Nederland, Utrecht, 3 september 2018. Beatrice de Graaf, terreurdeskundige, hoogleraar. Foto: Werry Crone Beeld Hollandse Hoogte / Werry Crone
Nederland, Utrecht, 3 september 2018. Beatrice de Graaf, terreurdeskundige, hoogleraar. Foto: Werry CroneBeeld Hollandse Hoogte / Werry Crone

aanslagenterrorisme­-expert beatrice de graaf

Vier aanslagen in een maand tijd: wat is er aan de hand? ‘Daders proberen elkaar te overtroeven’

In ruim een maand tijd vonden er vier aanslagen plaats in Europa met een jihadistisch motief. Bij het voormalige hoofdkantoor van het Franse satirische blad Charlie Hebdo werden twee mensen neergestoken, de Franse leerkracht Samuel Paty werd vermoord en ook bij een kerk in Nice vond een aanslag plaats. Vorige week was het weer raak, in Wenen. Leeft islamitisch gemotiveerd terrorisme weer op in Europa?

BEATRICE DE GRAAF (hoogleraar en terrorisme-expert aan de Universiteit Utrecht) «De Europese veiligheidsdiensten zien jihadisme nog altijd als de grootste dreiging wat terrorisme betreft. Dat zijn ze de afgelopen vijf jaar blijven zeggen en daar is niets aan veranderd. In die zin komt dit dus niet uit de lucht vallen.»

HUMO De aanslagpleger in Wenen was een aanhanger van Islamitische Staat. Hoe staat IS er eigenlijk voor?

DE GRAAF «IS is in Syrië en Irak de afgelopen jaren goeddeels teruggedrongen, maar dat zegt niet alles. De organisatie is nooit helemaal weggeweest. Door de verliezen in het Midden-Oosten en de val van het kalifaat is de organisatie noodgedwongen van tactiek veranderd. De aanslagen zoals we die nu zien, passen precies in de strategie die in 2015 in IS-blad Dabiq is uitgewerkt: zoveel mogelijk aanslagen plegen en 'de grijze zone elimineren'. Ze willen dat er een kloof ontstaat tussen moslims en de rest. De nuance moet weg. Alles moet zwart-wit worden.»

HUMO De daders lijken nu telkens eenlingen te zijn.

DE GRAAF «Die term zorgt voor veel verwarring. Veiligheidsdiensten maken onderscheid tussen iemand die in zijn eentje opereert en mensen die het als groep doen, met directe ondersteuning van een grotere organisatie. Dat betekent niet dat een 'eenling' geen deel kan uitmaken van een grotere groep mensen met dezelfde overtuiging en daardoor aangemoedigd of gemotiveerd wordt.»

HUMO Is er sprake van een trend?

DE GRAAF «Aanslagen komen vaak in golfjes. Dat heeft te maken met het feit dat terroristen elkaar inspireren en willen overtreffen. Er is dikwijls sprake van copycatgedrag. Daders verwijzen ook vaak naar elkaar, of ze proberen elkaar na te doen en te overtroeven.»

HUMO Wat valt hiertegen te doen?

DE GRAAF «Experts zeggen dat dit soort acties vreemd genoeg ook te maken heeft met het succes van de veiligheidsdiensten. Die hebben de afgelopen jaren talloze radicale organisaties ontmanteld. Daardoor zijn er nu jongens die in veel kleinere groepjes of in hun eentje radicaliseren. Die zijn echter heel moeilijk op te sporen en blijven makkelijker onder de radar.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234