Aan de kerstdis in de videoclip van Last Christmas, 1984. Beeld
Aan de kerstdis in de videoclip van Last Christmas, 1984.

1963-2016

Vijf jaar geleden overleed George Michael, op ‘zijn’ eerste Kerstdag: ‘‘Last Christmas’ ging over een verloren liefde, zoals zo vaak bij George’

Vijf jaar geleden, op eerste kerstdag, overleed George Michael. Journalist en fan Wim Spijkers verdiept zich in de zanger die niet in staat was een slecht liedje te schrijven. En vraagt zich af waarom houden van George Michael voor critici gelijk stond aan fout zijn in de oorlog.

Wim Spijkers >

In december is George Michael overal. Hij schreef en zong niet alleen een van de populairste kersthits aller tijden, maar presteerde het ook nog eens op de geboortedag van Jezus te overlijden, binnenkort precies vijf jaar geleden. In het Verenigd Koninkrijk en de rest van Europa had men net het kerstdiner achter de kiezen toen het nieuws de huiskamers binnendrong. De Amerikanen vernamen het nieuws voordat de kalkoen ter tafel kwam: George Michael, slechts 53 jaar oud, was vredig heengegaan in zijn huis in Goring-on-Thames.

Another big one is dead kopte een muziekblad, want eerder in 2016 hadden David Bowie, Prince, Leonard Cohen, Beatles-producer George Martin, Glenn Frey van de Eagles, Maurice White van Earth, Wind and Fire en Rick Parfitt van Status Quo (op kerstavond) het tijdelijke voor het eeuwige verwisseld.

De tekst gaat verder na de videoclip van ‘Last Christmas’:

De wereld was in shock, collega-sterren gaven uiting aan hun droefenis, Elton John en Madonna voorop. Ze hadden een vriend verloren, een lieve, hartelijke ziel en bovenal een briljant artiest. Comedian Ricky Gervais en voormalig Wham!-maatje Andrew Ridgeley waren er kapot van, Miley Cyrus en Lady Gaga gingen hem heel erg missen.

Bewonderd

En toch mag je vaststellen dat het gevoel van diepe rouw – in januari teweeggebracht door Bowies heengaan, drie maanden later dunnetjes overgedaan na de dood van Prince – in zijn geval simpelweg ontbrak. George Michael was een der groten en werd alom bewonderd, maar hij werd niet aanbeden. Het is een nuanceverschil dat past bij zijn tragische bestaan. Hij was een vaak miskend genie die iets te veel met zichzelf en zijn imago overhoop lag om bigger than life te worden.

In de documentaire Freedom, waaraan George nog 48 uur voor zijn verscheiden meewerkte, vertelt hij uitgebreid over zijn liefdesverdriet, oneindig lijden en aanhoudende gevoelens van neerslachtigheid. Hij noemt zijn leven zelfs ‘tijdverkwisting’ en ‘vergeefse moeite’.

Mollig

Terwijl het toch allemaal zo vrolijk begon. Hij werd in Noord-Londen geboren als Georgios Kyriacos Panayiotou, de enige zoon van een Grieks-Cypriotische restauranthouder en de Engelse Lesley Angold. Het gezin bestond verder uit twee oudere zussen, Yioda en Melanie (die exact drie jaar na hem overleed). George was een mollig, brildragend knulletje van dertien – altijd met muziek bezig, onzeker over zijn uiterlijk – toen hij op school bevriend raakte met de mooiste jongen van de klas, Andrew Ridgeley. Samen speelden ze in een skabandje en na het uit elkaar klappen ervan gingen ze door als het duo Wham!. George was inmiddels afgeslankt en droeg contactlenzen. Hij nam grotendeels de teksten en de muziek voor zijn rekening, Andrew was de snelle gast die overal makkelijk binnenkwam.

Wham! Tijdens hun ‘Big Tour’, 1984-1985. Beeld Getty Images
Wham! Tijdens hun ‘Big Tour’, 1984-1985.Beeld Getty Images

George had er een handje van zwartgallige nummers te schrijven, maar werd door zijn vriend aangespoord met opgewekte popsongs voor de dag te komen. Uit commercieel oogpunt een visionair advies: tussen 1981 en 1986 – de tijd van grote werkeloosheid, Margaret Thatcher en no future – scoorden ze een ongekende reeks tophits waar het hedonisme vanaf spatte. Uit de clips bij Club Tropicana, Young Guns of Wake Me Up Before You Go Go kwam het beeld naar voren van twee gladde, zorgeloze, zongebruinde playboys. Ze lieten zelfs Culture Club en Duran Duran achter zich in de polls en op 7 april 1985 werd Wham! bovendien de allereerste westerse pop-act die in China concerten mocht geven.

Geld

De kritiek was niet mals. Het duo zou, aangestuurd door hun gewiekste manager Simon Napier-Bell, alleen maar bezig zijn met snel geld verdienen aan een jong tienerpubliek. Het gelikte imago en de vaak pretentieloos blije liedjes die nooit refereerden aan de harde Britse werkelijkheid van alledag, wekten irritatie op. Er ontstond een beeld van George Michael als immer goedgeklede, strak gecoiffeerde maar nietszeggende popster, die qua verschijning ook een Duitse schlagerzanger had kunnen zijn.

Wie echter de moeite nam om aandachtiger te luisteren, hoorde aanstekelijke, perfecte pop met hier en daar een toefje Motown.

De twee solosingles die George ten tijde van Wham! uitbracht – Careless Whisper (Ridgeley was coauteur) en A Different Corner – bleken andere koek. George was respectievelijk zeventien en negentien toen hij die volwassen songs uit zijn mouw schudde. Ze verraadden zijn buitengewone talent, om over zijn soulvolle, soepele stemgeluid maar te zwijgen. Hij was, kortom, al vroeg klaar voor een nieuwe stap richting absolute top. In de zomer van 1986 gaf Wham! een afscheidsconcert in het Wembleystadion, waarna George solo verderging. Ridgeley wijdde zich in Monaco aan een (korte) carrière als Formule 3-coureur en raakte vervolgens in de vergetelheid.

George na weer een rechtszaak, Londen 2010. Beeld AFP
George na weer een rechtszaak, Londen 2010.Beeld AFP

Als soloartiest had George zich twee dingen voorgenomen: minstens even goed zijn als de Beatles en serieus genomen worden. ‘Platen van de Supremes of van de Beatles werden gemaakt in een tijd dat pop als een soort kunstvorm werd gezien,’ zei hij in een interview met het blad Rolling Stone. ‘Popmuziek heeft ergens onderweg alle respect verloren. En dat wil ik terugwinnen.’

Internationale hitladders

Faith, zijn eerste soloalbum, was in 1987 meteen een doorslaand succes. Behalve de titelsong bereikten I Want Your Sex, Father Figure, Monkey, Hard Day en One More Try grote hoogten op de internationale hitladders. Funk, dance, pop, gospel, r&b, rockabilly – hij beheerste het tot in de puntjes. Zijn supersterstatus was dan ook snel onomstotelijk. En toch moest George, 24 pas, het in de pers telkens opnieuw ontgelden. De bekende Engelse muziekjournaliste Sylvia Patterson schreef een vilein interview voor het veelgelezen Smash Hits met de sarcastische kop George Michael: de somberste man in pop? Er werden grapjes over hem gemaakt in tv-programma’s. Het toenmalige muzieklandschap was door de opmars van punk en new wave zodanig gepolariseerd, dat houden van George Michael voor sommigen gelijk stond aan fout zijn in de oorlog. Je kon het maar beter voor je houden.

Prachtnummers

Zijn tweede album Listen Without Prejudice bevatte prachtnummers als Praying for Time en Cowboys and Angels, maar George wilde geen journalist meer te woord staan. Ondertussen werd Don’t Let the Sun Go Down on Me, zijn duet met Elton John, een enorme hit. Ook verraste hij vriend en vijand door als Freddie Mercury- vervanger boven iedereen uit te stijgen tijdens het Tribute-concert voor de Queen-zanger in 1992.

Daarnaast sleepte hij Sony Music voor de rechter: George wilde zijn contract – getekend als achttienjarige – laten ontbinden omdat de platenfirma ‘het creatieve proces niet begrijpt’. Voor de clip van Freedom ’90 strikte hij de vijf bekendste supermodellen van het moment, zelf schitterde hij door afwezigheid. Een stoere daad, maar toch bleef zijn imago hem parten spelen. In de tabloids werd flink gespeculeerd over zijn liefdesleven.

Voor de lens van fotograaf Carla Gorter, 1998. Beeld Carla Gorter
Voor de lens van fotograaf Carla Gorter, 1998.Beeld Carla Gorter

Seksuele voorkeur

George was lang zoekende geweest naar zijn seksuele voorkeur, verklapte hij decennia later. In de Wham!-tijd en het begin van zijn solocarrière zei hij tegen vrienden biseksueel te zijn, eind jaren tachtig vertoonde hij zich geregeld met make-up artist Kathy Jeung, die ook in de video van I Want Your Sex te zien was. In 1987 reageerde hij gepikeerd toen Boy George luidkeels op de radio had rondgebazuind dat George Michael maar eens uit de kast moest komen.

Gemakshalve zou je zijn leven kunnen opdelen in de periode voor en na 7 april 1998. Op die dag werd hij door een undercoveragent in een publiek toilet in Beverly Hills uitgelokt en gearresteerd wegens ‘onzedelijk gedrag in het openbaar’. Pas daarna kwamen we te weten dat zijn grote liefde, de Braziliaanse ontwerper Anselmo Feleppa, in 1993 aan aids was overleden. Naar verluidt had hij zijn moeder een coming-out willen besparen.

De krantenkoppen na het incident in het publiekelijke toilet. Beeld
De krantenkoppen na het incident in het publiekelijke toilet.

Zoenende politiemannen

Enkele maanden daarvoor had George zijn derde studioalbum Older uitgebracht: vanwege de verloren oorlog tegen Sony zes jaar na z’n voorganger, maar opnieuw rijk aan klassiekers als Fastlove, Star People, You Have Been Loved en niet te vergeten Jesus to a Child. In interviews ging George Michael gedetailleerd in op het pisbakincident. Ook maakte hij er een ijzersterk nummer over: Outside, voorzien van een clip met zoenende politiemannen en glimmende urinoirs.

In 1999 nam hij nog een coveralbum op, daarna kregen we lang niets meer van hem te horen. Bij het uitbrengen van Patience, officieel zijn laatste album, bekende hij in Het Parool: ‘Ik ben door een hel gegaan, zeker vijf jaar was ik zwaar depressief. Hoe mijn vriend het al die tijd met me heeft uitgehouden, is me een raadsel. We kennen elkaar nu acht jaar. Niet lang nadat we elkaar ontmoetten, overleed mijn moeder. Vanaf dat moment gleed ik steeds verder weg. Poor thing, pas het laatste jaar heeft hij kunnen ervaren hoe ik echt ben, zonder die enorme zwarte wolk boven mijn hoofd.’

(Het ‘arme ding’ was Kenny Goss, tot 2009 zijn partner, die na een lang juridisch gevecht alsnog een erfenis in de wacht zou slepen: George had Goss noch zijn laatste vriend, Fadi Fawaz, iets nagelaten.)

George op z’n solo-album Listen without prejudice, 1990. Beeld Platenmaatschappij
George op z’n solo-album Listen without prejudice, 1990.Beeld Platenmaatschappij

Patience is een geweldig album, maar de depressie keerde terug. In het eerste decennium van deze eeuw kwam George voornamelijk in het nieuws vanwege drank- en drugsgebruik (naar eigen zeggen rookte hij ooit 25 joints per dag). Achter het stuur van zijn Range Rover in slaap gevallen, dan weer op een paal gebotst of tegen een voorgevel aangereden. Hij moest er in 2010 vier weken voor de cel in. Een jaar later stopte hij zijn Symphonica- tournee vanwege een acute longontsteking.

Hij werd een megaster die te veel met zijn fysieke en geestelijke gezondheid sukkelde om nog daadkrachtig door te kunnen gaan. Eeuwig zonde, want George Michael was gewoonweg niet in staat een slecht nummer te schrijven. Luister nog eens naar het stukgedraaide Last Christmas dat eigenlijk geen kerstliedje is. Het gaat over een verloren liefde, zoals zo vaak bij George. En het zorgt ervoor dat we hem in deze donkere dagen niet snel zullen vergeten.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234