Kaarsen en bloemen bij het portret van Vitali Sjisjov. Beeld REUTERS
Kaarsen en bloemen bij het portret van Vitali Sjisjov.Beeld REUTERS

BuitenlandWit-Rusland

‘Vermoorde Wit-Russische activist is signaal van Loekasjenko: je kunt vluchten, maar we weten je te vinden’

De uitgeweken Wit-Russische activist Vitali Sjisjov is mogelijk vermoord door de geheime dienst van zijn vaderland. Sjisjov zocht uit of zijn naar Oekraïne uitgeweken landgenoten medestrijders waren, of juist spionnen. ‘Mogelijk is dat hem fataal geworden.’

Vitali Sjisjov (26) is wellicht vermoord, omdat hij zogenaamde vluchtelingen identificeerde als Wit-Russische geheim agenten. Dat zegt veiligheidsexpert Oleksi Melnik van de denktank Razoemkov-centrum in Kiev. Melnik wijst erop dat er ‘heel veel’ Wit-Russen in Oekraïne zijn gaan wonen, nadat de Wit-Russische machthebber Aleksandr Loekasjenko vorig jaar de verkiezingen had gewonnen. Volgens de oppositie waren die verkiezingen op groteske wijze vervalst.

Sjisjov zou volgens Melnik onder meer landgenoten hebben geholpen met huisvesting en werk. ‘Maar hij heeft mogelijk ook onderzocht wie van hen voor Loekasjenko werkten, en mogelijk is dat hem fataal geworden’, aldus Melnik, die benadrukt dat nog niet zeker is dat de activist is vermoord.

Doelwit

Volgens Alex Koktsjarov, als politieke veiligheidsanalist verbonden aan economisch onderzoeksbureau IHS Markit in Londen, is die aanname plausibel. ‘Ik zag dezelfde informatie in de Wit-Russische media en het is aannemelijk dat hij daarom het doelwit kon zijn.’

Sisjov vluchtte afgelopen najaar uit Wit-Rusland, toen Loekasjenko een ongekende golf van repressie over zijn landgenoten ontketende. Die liepen in het hele land massaal te hoop, nadat Loekasjenko zich vorig jaar augustus - in hun ogen ten onrechte - opnieuw tot president had uitgeroepen.

De plek waar Vitali Sjisjov werd gevonden. Beeld REUTERS
De plek waar Vitali Sjisjov werd gevonden.Beeld REUTERS

Sjisjov zette in de Oekraïense hoofdstad Kiev de hulporganisatie Wit-Russische Huis in Oekraïne (BDOe) op om gevluchte landgenoten in het buurland bij te staan . Afgelopen maandag gaf zijn partner hem als vermist op, toen hij niet was teruggekomen van zijn dagelijkse rondje hardlopen. Gisterochtend meldde de politie van Kiev dat hij in een bos aan de rand van de stad was gevonden. Zijn lichaam hing aan een touw in een boom.

Bedreigingen

BDOe liet direct weten ervan overtuigd te zijn dat Sjisjov is vermoord door handlangers van Loekasjenko. ‘Er is geen twijfel aan dat dit een operatie is van Tsjekisten (scheldnaam voor KGB’ers), om een Wit-Rus te liquideren die een werkelijk gevaar betekende voor het regime’, meldde de organisatie in een verklaring. Volgens de Wit-Russische mensenrechtenorganisatie Vjasna zouden Sjisjov en zijn collega’s eerder al zijn gevolgd.

BDOe heeft naar eigen zeggen herhaaldelijk bedreigingen ontvangen. Een collega van Sjisjov zei tegenover persbureau AFP dat hij een gebroken neus en blauwe plekken in het gezicht had, toen hij werd gevonden. Bovendien waren zijn telefoon en persoonlijke bezittingen verdwenen.

De Oekraïense politie onderzoekt de dood van Sjisjov en sluit daarbij moord en ‘moord verpakt als zelfmoord’ niet uit. Volgens Melnik is het tijdstip van de dood van Sjisjov geen toeval en nauw verbonden met het schandaal rond de Wit-Russische atleet Kristina Timanovskaja. ‘Natuurlijk wil Loekasjenko een signaal afgeven. Je kunt vluchten, maar we weten je te vinden.’

Terugsturen

Timanovskaja werd afgelopen weekeinde uit de Olypmpische ploeg van Wit-Rusland gezet, nadat ze openlijk kritiek had geleverd op haar coaches. Die zetten haar uit het team en wilden haar terugsturen naar Wit-Rusland. Timanovskaja vluchtte daarop de Poolse ambassade in, uit angst in haar vaderland te worden vervolgd. Waarschijnlijk vliegt ze vandaag naar Warschau.

Haar man en kind zijn maandag al naar Oekraïne uitgeweken. Is het voor hen en andere gevluchte Wit-Russen daar nu niet te gevaarlijk? Melnik relativeert dat: ‘Oekraïne is niet de gevaarlijkste plek op aarde.’

Melnik ziet de hardvochtigheid van de regimes in zowel Wit-Rusland als Rusland met de dag groeien. ‘We hebben allemaal dezelfde problemen met onze buren. Het lijkt erop dat Loekasjenko en Poetin (de Russische president) elkaar beconcurreren in wie het meest effectief de oppositie in eigen land kan onderdrukken.’’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234