkig bent. Al na enkele seconden zal je een gedachte of emotie te binnen schieten. En daarna nog één, en nog één. Zodra je tijdens een meditatiesessie voelt dat je afdwaalt, moet je die gedachten labelen — ‘Ah, oké, een gedachte’ — zonder erover te oordelen. Moeilijk, maar net daarom ook heel nuttig: je moet je geest zien als een aapje dat door het oerwoud van je gedachten slingert. Die gedachten voeden ons bestaan, maar snijden ons ook af van de realiteit: op den duur ben je meer bezig met die gedachten dan met wat er werkelijk in het moment gebeurt.

»Je kunt niet juist of fout mediteren: dat is net de essentie van meditatie. Je moet er gewoon elke keer opnieuw aan beginnen, ook al ben je er al 25 jaar mee bezig. Dat vergt de nodige discipline, maar het is een kleine investering voor wat je terugkrijgt. Wie regelmatig mediteert, gaat een interne dialoog aan met de ruis in zijn hoofd: de stroom van ideeën, indrukken, gedachten en emoties waar je écht niet gelukkiger van wordt. En roept die dus een halt toe, door contact te zoeken met wat er op dat specifieke moment gebeurt.»

HUMO Als je getraind bent in mediteren, reageer je dan ook anders op pakweg een stressvolle situatie?

Torfs «Ik heb vanochtend nog een halfuurtje gemediteerd: het zorgt ervoor dat ik de dag rustiger begin, en dat effect laat zich doorheen de rest van de dag voelen.

»Zo spreek ik mezelf toe wanneer ik emoties voel opborrelen: ‘Ik ben kwaad, maar ik bén geen kwaadheid.’ Want dat is natuurlijk de bron van alle lijden: je identificeren met wat er op dat moment zo dominant in je systeem aanwezig is, tot het al de rest overschaduwt. Sommige mensen vluchten in zo’n situatie in hun werk of in alcohol, maar dat is niet de gezondste manier om ermee om te gaan, want dan duw je die emotie weg.»

HUMO Enkele jaren geleden kreeg je nierkanker: helpt meditatie ook in zo’n verschrikkelijke situatie?

Torfs «Gelukkig is het bij mij heel snel gegaan: twee weken nadat ik te horen kreeg dat ik een kwaadaardige tumor in mijn rechternier had, werd ik al geopereerd, waarna het gevaar geweken was. Dat heb ik dus niet met meditatie opgelost, maar nadien, tijdens het mediteren, word je natuurlijk weer met die angst geconfronteerd: ‘Ik had dood kunnen zijn!’ Nu, het is wel bewezen dat zwaar zieken baat hebben bij mindfulness: het heeft een positief effect op hoe ze met hun ziekte omgaan.»

HUMO Heeft meditatie een ander mens van jou gemaakt?

Torfs «Absoluut: ik ben milder geworden. Ik ben vandaag gelukkiger dan 30 jaar geleden, omdat ik via meditatie heb leren relativeren. Je beseft dat alles komt en gaat. De media typecasten me vaak als een goeroe die op een tapijtje door de lucht vliegt, terwijl meditatie me juist weer met de voeten op de grond zet: het is allesbehalve zweverig.

»Je zou ervan schrikken hoe snel je je geest kan kalmeren. Mensen die ermee willen beginnen, raad ik de app Headspace van Andy Puddicombe aan. De eerste sessies zijn gratis en heel toegankelijk — m’n vrouw en kinderen maken er ook gebruik van.»

HUMO De uitverkoop is bezig, is dat een periode waarin jij als schoenenkoning vaker mediteert?

Torfs (lacht) «Nee. De solden zijn de unbearable lightness of being. Goede verkoopcijfers wekken prettige gedachten in mij op, en bij slechte denk ik: ‘Het zal morgen wel beteren.’»

'Neurowetenschappelijk onderzoek bevestigde onlangs wat het boeddhisme al 2500 jaar weet'


Luk Perceval ‘Van Amerika tot India’

Luk Perceval (theaterregisseur) «Ik mediteer dagelijks, elke ochtend minstens 15 minuten, maximaal 40. Dat geeft me de rust die ik nodig heb om grote projecten aan te kunnen. Ik ben momenteel hier in Hamburg bezig met een project waarbij twintig acteurs tegelijk op de scène staan, en het vraagt enorm veel van me om zo’n groep aan te kunnen. Zonder meditatie zou ik het niet kunnen, dat weet ik zeker. Het heeft me creatiever en veerkrachtiger gemaakt. En ik ben er ook gezonder door gaan leven. Door elke dag stil te staan bij wat ik fysiek voelde, ben ik opmerkzamer geworden voor wat bepaalde voeding teweegbrengt in m’n lichaam, en hoe pakweg slaap m’n lichaam en geest in evenwicht kan brengen.»

HUMO Jij bent al sinds het midden van de jaren 90 bezig met mediteren en yoga.

Perceval «Een interesse die, zoals bij wel meer mensen, werd aangewakkerd tijdens een persoonlijke crisis. Ik had niet lang daarvoor de Blauwe Maandag Compagnie opgericht, en die was zo snel erg succesvol geworden dat ik tegen mijn grenzen begon aan te botsen, fysiek én mentaal. Ik leerde op een harde manier dat succes alleen niet zaligmakend is in het leven, en dat er ondanks de erkenning een grote leegte overbleef. Ik ging dus op zoek naar ‘de zin van het leven’, zoals dat in de westerse wereld genoemd wordt. Alleen zijn in onze cultuur alle antwoorden op die vraag al snel katholiek geïnspireerd, en dus schuldbeladen, theoretisch en conceptueel. Mediteren is daarmee vergeleken net heel praktisch: het is een manier om je lichaam en je geest in evenwicht te brengen, te genezen.

»Op dat moment zat ik volop in de voorbereidingen van ‘Ten oorlog’, de Shakespeare-bewerking die ik met Tom Lanoye maakte. Daarbij ontdekte ik dat Shakespeare in de boeddhistische traditie als bodhisattva wordt beschouwd: een mens die door zijn werk anderen inspireert om op zoek te gaan naar de spirituele kant van het leven. Dat wekte mijn nieuwsgierigheid, en ik ben op zoek gegaan naar wat dat dan wel was, die spiritualiteit. Mettertijd ben ik zo in verschillende zenkloosters over de hele wereld terechtgekomen: ik heb gemediteerd van Amerika tot in India.»

HUMO Wat met stress, de vijand van het mediteren?

Perceval «De wetenschap heeft al meermaals aangetoond hoe het komt dat we tegenwoordig met z’n allen zo gestresseerd rondlopen, en waarom mediteren net daarom zo effectief kan zijn. De mens heeft namelijk twee zenuwstelsels: het sympathische zenuwstelsel, dat zich bezighoudt met de vecht- of vluchtmodus en dat adrenaline en dus stress voortbrengt, en het parasympathische, dat instaat voor de ontspanning, en dat in werking treedt als we diep slapen, in een warm bad zitten of zelfs diep uitademen. De gemiddelde mens ageert 90 procent van de dag op dat sympathische zenuwstelsel: we maken ons zorgen over de toekomst én het verleden, we zijn bang. En zo krijg je stress, en tal van stressgerelateerde aandoeningen als slapeloosheid en depressies.»

HUMO Een mens zou door meditatie ook kunnen genezen van lichamelijke kwalen.

Perceval «Heel veel van wat we voelen, waaronder pijn, wordt door onze psyche bepaald. Het beste bewijs is dat er nog altijd zo veel placebo’s worden voorgeschreven. In Amerika hebben ze stilaan door dat meditatie heel veel geld kan besparen in de gezondheidszorg, net zoals je soldaten met een posttraumatische stressstoornis ook kunt behandelen door hen te laten mediteren. Daarom is er op dit moment in de States een heuse mindfulness boom: bedrijven als Google stimuleren hun werknemers om te gaan mediteren.»

HUMO Volgens jou is een lotushouding niet per se nodig om te mediteren. Hoe doe je het zelf?

Perceval «Zelf zit ik in een halve lotus, maar het heeft wel jaren geduurd voor ik dat lange tijd kon zonder er pijn bij te voelen. Eigenlijk is het onbelangrijk hoe je zit, zolang je lichaam maar goed kan ademen en je een goede bloeddoorstroming krijgt. Dat is het mooie eraan: jóúw manier is altijd goed genoeg. Die boodschap is belangrijk, want we groeien op in een cultuur die ons voortdurend inprent dat we niet voldoen: we zijn niet goed genoeg, we zijn te lelijk, te dom... Zoals een goeroe ooit zei: ‘mediteren is bijdragen aan de wereldvrede’. En zo is het maar net: je begint met vrede te vinden in jezelf, en vanaf dan kun je ook vrede geven aan anderen.

»Om die reden stoor ik me aan de huidige yogatrend, waarbij yoga – en bij uitbreiding mediteren – een soort lifestyleproduct geworden is. In veel yogacursussen ís er zelfs geen aandacht voor meditatie, wat al helemaal absurd is: yoga is als het ware de introductie tot meditatie, het is ontwikkeld als fysieke oefening die iemand in staat stelt om lang stil te kunnen zitten tijdens het mediteren. Velen zoeken in yogacursussen een middel om hun ego op te poetsen, terwijl yoga en meditatie er net op gericht zijn om al wat verbonden is aan je ego te relativeren!»

'Je kunt ook te veel mediteren; soms maak ik er bewust géén tijd voor'


Saartje Vandendriessche ‘Te weinig hart’

Saartje Vandendriessche «Meditatie is een belangrijk onderdeel van mindfulness, waar ik mij op toegelegd heb toen ik me een tijdlang futloos voelde. Omdat ik voldoende bewoog, gezond at en niet met medische problemen kampte, had ik al snel door dat er een mentale oorzaak moest zijn. Ik wist zelf al dat ik enorm gestresseerd was, maar ik ben pas in gang geschoten toen iemand me zei dat ik te veel met mijn hoofd, en te weinig met mijn hart bezig was. Dat raakte mij diep.

»Toen ik in het fitnesscentrum een blad zag hangen over een workshop mindfulness, heb ik me daarvoor ingeschreven. Bij de eerste sessie werd ik al meteen geconfronteerd met mijn eigen vooroordelen. Ik keek de cirkel rond, en betrapte mezelf erop dat ik me al meteen een idee over de anderen vormde, op basis van pakweg hun kapsel.

»Op zulke dingen bouw je verder: je komt erachter hoe je jezelf ziet, en begint te beseffen dat je best wat milder mag zijn voor jezelf. Hoewel je gedachten vaak niet stroken met de realiteit, kun je je er toch door laten opslorpen, en dat werkt verlammend. Ik had bijvoorbeeld vaak het gevoel dat ik niet goed genoeg was. Ik zette vaak ideeën voor een format op papier, maar dat ging altijd gepaard met de gedachte: ‘Ze zullen het toch niet goed vinden’ — waardoor die ideeën uiteindelijk in een schuif belandden. Dankzij mindfulness heb ik op een gegeven moment tegen mezelf gezegd: ‘Als ze het niet goed vinden, moeten ze het maar zeggen! Ik kan het op z’n minst eens voorstellen.’ En zo is m’n nieuwe programma (‘Op de man af’, dat vanaf januari op Eén komt, red.) er uiteindelijk gekomen.»

HUMO Je hebt geleerd in jezelf te geloven?

Vandendriessche (knikt) «Het draait erom jezelf niet voortdurend onderuit te halen door wat je jezelf allemaal wijsmaakt, want 99 procent daarvan klopt waarschijnlijk niet eens.

»Er bestaat een heel scala aan meditatie-oefeningen, maar zelf heb ik heel veel aan de bodyscan. Daarvoor ga je tien minuten met gesloten ogen zitten, terwijl je je aandacht op je hele lichaam vestigt — van je tenen tot aan je kruin. Van je linkervoet ga je naar je linkerknie en je linkerbeen, enzovoort. Dat zorgt ervoor dat je bewust ‘in het hier en nu’ bent. Ik doe dat zodra ik voel dat ik nerveus begin te worden: het brengt meteen rust.»

HUMO Hoewel velen laaiend enthousiast zijn over het effect van meditatie, wil toch niet iedereen erover praten: onder anderen Kobe Desramaults en Tim Vanhamel bedankten vriendelijk voor een interview, omdat ze die ervaring te persoonlijk vinden.

Vandendriessche «Dat snap ik wel: je moet er echt voor in je hoofd kruipen en aan zelfanalyse gaan doen. Wat daar dan uitkomt, is inderdaad heel persoonlijk: meestal gaat het om dingen waarvan je ergens wel wist dat ze een pijnpunt waren, maar die je nooit eerder onder ogen durfde te zien — laat staan ze aan te pakken. Dat is heftig, en volgens mij ook één van de redenen waarom veel mensen meditatie als spiriwiri afdoen: ze wíllen de confrontatie met zichzelf niet aangaan.

»Ik ben er dan ook voorstander van om meditatie en mindfulness te introduceren op school. Kinderen krijgen enorme hoeveelheden leerstof in hun hoofd gepompt, terwijl hun geen weerbaarheid wordt aangeleerd: dat vind ik choquerend. Nu wordt er gedaan alsof het leven een pretpark is, en word je gesust met de leugen dat je er wel raakt als je een mooi diploma op zak hebt. Maar waarom grijpen er dan zoveel volwassenen naar alcohol en drugs? Waarom stevenen zo veel mensen dan af op een burn-out of depressie — als ze er al geen hebben? Er is fundamenteel iets mis met onze maatschappij. We leggen onszelf heel veel druk op, zelfs in onze recreatieve bezigheden: ‘Ik móét een marathon lopen!’ We weten niet hoe we tegenslagen moeten verwerken en hebben het gevoel dat we niet mogen falen: dan moet je toch beseffen dat je op een gegeven moment met je hoofd tegen de muur zal lopen? Ik ben zelf naar een oplossing op zoek moeten gaan, terwijl het toch fantastisch zou zijn als je die tools al van jongs af aan zou meekrijgen? Maar nee: het mentale aspect wordt compleet verwaarloosd.»


Petra De Sutter ‘For dummies’

Petra De Sutter (hoofd van de afdeling Reproductieve Geneeskunde van het UZ Gent en Groen-senator) «Ik mediteer al een jaar of tien. Dat is eigenlijk toevallig gekomen. Ik heb altijd veel gelezen en op een bepaald moment ben ik op een boek over het boeddhisme gestoten. Intussen heb ik honderd boeken in mijn bibliotheek staan, maar dat eerste boek was iets à la ‘Boeddhisme for dummies’ (lachje). Ik ben het beginnen te lezen, en realiseerde me dat het een antwoord bood op vragen die ik me al lang stelde. Over de zin van het leven en over zingeving in het algemeen. Kanttekening: het boeddhisme biedt géén concreet antwoord op die vragen, dat is de essentie van de leer. Ze leert dat die antwoorden niet bestaan: dat was een eyeopener.

»Later ben ik me gaan verdiepen en ben ik in het Tibetaans centrum in Huy beland: daar ging ik me een paar keer per jaar een weekend lang onderdompelen. Daar heb ik het mediteren – de pure techniek, zeg maar – onder de knie gekregen. Al wil ik wel benadrukken dat ik mezelf nog altijd als een amateur beschouw. Met meditatie is het zoals met alles: pas als je oefent, word je beter. Ik heb geen tijd om elke dag een uur te oefenen, ik mediteer wanneer ik tijd heb. Eén keer per weekend doorgaans, maar ook als ik reis – op luchthavens en in hotelkamers.

»Mediteren heeft mij geholpen om op een andere manier naar de dingen te kijken. Eén van de meditaties die ik vaak doe, is gericht op personen. Je focust op iemand die je kent en probeert positieve emoties over die persoon in je te laten opkomen. Eerst met mensen die je graag hebt, zoals je partner. Bij de volgende stap concentreer je je op mensen die je minder goed kent en daarna ook op mensen met wie je geen goede relatie hebt. Dat is geen oefening in goede bedoelingen of een esoterische fantasie: het is neurologie. Door die oefening versterk je in de hersenen de circuits die te maken hebben met empathie.»

HUMO Scans tonen dat de hersenarchitectuur van monniken die erg vaak mediteren anders is dan bij andere mensen.

De Sutter «Precies. Sinds enkele jaren bevestigt neurowetenschappelijk onderzoek wat het boeddhisme al 2.500 jaar weet. Dat boeit me er zo aan: het botst niet met mijn wetenschappelijke inborst en mijn kritische geest. Het boeddhisme toont mooi dat veel mensen het slachtoffer zijn van emoties en gedachten die met hen aan de haal gaan. Boeddhisme leert dat wij niet onze gedachten en emoties zíjn, maar kadert die gedachten als wolken die voorbijdrijven: je kan er als een gek achteraanlopen of je kan ze laten overwaaien. Dat is een intellectueel inzicht dat ik heb opgedaan door te lezen, maar door te mediteren erváár je het ook. Heel fel zelfs. Doordat je het dóét.

»Door te mediteren leer je ook loslaten. Heel vaak ligt de oorsprong van lijden in het verlangen. Omdat je te erg gehecht bent aan iets. Als dat hechten pathologisch wordt, noemen we het een verslaving. Maar de bevrediging van een verlangen zorgt maar voor een tijdelijk geluksgevoel. Je kent dat zelf ook: als je een nieuwe iPhone hebt, is dat spannend, maar na drie dagen is het nieuwe eraf.

»Mediteren leert dat een goede of slechte ervaring je niet wezenlijk beïnvloedt. Dat inzicht is heel veel waard.»


Ingeborg Sergeant ‘orgastisch’

Ingeborg Sergeant «Ik heb m’n eerste stappen richting zelfontplooiing rond m’n 30ste gezet, toen ik nog voor VTM werkte. Ik besefte dat ik vooral met uiterlijke dingen bezig was en wilde meer innerlijke rust vinden. Ik herinner me nog dat ik vlak voor de liveopnames van de ‘Levenslijn Slotshow’ in de schminkstoel zat met een koptelefoon op, om met al die drukte om te kunnen gaan. Ik luisterde toen naar de geleide meditaties van de Amerikaanse Duane Packer en Sanaya Roman, en ben er ook trouw aan gebleven: veel materiaal dat ik toen heb leren kennen, geef ik nu zelf in De evolutie (een centrum voor yoga en meditatie dat Sergeant opgericht heeft, red.).

»Ik geef een westerse vorm van meditatie. Je wordt eerst in een ontspannen toestand gebracht, door je aandacht op je ademhaling te richten. Daarna wordt er overgeschakeld op een specifiek thema. Om een voorbeeld te geven: stel dat ik me opgejaagd voel. Tijdens de meditatie vraagt de begeleider dan wanneer je je de afgelopen drie maanden nog opgejaagd hebt gevoeld. Daarna ga je tien jaar terug in de tijd: speelde dat gevoel toen al, en zo ja, in welke situatie? Tot je uitkomt bij de allereerste keer dat je dat gevoel ervaarde. En heel vaak is dat in de kindertijd: misschien zat dat opgejaagde wel in de energie tussen je ouders. De bedoeling is dan via je verbeelding jezelf te geven wat je als kind eigenlijk nodig had, zodat je dat kunt herstellen in het verleden. En door dat herstel wordt dat opgejaagde gevoel in het hier en nu geneutraliseerd.»

HUMO Dat heeft wat weg van psychoanalyse.

Sergeant «De werelden van psychologie, psychotherapie en spiritualiteit leunen heel dicht bij elkaar aan. Hoe meer ik studeer, hoe meer ik merk dat men in die andere werelden ook met dezelfde dingen bezig is: boeiend.

»Ik heb al heel wat vooroordelen moeten doorstaan: voor je ’t wist trad je toe tot een sekte omdat je mediteerde. Maar nu ook de wetenschap de heilzame effecten van meditatie op de hersenen kan meten en aantonen, beginnen steeds meer mensen zich ervoor te interesseren: fantastisch.»

HUMO Kun je ook te veel mediteren?

Sergeant «Zeker: ik maak er nu soms bewust géén tijd voor. Tussen m’n 35ste en m’n 40ste werd ik even ambitieus in het mediteren als voorheen in m’n televisiewerk (lacht). Toen deed ik dagelijks een uur aan yoga, waarna ik ook nog eens een uur mediteerde. De aard van het beestje: ik doe alles met toewijding. Maar dat leidde ertoe dat ik onthecht rondliep en soms de échte verbondenheid met alles en iedereen miste. Ondertussen heb ik een betere balans gevonden.»

HUMO Puur uit nieuwsgierigheid: heb je al eens de in Amerika erg populaire orgastische meditatie uitgetest?

Sergeant «Nee. Dat ken ik niet.»

HUMO Tot slot: onlangs stond in de krant dat je binnenkort aan de slag gaat als mental coach op de VRT-nieuwsdienst. Ga je de nieuwsankers inwijden in enkele meditatietechnieken?

Sergeant «Aangezien ik daar een vertrouwelijke functie op zelfstandige basis heb, mag ik daar echt niets over zeggen – dat is zo afgesproken met de VRT.»


Anton Walgrave ‘Rustige kinderen’

Anton Walgrave (muzikant) «Ik mediteer al zo’n vijftien jaar, ik ben begonnen toen ik 29 was. Ik doe aan vipassana-meditatie. Er is niets zweverigs aan. Vipassana is net heel rationeel: je wordt er niet opgedragen op een wolk weg te zweven, of om op zoek te gaan naar één of ander ‘licht’.»

HUMO Hoe ben je ooit vanuit de rock-’n-roll op de yogamat beland?

Walgrave «Ik was altijd al een hevig kind. Was ik nu jong geweest, dan had ik het etiket ADHD opgeplakt gekregen. Daardoor ben ik ook altijd een beetje op zoek geweest naar manieren om in het reine te komen met mezelf en om te kalmeren, en dus lag meditatie voor de hand. Alleen heb ik veel vormen moeten proberen voor ik er één vond die ik bij mezelf vond passen. Toen mijn vrouw zwanger werd, vond ik dat ik écht wel zou moeten kalmeren wou ik een goede vader worden. Ik ging het mediteren serieuzer nemen. Zo heb ik uiteindelijk de vorm gevonden die me aansprak. Het heeft mijn leven veranderd.»

HUMO Op welke manieren?

Walgrave «Ik ben er rustiger door geworden, bedachtzamer – en tegelijk ook actiever en doortastender als ik een beslissing moet nemen.»

HUMO Ben je ook een rustiger vader geworden, zoals de bedoeling was?

Walgrave «Niet alleen dat: mijn kinderen worden er op slag ook rustig van. Superplezant, ze voelen als het ware die rust van jou afstralen.»

HUMO Ga je als muzikant eigenlijk ook andere muziek maken nadat je gemediteerd hebt?

Walgrave «Voor mij levert meditatie – en bij uitbreiding yoga – precies wat ik ook zoek in muziek: iets waar ik rustig van word, een soort focus. Dus ja, voor mij hebben muziek en mediteren heel veel met elkaar gemeen. Als mens ben je voortdurend bezig met reageren op dingen, en bij meditatie leer je bij dat feit stilstaan.»


Nina De Man ‘Toffer voor mezelf’

Nina De Man (presentatrice en yogalerares) «Ik ben op mijn 28ste met yoga begonnen. Gewoon in een fitnesscenter. Dat was heel fysiek, met veel gesticuleren en zweten. Pas later heb ik beseft dat yoga meer is dan stretchen: er is een diepere laag. Eigenlijk is het een onderdeel van een zoektocht. Naar iets groters. Naar bewustzijn.

»Mediteren is voor mij: tot jezelf komen. Zo simpel is het. Maar tegelijk is het zó moeilijk.»

HUMO Wanneer mediteer je?

De Man «Ik mediteer sowieso elke zondag. En naargelang mijn agenda probeer ik nog twee sessies per week in te lassen. Maar ik ben net een uur gaan wandelen: dat is ook meditatie.

»Thuis ga ik neerzitten met de ogen dicht, terwijl ik mijn aandacht focus op mijn ademhaling. Of op een geluid in de omgeving. Het geluid van joelende kinderen. Het is zaak om dat geluid dan op te merken, zonder er gevolg aan te geven. Zonder je te ergeren, bijvoorbeeld. Ik merk het op. Punt. Mediteren is naar jezelf kijken vanuit de derde persoon enkelvoud, met bijzondere aandacht voor je gedachtenstroom en emoties, en de patronen die ze volgen.»

HUMO Ben je een ander mens geworden sinds je mediteert?

De Man «Toffer. Voor mezelf vooral.

»Meditatie leert je ook om een rustpunt te zetten tussen een impuls en een reactie. Dat kan helpen wanneer je je weer ’s ergert omdat je partner de vuilniszak niet heeft buitengezet. Voor je het weet, ben je aan het schelden over zijn moeder. Meditatie helpt om snel terug te keren naar de essentie.

»Nu geef ik les in mijn eigen yogaschool. Yoga is ongelofelijk in opmars, veel mensen zijn op zoek naar spiritualiteit maar raken niet verder dan een foto van zichzelf in yogapose op Instagram – met een inspirational quote eronder. Ik denk dat de samenleving in het algemeen baat heeft bij meditatie. Ik ga binnenkort een cursus volgen om yogales te mogen geven in gevangenissen. Die cursus is gebaseerd op het ‘Prison Yoga Project’ van de Amerikaanse onderzoeker James Fox. Die ging yogalessen geven in streng beveiligde gevangenissen. De deelnemers zijn tot zichzelf gekomen, tonen schuldinzicht in wat ze gedaan hebben, kunnen zich verzoenen met hun leven en worden daardoor gelukkiger. Maar spiritualiteit is echt meer dan het aannemen van de neerwaarts kijkende hond. Dat is goed voor ons lichaam, maar je lost er geen diepe issues mee op.»


Jeroen Olyslaegers ‘Crevits overtuigen’

Jeroen Olyslaegers (auteur) «Voor mij betekent meditatie: tijd maken voor jezelf, rust opzoeken in je hoofd, je afzonderen. En daar was ik als jong gastje van 14 al mee bezig, nog voor ik het woord ‘meditatie’ kende (lacht). Ik ben daar op één of andere manier zelf bij terechtgekomen. Toen ik op m’n 16de onder meer over oosterse meditatie begon te lezen, was dat allemaal vrij herkenbaar.

»Ik mediteer niet noodzakelijk dagelijks, maar als ik het doe, zal ik wel altijd Indische klassieke muziek opzetten, omdat die mij meestal in een stemming brengt waarbij ik m’n geest kan leegmaken. Dan kijk ik naar de gedachten die voorbijkomen, zonder erin verwikkeld te raken. Zien wat er binnenkomt, en welke vorm het aanneemt. Voor mij maakt meditatie zelfs deel uit van mijn schrijfpraktijk.»

HUMO Ook David Lynch haalt inspiratie uit zijn sessies transcendente meditatie. Volgens hem is dat een goeie techniek om ‘de Bron van Alles te verkennen, te ervaren en uiteindelijk te overstijgen: zo word je je bewust van het onderbewuste’. Kan jij dat voor ons vertalen?

Olyslaegers (lacht) «Voor mij is dat redelijk helder, ja. En het verwijst naar iets wat ik zelf ook fascinerend vind, namelijk: dat we zelden praten over het grootse mysterie van dit bestaan. Dankzij James Watson en Francis Crick (winnaars van de Nobelprijs voor Geneeskunde, red.), die de DNA-code kraakten, weten we sinds 1953 dat we allemaal met elkaar verbonden zijn via DNA. Die kennis is nog maar 64 jaar oud: in het licht van de geschiedenis van de mensheid is dat een zúcht. Maar dat besef is wel altijd ergens in ons onderbewustzijn aanwezig geweest. We zijn allemaal een verzameling van DNA, en we hebben miljóénen transformaties overleefd. Keer je millennia terug in de tijd, dan waren we zelfs geen mensen, maar dieren. Onze verzameling genen heeft al die miljóénen en miljóénen mutaties overleefd — níét ons ego. Bij dat soort dingen sta ik stil als ik mediteer. Ik denk dat veel mensen dat wel aanvoelen, alleen gunnen ze zichzelf de tijd niet om daarbij stil te staan. Of ze doen dat enkel wanneer ze op vakantie zijn in pakweg Zuid-Frankrijk, en eens naar de sterrenhemel kijken: ‘Wow, ik ben eigenlijk helemaal niets!’ Dat klopt, maar tegelijk ben je ook álles. Voor mij is dat geen diepe gedachte, eerder een dagelijkse. En een bevríjdende gedachte, bovendien.»

HUMO Heb je tot slot nog tips?

Olyslaegers «Een paar maanden geleden was ik met mijn vrouw (Cornelia Van Lierop, red.) te gast in ‘Van Gils & gasten’. Het ging toen ook over ons project De Zielhouderij, dat zich bezighoudt met het creëren van rust en rituelen. Minister van Onderwijs Hilde Crevits zat er ook aan tafel, en na de uitzending hebben we heel even gebabbeld over de mogelijkheid om meditatie in scholen te introduceren. Dat er in de Verenigde Staten al een hoop projecten wetenschappelijk uitgetest zijn, met positieve resultaten, vond ze heel interessant. David Van Reybrouck heeft onlangs in ‘De wereld draait door’ een soortgelijk pleidooi gebracht, naar aanleiding van zijn boek ‘Vrede kun je leren’. Daarin heeft hij het over recent wetenschappelijk onderzoek dat aantoont hoe mindfulnesstechnieken leiden tot een beter zelfbeeld, betere leerprestaties en wederzijds begrip. Ik ben er echt over aan het nadenken om er met hem en enkele anderen voor te gaan pleiten zo’n proefproject op te starten: het zou echt belangrijke gevolgen kunnen hebben voor ons schoolsysteem. Vrienden van mij hebben met hun dochter een jaar in Bali gewoond: het eerste uur dat zij daar op school doorbracht, was in stilte. Ze zaten gewoon in de klas en waren stil. Aanvankelijk zei ze nog: ‘We hoeven ons niet te haasten, want het eerste uur gebeurt er toch niets!’ Maar na een tijdje merkte ze dat het echt iets met haar begon te doen. En ze ondervindt daar nog steeds positieve gevolgen van.

»Meditatie levert volgens mij niet enkel een mogelijk antwoord op de ratrace, maar helpt je ook te kijken naar wat je innerlijke leven te bieden heeft. Ik ervaar momenteel zelf hoe verleidelijk het is om je door van alles en nog wat te laten opjagen. M’n boek ‘Wil’ is heel goed aan het verkopen, waardoor ik nu plots een succesvol auteur ben. Was dat succes mij jaren geleden te beurt gevallen, dan had ik daar misschien anders op gereageerd. Maar doordat ik rust kan vinden bij mezelf en dat succes vanaf een afstand kan beschouwen, verlies ik de trappers niet. Meditatie rendeert dus: het schenkt vrijheid en rust, en dat is voor mij het allerbelangrijkste.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234