Het statement van de Rode Duivels voor de wedstrijd Belgie - Wit-Rusland Beeld BELGA
Het statement van de Rode Duivels voor de wedstrijd Belgie - Wit-RuslandBeeld BELGA

WK Voetbal

Van de luide roep om een boycot tot oorverdovende stilte: wat zegt de rest van Europa eigenlijk over Qatar?

Er is al veel gezegd over het statement van het Belgische elftal over het WK in Qatar. ‘Het mocht eerder en duidelijker’, zei Jan Mulder bijvoorbeeld bij VTM. Hoe leeft dit onderwerp in de andere grote Europese voetballanden? Van verhitte discussie en de luide roep om een boycot tot oorverdovende stilte.

België

De Rode Duivels kwamen eerder deze week met een eigen Qatar-statement. Dat gebeurde aan het begin van de thuiswedstrijd tegen Wit-Rusland. ‘Hoe het eruitziet? Dat ga ik vooraf niet vertellen. Zet maar gewoon om kwart voor negen de televisie aan’, aldus KBVB-woordvoerder Stefan Van Loock.

Het statement kon bij voorbaat rekenen op applaus van Vlaams minister van Sport Ben Weyts, die ook de shirtjesactie van Oranje een week eerder al zeer waardeerde. ‘Grote sportevenementen zijn een prima middel om schendingen van mensenrechten aan te kaarten’, vindt hij. ‘Zeker voetbal heeft een enorme mediamacht. Dan is het belangrijk dat ploegen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid opnemen en ook kijken wat er buiten het veld gebeurt.’

De KBVB kwam twee weken geleden al met een ferm Qatar-standpunt, kort na de onthulling in The Guardian dat sinds de WK-toekenning 6500 gastarbeiders zouden zijn omgekomen. De Belgische bond spreekt van ‘moderne slavernij’. Men wil van het WK ‘een groot voetbalfeest’ maken, ‘maar dat kan niet als we de ogen sluiten voor de arbeidsomstandigheden in de aanloop naar het toernooi’.

En de oplossing, volgens de Belgen? Aanhoudende druk van wereldvoetbalbond FIFA op de Qatari. ‘Geen boycot. Dan zouden de arbeiders die je wilt helpen het eerste slachtoffer zijn.’ Volgens Van Loock is er weken geleden ‘met Nederland en andere landen’ al overleg geweest over gerichte protesten, en kiest elk zijn eigen moment en aanpak. ‘Het is geen wedstrijdje wie de eerste is.’ (Frans Boogaard)

Duitsland

Het Duitse voetbalelftal heeft net als de Noren al meerdere statements gemaakt richting Qatar. Zondag, voorafgaand aan de WK-kwalificatiewedstrijd tegen Roemenië (1-0), verscheen Die Mannschaft voor de groepsfoto in achterstevoren gedragen shirts met de rugnummers op de borst. ‘Wij voor 30’ luidde het op het Twitter en Instagram-account, een verwijzing naar de 30 artikelen van de VN-mensenrechtenverklaring.

Na de wedstrijd tegen IJsland (donderdag, 3-0) deed het elftal dat ook al, gevolgd door een actie in shirts met letters die samen ‘Human Rights’ vormden. Publicatie van een ‘making-of’ video leverde op sociale media een shitstorm op: velen spraken van ‘een georkestreerde pr-stunt’. Duitse media vinden de acties te vaag, omdat Qatar nergens wordt genoemd. Volgens sportrechtspecialisten kan het team zo nog volhouden dat het geen politiek statement is en FIFA-sancties voorkomen.

Een ruime meerderheid van de Duitsers (83 procent) vindt de toekenning van het WK aan Qatar verkeerd en twee derde (68 procent) is voor een boycot door de Duitse voetbalbond (DFB), bleek vorige week uit een peiling van marktonderzoeksbureau Civey. Pro Fans, de Duitse alliantie van supportersgroepen, riep de DFB begin deze maand al op tot een boycot, maar de voetbalbond is daar geen voorstander van ‘omdat de FIFA en het organisatiecomité een strategie hanteren waarbij voetbal veranderingsprocessen op gang kan brengen of versnellen’. Bondscoach Joachim Löw denkt er ook zo over. ‘Door deelname kun je wereldwijd aandacht genereren en dingen in de goede richting duwen’, zei hij voor de wedstrijd tegen Roemenië. (Caspar Naber)

Engeland

De spelers van het Engelse team onthielden zich rondom de interlands tegen San Marino (5-0) en Albanië (2-0) van commentaar op de mensenrechtensituatie in Qatar, maar kregen van bondscoach Gareth Southgate carte blanche om dat in de toekomst wel te doen. ‘Ik spoor hen aan om een standpunt in te nemen’, zei hij. ‘We kunnen op bepaalde gebieden van mening verschillen, maar we hebben een volwassen groep.’

Southgate gaf gelijktijdig aan dat de Engelse voetbalbond FA en mensenrechtenorganisatie Amnesty International samenwerken om een strategie te bepalen voor het WK van 2022. ‘Ik begrijp dat Amnesty het toernooi niet wil uitstellen of verplaatsen naar een andere locatie. Ze willen de aandacht richten op zaken die misschien verbeterd kunnen worden. Daarom is het belangrijk om met zulke organisaties op te trekken.’

Het uiterst diplomatiek aanstippen van de discussie over Qatar komt niet uit de lucht vallen. In 2018 sloot toenmalig voorzitter Greg Clarke van de FA een overeenkomst met de bond in Doha. Nu andere Europese teams zich luidkeels laten horen, kan de FA niet zwijgen maar evenmin te hoog van de toren blazen om de schijn van hypocrisie te vermijden. De Engelse spelers, mondiger dan ooit, zullen zich hier niet lang door laten afremmen. (Geert Langendorff)

Italië

Als Italianen over Qatar praten, gaat het niet over geschonden mensenrechten of een eventuele WK-boycot. Ja, de T-shirtstatements van de Noren, de Duitsers en Oranje zijn ook hier niet onopgemerkt gebleven, maar niemand verwachtte of eiste vervolgens een soortgelijke stellingname van de eigen nationale ploeg.

Bondscoach Roberto Mancini en zijn spelers kregen tijdens de huidige WK-kwalificatieperiode (met 2-0 overwinningen op Noord-Ierland en Bulgarije) louter vragen van sportieve aard. En gezien de recente historie is dat niet helemaal onbegrijpelijk. Het gemiste WK van 2018 in Rusland wordt in het trotse Italië nog altijd gezien als een schandvlek die zo snel mogelijk weggepoetst moet worden. Voor Italianen is ‘Qatar’ daardoor vooral een synoniem voor de eerstvolgende kans op eerherstel; niet per se een onderwerp voor kritische vragen, ethische dilemma’s of nationaal chagrijn.

Wat daarbij helpt, is dat Gli Azzurri momenteel een selectie hebben om oprecht blij van te worden, met een aantal spelers dat recent is doorgestoten naar de absolute top, zoals Nicolò Barella (24) van Internazionale. In combinatie met het naderende EK, waarvan de openingswedstrijd tussen Italië en Turkije nota bene in Rome gepland staat, creëert dat een sfeer van lichte euforie en hoge verwachtingen. En dat zal niet anders zijn voor het toernooi van volgend jaar, of dat nu in Qatar wordt gehouden of niet. (Maarten Dekker)

Spanje

Geen vraag, geen woord, geen enkele verklaring. In de persconferenties rond de eerste twee kwalificatiewedstrijden van Spanje ging het niet eenmaal over de vele doden onder en de slechte werkomstandigheden van de stadionbouwers in Qatar. Bondscoach Luis Enrique werd er niet naar gevraagd, geen van zijn spelers hoefde zich er over uit te spreken. En vanuit de voetbalbond was het ook stil.

Het ging tot nu toe alleen maar over voetbal, de benauwde resultaten tegen Griekenland (1-1) en Georgië (2-1 winst in blessuretijd). De statements van andere nationale ploegen zijn door de Spanjaarden voor kennisgeving aangenomen, maar hebben niet tot een discussie in het land geleid.

Pikant is dat de vorige bondsvoorzitter, de omstreden Ángel María Villar, een belangrijke rol speelde bij de toewijzing van het WK van 2022 aan Qatar. Hij zou er met zijn contacten voor gezorgd hebben dat de Zuid-Amerikaanse leden van de FIFA massaal voor het Arabische staatje in plaats van voor de Verenigde Staten kozen. Zelf weigerde Villar mee te werken aan een onderzoek van de ethische commissie van de FIFA naar het ronselen van stemmen en de corruptie rond die verkiezing, iets waarvoor hij is beboet. Overigens heeft het huidige Spaanse bondsbestuur alle contact met Villar verbroken. (Edwin Winkels)

Frankrijk

In Frankrijk is het nog behoorlijk stil als het gaat over Qatar. In de media wordt wel geschreven over de misstanden en over de voetbalprotesten in andere landen. Maar de Fransen zelf houden hun kaken op elkaar, laat staan dat ze de Qatari veroordelen. De toon werd begin maart gezet door de 79-jarige Noël Le Graët, voorzitter van de Franse voetbalbond FFF: ‘Qatar is al heel lang geleden gekozen door verstandige mensen. Dat gaan we nu niet ter discussie stellen. Als Frankrijk zich kwalificeert, gaan we naar Qatar.’

De Franse minister van Sport heeft tot nu toe niets willen zeggen over de ophef. Het onderwerp ligt mede gevoelig omdat Frankrijk en Qatar nauwe diplomatieke, economische en militaire relaties onderhouden. President Macron reisde kort na zijn verkiezing in 2017 al naar Doha en ondertekende daar voor 10 miljard euro aan handelscontracten.

Pas een paar dagen geleden sprak een eerste speler zich publiekelijk uit. Aanvoerder Hugo Lloris noemde de protesten in andere landen ‘een goede zaak’. Maar naar het eigen oordeel van de doelman bleef het gissen. ‘Spelers mogen zich uiten. Ik denk dat er niet één voetballer is die ongevoelig is voor alles wat er gezegd en geschreven is (over misstanden, red).’

De enige die zich wél openlijk kritisch uit is Ronan Evain, de Franse voorzitter van de Europese federatie van supportersverenigingen. ‘Onze overheden zouden keiharde eisen moeten stellen op het gebied van mensenrechten en arbeidsrechten.’ (Frank Renout)

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234