null Beeld

Veronica 'Divergent' Roth schrijft zich rijk

Schrijfster Veronica Roth houdt zich vooralsnog op in de schaduw van haar oudere collega Suzanne Collins, bedenkster van ‘The Hunger Games’-franchise.

''The Hunger Games' hebben het pad voor me geëffend'

Als Roth al om die aanhoudende vergelijkingen heeft moeten huilen, dan wel all the way to the bank: volgens het zakentijdschrift Forbes was de nu 27-jarige Roth in 2014 – met 25 miljoen dollar aan inkomsten – de derde best betaalde schrijver in Amerika, vóór diezelfde Collins én haar idool J.K. Rowling. Van de ‘Divergent’-trilogie en zijn spin-offs zijn een slordige 13 miljoen boeken in omloop, deel één en twee zijn intussen verfilmd en het in tweeën gesplitste derde deel is in de maak.

Te bedenken dat Roth jaren geleden van plan was geweest om bijbelwetenschappen te studeren (‘Ik was gewoon heel erg geïnteresseerd in theologie, geen idee waar ik met mijn gedachten zat.’); ’t werd uiteindelijk creative writing.

Veronica Roth «For the record: het was een heel kleinschalige cursus, je raakte er niet zo makkelijk binnen. Dat ik überhaupt werd toegelaten, was al een kleine overwinning op zich. Ik beschouwde het alleszins als een bevestiging van mijn talent.»

HUMO De Engelse schrijver Hanif Kureishi vindt al die creative writing-cursussen puur tijdverlies, omdat je de essentie – verhalen vertellen – nu eenmaal niet kunt aanleren.

Roth «Snap ik, maar ik heb er toch veel aan gehad. Ik heb er vooral geleerd hoe je met kritiek moet omgaan. En dan bedoel ik niet met lukrake opmerkingen als ‘het thema staat me niet aan’ of ‘ik vind het personage een beetje onsympathiek’, maar gefundeerde kritiek waar je als schrijver beter van wordt. Nu ja: eerst moet je volop spitsroeden lopen. Je schreef je verhaal, diende het ruim voor de deadline in, en dan was het wachten op jouw dag: je medestudenten mochten dan naar hartenlust over jouw verhaal discussiëren. Verschrikkelijk, want je mocht onder geen beding zélf je mond opendoen, bijvoorbeeld om jezelf te verantwoorden of om wat extra uitleg te geven over je literaire keuzes. Zitten en sterven: iets anders zat er niet op. Het zal je niet verbazen dat ik na afloop naar m’n studentenkamer ben getrippeld en daar in huilen ben uitgebarsten. Het ergst van al: ik wist dat ze gelijk hadden (lacht). Nadat ik was uitgejankt, heb ik alle opmerkingen verwerkt en de boel wat herschreven, en uiteindelijk kreeg ik een goeie score. Ik beschouw dat nog altijd als een sleutelmoment in mijn schrijver-schap: het besef dat die pijn erbij hoort, en dat de criticasters in mijn klas me eigenlijk een gunst hadden verleend.»

HUMO Gefundeerde kritiek in klasverband is wel van een andere orde dan hysterisch geblaf op het internet.

null Beeld

Roth «Zeg dat wel. In het begin was ik echt kapot van elke negatieve reactie die ik las. Begrijpelijk, want je zit jarenlang in je eentje te schrijven zonder de minste feedback – nu ja: mijn moeder las weleens wat, en ze moedigde me ook aan, maar dat telt niet. Als je dan na veel vijven en zessen een boek klaar hebt, en je hebt ook nog eens het geluk dat het aanslaat bij een groot publiek, dan krijg je ineens meer feedback op je bord dan je aankunt. Er zit dus maar één ding op als je niet compleet gek wil worden: geen kritieken op het internet meer lezen, en als je het per ongeluk tóch doet, het niet persoonlijk nemen. Regel nummer één als je in de openbaarheid treedt: niet iedereen zal van je werk houden. Daar moet je maar mee leren leven.»

HUMO De ‘Divergent’-trilogie wordt vooral aan de man gebracht bij de zogeheten young adults, een lucratief segment waarin ook Stephenie Meyer (‘Twilight’) en Suzanne Collins (‘The Hunger Games’) zich ophouden. Wist je dat toen je het universum van Beatrice uit je duim zoog?

Roth «Waarom vraag je dat? Dacht je dat ik moest huilen toen iemand me vertelde dat ik niet met de grote mensen mocht meespelen, maar genoegen moest nemen met de pubers? (lacht) Natúúrlijk wist ik het, en ik was er nog blij mee ook. Ik weet ook wel dat sommige collega’s niet hoog oplopen met die niche, en ze eerder als verstikkend zouden ervaren, maar mij zit ze als gegoten. Als kind was ik verzot op de ‘Harry Potter’-boeken, en op de ‘Animorphs’-reeks van Katherine Applegate – over aliens die zich wormgewijs in het brein van jonge kinderen nestelen: creepy, maar heerlijk voor kinderen én volwassenen. ‘The Hunger Games’ heb ik natuurlijk ook gelezen, maar toen was ik de 20 al voorbij, en bovendien had ik deel één van mijn eigen trilogie al afgewerkt. (Grijnst) Ik ben Suzanne Collins wél dankbaar, want met ‘The Hunger Games’ heeft ze het pad voor me geëffend.

»Verder heb ik een zwak voor tieners: ze balanceren op de grens tussen kindertijd en volwassenheid, en dat maakt hen emotioneel ontzettend kwetsbaar, maar toch worden ze niet echt serieus genomen. Ik wil hen net rechtstreeks aanspreken, in een taal die ze begrijpen. Mijn hoofdpersonage moest ook een jonge vrouw zijn. Nu ja: in de eerste scène die ik schreef, was het nog een jongen, maar dat werkte minder goed. En toen viel mijn frank: ik had zelf al een keer te vaak gelezen hoe een jonge man opgroeit in een kooi, uitbreekt en op avontuur gaat – boring! Maar een jonge vrouw die niet uitzonderlijk knap is, er zelfs eerder gewoontjes uitziet, en bovendien slechts over een matig temperament beschikt? Zo kende ik er nog niet veel. De wereldliteratuur bulkt natuurlijk van de jonge vrouwelijke personages, maar die kijken vaak vanuit hun volwassenheid terug op hun jeugd: hun gedachten zijn dan ook gekleurd door hun leeftijd. In ‘Divergent’ volgt de lezer van op de eerste rij hoe Beatrice gedwongen wordt om verschrikkelijke keuzes te maken, en hoe ze daardoor als mens wordt gevormd.»

HUMO De eerste hartverscheurende keuze komt er al in het begin van deel één: elke 16-jarige moet tijdens een ceremonie kiezen in welke van de zes facties – kasten, zeg maar – hij of zij de rest van zijn leven wil doorbrengen. Schuilt er een kleine sadiste in je?

Roth «’t Klinkt gruwelijk, maar ik denk dat het een perfecte metafoor is voor hoe tieners – Amerikaanse dan toch – zich dezer dagen voelen. Ik bedoel maar: ze zouden behalve jong ook nog een beetje onbezonnen moeten kunnen zijn, maar we verplichten hen al heel vroeg om verregaande keuzes te maken. Ze kunnen niet zomaar in het wilde weg iets gaan studeren, want ze moeten zich vaak diep in de schulden steken om er überhaupt aan te kunnen beginnen, en dan kies je maar beter voor iets waarvan je heel zeker bent dat het je zal liggen.»

HUMO Beatrice kiest, hoewel ze opgroeide in de factie van de Zelfverloochenaars, voor de Onverschrokkenen – een zootje dat kickt op geweld en gevaar, tattoos laat zetten en met vuurwapens jongleert. Ze leert er haar angsten bezweren tijdens simulaties die heel erg doen denken aan de Room 101-scène in...

Roth (roept) «‘1984’ van Orwell! I just looooved ‘1984’. Van die folterscène met de rat ben ik een paar dagen niet goed geweest. Maar het idee voor die simulaties draag ik al mee sinds mijn middelbare schooltijd: tijdens een keuzevak pyschologie leerde ik over de blootstellingstherapie – laat iemand met hoogtevrees op en neer gaan in een buitenlift met glazen wanden, bijvoorbeeld, of zet een potje met een spin op de kast van iemand die extreme arachnofobie heeft. Als je in een veilige omgeving herhaaldelijk wordt blootgesteld aan je grootste angst, dan treedt na verloop van tijd gewenning op, en zal de fobie geleidelijk wegebben – dat is het mechanisme erachter. Foltering, maar dan voor de goeie zaak.

»Als Beatrice één ding leert, dan wel dat ze nooit mag opgeven. Dat je in je leven sowieso op je bek zult gaan, en dat er niks anders op zit dan rechtkrabbelen en doorgaan. Toen ik mijn eerste boek naar literaire agenten stuurde, kreeg ik zowat overal het deksel op de neus. Ik had toen kunnen oordelen: ‘O well, ik zoek me een echte job en hou die schrijverij als hobby.’ Maar dat was te makkelijk. Toen ik klaar was met de eerste versie van ‘Divergent’ ben ik gaan aankloppen bij de enige agente die de moeite had genomen om uitgewerkte feedback te geven. Ik heb mijn manuscript herwerkt, en vier dagen nadat diezelfde agente het naar de uitgeverijen had gestuurd, kwam er al een bod binnen. Natuurlijk moet je ook een beetje geluk hebben: sommige schrijvers doen tien jaar over één boek.»

HUMO Om vervolgens afgekraakt te worden.

null Beeld

Roth «Jezus, ja. Ik mag er niet aan denken. Weet je: alle schrijvers die ik ken, werken loeihard. Soms is het resultaat van hun werk fantastisch, een enkele keer rotslecht, maar meestal is het gewoon iets daartussenin en lopen de meningen heel erg uiteen. Vandaar: koppig je ding blijven doen, er zit niks anders op.»

HUMO En wegblijven van het internet.

Roth «Dat is waar, tenzij om mijn blog bij te werken. Dertig, veertig jaar geleden kon je als schrijver af en toe je kop laten zien op televisie, tegenwoordig verloopt het contact met je lezers op een heel andere manier. ’t Is best leuk, maar ik moet wél een beetje uitkijken, want voor je ’t weet blijf je ‘nog wat hangen’ op het net en heb je een halve dag gifs van hondjes bekeken (lacht)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234