Even geen ‘biertjes’ meer in dit Nederlandse café.Beeld ANP

Coronacrisis

‘Veerkracht helpt, maar het is geen tovermiddel dat ons de coronacrisis door sleept’

De coronacrisis vraagt nog al wat van onze veerkracht, van ons vermogen om met tegenslag en teleurstelling om te gaan. Organisatiepsycholoog Richta IJntema: ‘Mensen willen zo graag dingen oplossen, maar we moeten accepteren: soms is het gewoon even niet zo leuk.’

In moeilijke tijden neemt de interesse in veerkracht toe, zegt Richta IJntema, die vrijdag op het onderwerp promoveert aan de Universiteit Utrecht. ‘Dat zag je tijdens de financiële crisis van 2008 en dat zie je nu met het rondwarende coronavirus weer. Heel gek is dat niet. Als de wereld steeds veranderlijker is, onzekerder, complexer en het is moeilijker te voorspellen hoe de toekomst eruitziet, zoeken mensen naar houvast.’

- Is psychische veerkracht een eigenschap: je hebt het, of je hebt het niet?

RICHTA IJNTEMA «Nee, in mijn optiek is dat niet zo. Eerder dachten ontwikkelingspsychologen dat wel; dat sommige mensen een vorm van onkwetsbaarheid hadden. Hoe kon het anders dat mensen die opgroeien onder slechte omstandigheden toch best aardig terechtkomen? Van die gedachte zijn we snel teruggekomen. Veel mensen zijn in staat om zich aan te passen. Ik zie het meer als een dynamisch proces: veerkracht hangt niet alleen af van tijd, plaats, omgeving, maar ook van de persoon. Ik vraag mensen wel eens: wat heb jij vandaag gedaan om de veerkracht van een ander te versterken?’» 

- Hoe kan het dan, dat veerkracht per persoon zo verschilt?

IJNTEMA «Vergelijk veerkracht met fysieke conditie: als je minder fit bent, loop je sneller kans om griep op te lopen. Zo is het met veerkracht ook. Hoe fit ben je mentaal? Het is een optelsom, het is de kracht van je voorouders, dus heb je genetisch gezien aanleg voor veerkracht, het is de omgeving waarin je zit en het is je persoonlijkheid. Ook speelt ervaring een rol. Mensen die al eerder met tegenslagen te maken hebben gehad, zijn veerkrachtiger. Wie al eerder is ontslagen, kan een tolerantie hebben opgebouwd. Het went, zogezegd. Als je als nieuwe werknemer vrij bleu in een competitieve wereld stapt met een hoge werkdruk, kan dat heel spannend zijn en veel energie kosten. Maar je leert ermee omgaan. Of niet, en dan is het verstandig een nieuwe baan te zoeken.» 

- Hoe kunnen we tijdens de coronacrisis de veerkracht van mensen versterken?

IJNTEMA «Dat verschilt per persoon, al brengt Covid voor veel mensen een hele hoop stressvolle situaties bij elkaar. Er is niet alleen de dreiging om ziek te worden, maar ook de verplichting om thuis te werken en de onmogelijkheid om naar een verjaardag kunnen. Het is zaak niet alle misère op een hoop te gooien. Kijk naar wat jou stress geeft. Kun je niet goed thuiswerken omdat je kinderen hebt, of geen eigen werkplek, of geen goede wifi? Kun je daar hulp voor zoeken? Kun je je op een of andere manier voorbereiden op wat gaat komen? Wat in het algemeen helpt is de realiteit onder ogen zien. Schoppen tegen het idee dat er weinig meer kan, helpt vaak niet.» 

- Kunnen we minder goed met tegenslag omgaan dan vroeger?

IJNTEMA «Ik heb geen historisch onderzoek gedaan, maar ik denk wel dat de wereld is veranderd. Het leven was vroeger wat harder. We leven nu al zo lang in veiligheid en luxe, dat de klap harder aankomt als die worden beperkt. Maar laten we veerkracht niet te positief maken: het is niets anders dan adaptatie in een stressvolle of vervelende situatie. Gun elkaar dat we het soms even niet zien zitten en dat herstel tijd kost. We leggen soms de lat zo hoog. We zijn adaptief, onze biologie is erop ingesteld om ons aan te passen, maar dat gaat niet zonder slag of stoot. De gedachte moet niet zijn; wat fijn dat we nu Covid-19 hebben, dan kunnen we lekker aan onze veerkracht bouwen. Je kunt je positief uit lastige situaties komen, maar je kunt er ook blijvende littekens aan overhouden. Mensen willen zo graag  dingen oplossen, maar we moeten accepteren: soms is het gewoon even niet zo leuk.» 

(Trouw)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234