null Beeld

Politierechters klappen uit de biecht

Verkeersvandalisme: politierechters klappen uit de biecht. 'Justitie zit niet kort genoeg op de bal, maar de mentaliteit van de Belgen is ook ver-schrik-ke-lijk'

Humo ging langs bij de Vlaamse politierechtbanken: zit vluchtmisdrijf in onze genen of schort er iets aan de regels?

'Wie dronken een ongeval heeft, maakt snel de rekening: hij kan beter doorrijden. De straffen voor vluchtmisdrijf zijn bij ons erg mild'


Erwin Van Damme: ‘Echt en dichtbij’

We beginnen onze rondvraag in Antwerpen, bij politierechter Erwin Van Damme. Hij heeft al veertien jaar op de teller, eerder had hij er dertien jaar bij de rechtbank van eerste aanleg op zitten. Van Damme spreekt uit ervaring: ‘Vluchtmisdrijf is niet nieuw, het heeft altijd bestaan.’

null Beeld

Erwin Van Damme «Ik heb de statistieken voor me liggen en die bevestigen mijn aanvoelen: er is geen stijging. Het verschil is dat het publiek gevoeliger is dan vroeger. Je zou dat steekvlamjournalistiek kunnen noemen, maar eigenlijk is het een goede zaak dat de aandacht toeneemt. De vereniging Ouders van Verongelukte Kinderen brengt dat soort incidenten ook meer in de aandacht via de sociale media: zo krijgen de slachtoffers een gezicht. We kennen ook allemaal de foto van de doodrijder van Merel: vluchtmisdrijf is dan niet langer een abstract verschijnsel, maar écht en dichtbij.»

HUMO In ons land wordt elke dag tweehonderd keer vluchtmisdrijf gepleegd, dat is een enorm cijfer.

Van Damme «Ik heb de agenda van mijn strafzitting van vrijdag eens bekeken: er staan 85 zaken op de rol, waarvan 7 vluchtmisdrijven. Maar je hebt vluchtmisdrijven en vluchtmisdrijven. Meestal gaat het om mensen die bij het parkeren een andere wagen schrammen of een spiegel eraf rijden en vervolgens doorrijden. Dat is iets wat uw schoonmoeder kan overkomen. Bij zulke zaken wordt meestal de minimumboete van 1.200 euro en een rijverbod van vijftien dagen opgelegd. Daarnaast zijn er beklijvende gevallen, zoals van de man die stomdronken discotheek La Rocca verlaat, alle rode lichten op de steenweg negeert en twintig kilometer verder iemand op het zebrapad doodrijdt.»

HUMO België doet het heel slecht: bij 1 op de 25 dodelijke ongevallen is er sprake van vluchtmisdrijf. Waar ligt dat aan volgens u?

Van Damme «Ik denk dat het een kwestie van normvervaging is, die te maken heeft met de algemene mentaliteit. Ga gewoon eens kijken in de voetbalkantine na de match: sommige mensen drinken daar nog altijd duchtig door en stappen daarna misschien alsnog in de auto. Het is soms heel irrationeel en ongrijpbaar. Ik krijg veel schrijnende verhalen te horen over mensen met persoonlijke problemen, bijvoorbeeld op financieel vlak. Je zou ervan schrikken welke rare beslissingen mensen nemen als ze in de miserie zitten. Ze drinken thuis, maar als hun sigaretten op zijn, stappen ze toch in de auto om even naar de nachtwinkel te rijden. Dat is moeilijk te begrijpen, net als de mannen die na een feest het stuur niet willen afgeven, zelfs niet als hun vrouw niks gedronken heeft.

»Daarnaast heb je in een grootstad als Antwerpen ook een bepaald publiek dat ik verder niet wil omschrijven – ik wil niet stigmatiseren – en dat gekenmerkt wordt door een veel ernstiger vorm van normvervaging. Mensen met een voorkeur voor dure BMW’s, voor wie de wagen belangrijk is en bij wie het maar niet doordringt dat het geen pas geeft om te snel te rijden. Ze zien er ook geen graten in om te blijven rijden als hun rijbewijs wordt ingetrokken.»

HUMO Professor verkeersveiligheid Tom Brijs van de Universiteit Hasselt zegt dat je met geen enkele maatregel vat zult krijgen op een kleine kern van agressieve probleemgevallen. Die zijn simpelweg niet tot beter gedrag aan te porren.

Van Damme «Als ik een strafdossier voorbereid, schiet mijn bloeddruk soms vanzelf de hoogte in: mensen met tien, twintig of zelfs dertig eerdere veroordelingen zijn geen zeldzaamheid. Dat zijn je-m’en-foutisten van het zuiverste water.»

HUMO Hebt u de indruk dat u als rechter tot hen doordringt als ze voor u staan?

Van Damme «Nee. Tot ik een effectieve gevangenisstraf opleg: dat is het enige waar ze bang voor zijn. Meestal sturen zulke gasten hun kat en worden ze bij verstek veroordeeld. Ze worden dan geseind, opgepakt en komen in de gevangenis terecht. Als ik ze een week later zie, merk ik soms dat de gevangenis een schokeffect heeft gehad. Hoelang ze uiteindelijk in de cel blijven, is onze bevoegdheid niet, maar de straffen zijn streng – als ze tenminste uitgevoerd worden. Ik kan u verzekeren dat weinig politierechters oor hebben naar de verhaaltjes van hardleerse overtreders die al sinds hun 18de zonder verzekering en rijbewijs rondrijden. De correctionele rechtbank spreekt vaak werkstraffen uit, maar bij ons gebeurt dat bijna nooit. ‘Stuur ze naar een ziekenhuis,’ wordt soms gezegd, ‘daar zien ze wat ze aanrichten.’ Maar dat valt moeilijk te organiseren. Ik denk niet dat de ziekenhuizen staan te springen om die mensen uit te nodigen.»


Geert Vandaele: ‘Straffeloosheid’

De Veurnse politierechter Geert Vandaele staat bekend om zijn aparte, vaak milde aanpak van verkeersovertreders, maar hij is niet mals voor de politiek.

null Beeld

Geert Vandaele «Dat België het zo slecht doet, verbaast me totaal niet: het beleid is allesbehalve consequent en samenhangend. Politici volgen de waan van de dag: als er weer een verschrikkelijk ongeluk is gebeurd, danst de Wetstraat mee op de golven van de sociale media en lopen politici de luidste roepers achterna. Maar die hebben natuurlijk geen kennis van zaken. Door dat opbod zijn de straffen voor rijden onder invloed stelselmatig verzwaard, terwijl de straffen voor vluchtmisdrijf te mild zijn gebleven. Zo is een discrepantie ontstaan. Iemand die in dronken toestand een ongeval veroorzaakt, zou moeten beseffen dat het altijd beter is om niet op de vlucht te slaan. Nu is dat niet zo: je kunt een kosten-batenanalyse maken en tot de vaststelling komen dat je beter doorrijdt.»

HUMO Maakt iemand die vluchtmisdrijf pleegt wel een rationele overweging?

Vandaele «We zijn allemaal gemaakt om onheil te ontvluchten, dat is een instinctmatige reflex. Maar die reflex wordt versterkt, want mensen maken altijd de rekening. Wat zou je zelf doen? Ik zal een onschuldig voorbeeld geven. Als u ’s nachts beschonken maar niet stomdronken tegen een paaltje rijdt, zult u ongetwijfeld denken: ‘Ach, ik kan evengoed morgen naar de politie gaan.’ Rijden onder invloed wordt te zwaar bestraft in verhouding tot een vluchtmisdrijf. Voor een vluchtmisdrijf met stoffelijke schade kun je vijftien dagen tot zes maanden gevangenisstraf krijgen. Dat wordt bijna nooit uitgesproken, laat staan uitgevoerd. Daar heerst straffeloosheid. En die straffeloosheid dijt uit naar de zware recidivisten. De regering heeft de grens voor onmiddellijke aanhouding verhoogd naar drie jaar, ‘omdat er geen vluchtgevaar is’. Maar wat doen mensen die veroordeeld worden voor vluchtmisdrijf? Vluchten, tiens. Er zijn nu eenmaal mensen in onze samenleving die niets meer te verliezen hebben, omdat ze niets hébben. Je moet de rechter de kans geven om die mensen uit de samenleving te halen.

»Voor sommige mensen is overtreden een tweede natuur geworden. Ik heb eens iemand uit het drugsmilieu berecht, hij had een waslijst correctionele veroordelingen op zijn naam. Ik had hem bij verstek veroordeeld en laten oppakken omdat hij voor de zoveelste keer zonder verzekering had rondgereden, terwijl hij ook nog een rijverbod aan zijn laars had gelapt. Hij zei me letterlijk: ‘Erg dat ik uiteindelijk door een dom politierechterke in de gevangenis beland.’»

undefined

'Je kunt niet 24 uur per dag een politieagent aan iemands deur zetten. De omgeving van iemand met een rijverbod is vaak op de hoogte dat hij blijft rijden en grijpt niet in'


Kathleen Stinckens: ‘jonger dan 25’

Wie zijn de mensen die vluchtmisdrijf plegen? Het Belgisch Instituut voor Verkeersveiligheid, recent herdoopt tot Vias, deed in 2016 een studie bij meer dan 850 veroordeelden. Dat leverde een robotfoto van de gemiddelde dader op: een man van onder de 25. Politierechter Kathleen Stinckens uit Leuven: ‘Dat strookt met mijn buikgevoel, ja.’

null Beeld

Kathleen Stinckens «Ik heb al vrouwen voor mij gehad, maar dat is een kleine minderheid. Oudere mannen zie ik wel vaker, zeker als er alcohol in het spel is – mensen van mijn leeftijd en ouder zijn niet opgegroeid met de bobcampagnes. Dat zijn de mensen die nog altijd stevig durven door te drinken op restaurant. Uit het onderzoek van Vias bleek dat 42 procent van de automobilisten onder invloed was van alcohol of – onderschat dat niet – drugs. Dat is een belangrijke trigger, want wie onder invloed is, redeneert overmoedig en denkt niet meer helder: ‘Ik kom er wel mee weg.’»

HUMO In 16 procent van de gevallen waren de verzekering of het rijbewijs niet in orde. De man die in Hasselt drie mensen van het zebrapad heeft gemaaid, mocht niet op de baan zijn, want zijn rijbewijs was ingetrokken.

Stinckens «We hebben allemaal een vluchtreflex. Als je zonder rijbewijs rondrijdt, wordt die reflex natuurlijk sterker. Ik heb geen harde cijfers, maar ik heb het gevoel dat meer mensen dan vroeger tijdens een rijverbod toch in de auto stappen. Dat zou logisch zijn: in 2015 is de verkeerswetgeving verstrengd. Wie in drie jaar tijd meer dan één zware overtreding pleegt, krijgt ten minste drie maanden rijverbod. Daarna moeten ze examens en proeven afleggen. Die mensen zijn waarschijnlijk bang om hun werkgever in te lichten en nemen een risico: ze gaan gewoon met de auto werken. Ze schatten natuurlijk correct in dat de pakkans laag is. Als die groter was, zouden mensen banger zijn om tegen de lamp te lopen en zouden sommigen het wellicht minder snel riskeren.»

HUMO Er zijn weinig controles. En als er controle is, heeft de politie nog altijd geen waterdicht systeem om na te gaan of iemands rijbewijs thuis op de keukentafel ligt of is ingetrokken.

Stinckens «Dat klopt, ja. Er is al jaren sprake van de Mercurius-databank, waarin alle informatie over rijbewijzen verzameld wordt, maar die is nog altijd niet operationeel. Als een automobilist bij een controle zegt dat hij zijn rijbewijs thuis heeft laten liggen, moet een agent naar het gemeentebestuur bellen om dat te checken, en tijdens de weekends of een nachtelijke controle is dat inderdaad niet mogelijk. Maar in de eerste plaats is het natuurlijk aan de veroordeelde om zich te gedragen naar een vonnis. Neem de dader in Hasselt: die had eigenlijk een rijverbod. In zo’n geval kun je justitie noch politie met de vinger wijzen: je kunt niet 24 uur per dag een politieagent aan iemands deur zetten. Er is ook een taak weggelegd voor de omgeving van die mensen. Die is vaak op de hoogte dat iemand met een rijverbod blijft rijden en grijpt niet in. Sommigen opperen om elke auto te voorzien van een kaartlezer waarin je eerst een geldig rijbewijs moet steken. Dat kan helpen, maar zoiets moet Europees geregeld worden en zal enorm veel geld kosten.»

HUMO Je zou kunnen zeggen dat de meest hardleerse recidivisten, die ongelukken en overtredingen opstapelen, in de gevangenis horen.

Stinckens «Celstraffen zijn in een aantal zware gevallen mogelijk. Ik heb al celstraffen uitgesproken en beveel soms ook de onmiddellijke aanhouding. Iemand die meerdere keren een rijverbod aan zijn laars lapt, heeft bewezen dat hij zich onttrekt aan de uitvoering van een straf, en dan moet ik ingrijpen.»

undefined

'We zijn geobsedeerd door een eventuele aanslag op de Meir die er wellicht niet komt, maar we leggen ons met sprekend gemak neer bij de vijf- of zeshonderd verkeersdoden per jaar'


Peter D’Hondt: ‘Volle gevangenissen’

Politierechter Peter D’Hondt uit Dendermonde praat zelden met meel in de mond. Niet als het over verkeersovertreders gaat, maar ook niet over het gebrek aan daadkracht en sérieux bij politici: ‘Het is een valse interesse.’

null Beeld

Peter D’Hondt «Iedereen schijnt te vergeten dat je alleen maar vluchtmisdrijven hebt wanneer er ongevallen gebeuren. Je lost vluchtmisdrijven simpelweg op door de oorzaken van die ongevallen aan te pakken. En dan denk ik in de eerste plaats aan drugs. Er bestaat een waanidee dat alle problemen in het verkeer terug te brengen zijn tot alcohol. Dat is compleet onjuist: als men blijft focussen op alcohol, zal het aantal ongevallen en vluchtmisdrijf niet gevoelig meer dalen. Naast de bobcampagnes moeten er dringend lekstok-campagnes komen, genoemd naar de geprefereerde snoep van partydruggebruikers. Ik lees af en toe en vurig pleidooi van een prof voor het legaliseren van drugs. Mij niet gelaten, maar zelden hoor je dan spreken over de verkeersveiligheid. Als jij blowt of cocaïne snuift terwijl je thuis naar een onnozel tv-programma kijkt, kan me dat niet schelen – tot op bepaalde hoogte kan ik het zelfs begrijpen. Maar als je daarna de baan opgaat, breng je andere mensen in gevaar. Drugs zijn onderbelicht als oorzaak van ongevallen, en dus ook als oorzaak van vluchtmisdrijf. Maar de opsporing is problematisch: de procedure is zo ingewikkeld dat politiemensen er niet aan beginnen. In 2009 is bij wet een nieuwe procedure ingevoerd, namelijk de speekselanalyse, maar we wachten negen jaar later nog altijd op de uitvoering. De politiek lijkt gewoon niet erg geïnteresseerd om echt werk te maken van verkeersveiligheid. Elke maandag na een zwart weekend met veel doden is het verkeersveiligheidsdag. Tegen woensdag is het van: ‘We drinken een glas, doen een plas en alles blijft wat het was.’ Verkeersveiligheid is een valse interesse. Ik ken, op Jef Van den Bergh (CD&V) na, geen parlementsleden die ermee bezig zijn, maar ik ken wél partijen die consequent tégen verkeersveiligheid zijn. We zijn geobsedeerd door een eventuele aanslag op de Meir die er wellicht niet komt, maar we leggen ons met sprekend gemak neer bij de vijf- of zeshonderd verkeersdoden per jaar.»

HUMO Waarom scoort België volgens u zo slecht?

D’Hondt «In De Standaard stond vandaag iets over de ‘Vlaamse Volksaard’ en daar kan ik me iets bij voorstellen, maar het is niet de enige verklaring. De handhaving schiet gewoon tekort, men beschouwt dat als een noodzakelijk kwaad. Vluchtmisdrijf is pas rijkelijk laat in het wetboek gekomen: op 1 augustus 1924, toen alleen de elite met de auto reed. Men wilde die mensen niet lastigvallen, vond dat men ze niet kon verplichten om mee te werken aan de opheldering van een misdrijf dat ze zelf gepleegd hadden. Als je dat nu op café zegt, krijg je rammel. Tot 2009 was er in de wet zelfs geen recidive voorzien voor vluchtmisdrijven. Doorrijden na een ongeval is lange tijd een soort vrijheid geweest. We vinden het allemaal verwerpelijk, maar eigenlijk heeft de wetgever slecht gedrag in het verkeer lang gepropageerd. Dat weerspiegelt zich natuurlijk in de samenleving en in het bijzonder bij automobilisten. Strafrecht heeft in de eerste plaats een adviserende functie: ‘Dit gedrag hoort niet.’ Als de wetgever aarzelend en wispelturig optreedt over een bepaald probleem, krijgen de ingezetenen continu het signaal: ‘Zo erg is het in feite niet.’ Dan moet men niet schrikken als sommige bestuurders het ook niet als een groot probleem zien.

»Gelukkig is de maatschappij aan het veranderen. Ooit kon een bekende Vlaamse zanger in Humo zeggen dat hij weleens met 250 per uur van Veurne naar Duinkerke reed. Toen kreeg hij applaus, vandaag zou hij het niet meer moeten proberen.»

HUMO Wat moet er concreet gebeuren om het probleem uit de wereld te helpen?

D’Hondt «Een aantal dingen hebben hun nut bewezen. Wij kijken o zo graag over de grens naar Nederland en Scandinavië. Wel: daar hebben ze een rijbewijs met punten.»

HUMO In Frankrijk ook: doen zelfs zij het daarom beter?

D’Hondt «Maar natuurlijk. Als ik een Fransman berecht, dan heeft die maar één zorg: ‘Wordt mijn veroordeling aan het Franse gerecht gemeld?’ Hun punten zijn het enige wat hen kan schelen. Het rijbewijs met punten is een vorm van permanente controle, maar wel één waarbij men de mensen het gevoel geeft dat ze de baas zijn over hun eigen lot. Al weet ik dat je een bepaald segment nooit zult bereiken, daar moeten we ons bij neerleggen.»

HUMO Je kunt die mensen wel opsluiten.

D’Hondt «Ja, dat is zo. Vroeger was er een celstraf mogelijk voor wie zonder rijbewijs reed. Dat is afgeschaft. Niet na diepgravende criminologische beschouwingen, maar omdat de gevangenissen te vol zitten. Die tendens zet door: de termijn voor onmiddellijke aanhouding is verhoogd naar drie jaar, dus de facto zal de politierechter nooit nog iemand naar de gevangenis kunnen sturen. Elke keer is het signaal van de politiek: het kan ons eigenlijk niet zoveel schelen. Als er bespaard moet worden, dan wordt er beknibbeld op verkeer. Als het vingertje van de linkerhand omhooggaat, wuift de rechterhand alles weg. En dan vragen wij ons af waarom we slecht scoren?»

undefined

'In Nederland is vijftien dagen cel ook vijftien dagen cel. Hier lacht de veroordeelde eens in zijn vuistje'


Theo Wilsens: ‘Gefoefel à la belge’

In Beringen benadrukt routinier Theo Wilsens net als Peter D’Hondt dat drugs een groot probleem zijn – ‘Goed voor meer dossiers dan alcohol.’ Algemener ontwaart ook hij een verregaande straffeloosheid.

null Beeld

Theo Wilsens «Ik begin met de ergste categorie: de onverbeterlijke recidivisten, de mensen die kwaad blijven doen, wat je als rechter ook probeert. Ik heb het me al vaak afgevraagd: ‘Wat is er toch aan de hand met die mensen?’ En dan kan ik niet anders dan herhalen dat er iets scheelt met de uitvoering van onze vonnissen. Men zit niet kort genoeg op de bal. De inning schiet tekort, waardoor veroordeelden de geldboetes blijven opstapelen. Op den duur moeten die mensen zoveel boetegeld betalen, dat het hen eigenlijk niet meer kan bommen. Ze komen dan terecht bij instellingen – zoals schuldbemiddeling – die zeer goed bedoeld zijn, maar die soms misbruikt worden. Ze hebben duizenden en duizenden euro’s aan boetes uitstaan en tekenen dan voor afbetalingsplannen die toch nooit gerealiseerd zullen worden. Het grote gevaar van zo’n systeem is dat overtreders niet meer het gevoel hebben dat ze gestraft worden. En als het geen pijn doet, doet men maar voort. In Nederland zit justitie veel korter op de bal. Alles wat je mispeutert – intoxicatie, vluchtmisdrijf, wat dan ook – wordt effectief bestraft. Vijftien dagen cel is vijftien dagen cel: je zult brommen. Wie hier vijftien dagen krijgt, lacht in zijn vuistje. Mensen voelen de pijn niet.

»Je mag het niet hardop zeggen, maar ik pleit ook voor een heel gerichte aanpak, à la tête du client. Als je de zaken wilt veranderen, moet je niet alleen flitsmarathons organiseren, maar ook de recidivisten viseren. We kennen die mensen, we kunnen hun namen morgen oplijsten en ze controleren, controleren en nog eens controleren. Het was bij die man in Hasselt niet de eerste keer, hè. Hij reed al rond zonder rijbewijs. En meestal zijn zulke mensen met veel andere dingen evenmin in orde. Meestal is het een combinatie van veel factoren. Geen verzekering. Intoxicatie. Geen rijbewijs. Snelheid.»

HUMO Na de aanrijding en vlucht parkeerde de man in Hasselt gewoon zijn auto, en ging hij op café.

Wilsens «Dat is mijn tweede punt: de mentaliteit van de Belgen is verschrikkelijk. Het is bijna een geaardheid. Soms staan er mensen voor mij van wie de wagen van voren tot achteren toegetakeld is. En dan houden ze vol dat ze niks gehoord of gevoeld hebben. Ze spelen de vermoorde onschuld, dat bedoel ik met die rare mentaliteit. Even kijken, niemand iets gezien? Doorrijden!

»Wat ook een rol speelt, is het systeem van verzekeringspremies. Zeker voor jonge bestuurders zijn die stilaan on-be-taal-baar. Als er dan een verhoging dreigt, zijn ze extra gemotiveerd om te ontsnappen. Dat is van de pot gerukt en niet van deze tijd. En dan krijg je gefoefel à la belge: de moeder sluit een verzekeringspolis af, de zoon rijdt rond.»

HUMO Je hoort weleens dat Belgen een moeilijke relatie hebben met autoriteit, en dat ze overheden automatisch wantrouwen. Daar worden zelfs allerlei historische verklaringen voor aangedragen.

Wilsens «Dat kan. Maar ik denk dat het toch vooral gesjacher is: als niemand het ziet, kan het geen kwaad. En anders regelen we het wel achteraf.

»Een ander probleem is de trage rechtsgang. Soms duurt het anderhalf jaar voor een zaak voorkomt. Dat is onbegrijpelijk. Sommige daders hebben tegen dan hun les geleerd en hebben hun leven op orde gekregen: dan wordt het vanzelfsprekend moeilijk om recht te spreken. Andersom gaan sommige verdachten tijdens die achttien maanden gewoon voort met hun slecht gedrag, en dan krijg je die opeenstapeling van monsterboetes die geen effect hebben. Zulke zaken moeten na een maand, anderhalve maand naar de rechtbank. Maar de dossiers blijven heel lang liggen bij het parket. Het is mij een raadsel waarom.»

HUMO Kunnen alternatieve straffen zoden aan de dijk zetten?

Wilsens «Werkstraffen zijn op zich een mooi instrument, maar je denkt toch niet dat een zware drugverslaafde werkstraffen uitvoert? We hebben lang gezegd: ‘We wachten even af.’ Maar ik denk dat het beter is om van in het begin drastisch in te grijpen, met duidelijke straffen. Je moet mensen uit hun omgeving halen, want iemand die meer dan één vluchtmisdrijf pleegt, heeft doorgaans een stevig palmares. Ook bij de correctionele rechtbank. Nu klink ik als iemand van de oude tijd, maar ik denk dat je die mensen moet heropvoeden. Zoals ze na de Tweede Wereldoorlog met de collaborateurs hebben gedaan. Ze hebben die mensen in heropvoedingsgestichten gestoken, waar ze leerden lezen en schrijven. Ze leerden een stiel en vonden daarna een job. Opvoedingskampen zijn in 2018 natuurlijk niet meer aan de orde, maar het idee is een goed uitgangspunt. Veel veelplegers hebben niets. Je moet ze een zetje geven en opnieuw integreren in de samenleving. Wij hebben in België enorm veel structuren om mensen te helpen– denk maar aan de VAD en de psychiatrie. Maar die werken vaak naast elkaar: het overleg ontbreekt totaal.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234