Vijf tips om te beleggen in kunst

Wie in deze tijden van buitelende beurzen en renteloze spaarrekeningen geen blijf weet met zijn geld kan altijd in de kunstwereld terecht. Hoe je dat precies aanpakt, doen kunstverzamelaars Oscar van Gelderen en Manuela Klerkx uit de doeken in hun nieuwe boek ‘Ontroerend Goed’.

'Koop wanneer een kunstenaar nog onbekend is. De eerste werken van Luc Tuymans en Michaël Borremans kostten destijds ook maar honderd euro'


Tip 1: ‘Kijk zoveel kunst als je kan’

HUMO Dat leidt ons meteen naar de moeder aller vragen: wat ís kunst?

Oscar Van Gelderen «Veel mensen denken bij kunst aan een tekening, een schilderij of een beeldhouwwerk. Maar kunst kan werkelijk alles zijn! Het kan een situatie zijn, een idee, of zelfs drie oude planken op een vloer.

»De rol van kunst is door de jaren heen wel enorm veranderd. Vroeger was het een hebbeding van rijke mensen. Vandaag zijn die kenners-verzamelaars een uitstervend ras. Mensen als u en ik kijken eerst op Instagram, gaan naar kunstbeurzen en kopen vervolgens een werkje. Kunst is dichterbij en toegankelijker dan ooit.»

HUMO Nu kunst zijn elitaire kantje verliest, is ook de stap om het zelf te maken veel kleiner.

Van Gelderen «Ja, maar dat geldt voor alles: je kan een eigen boek publiceren, een plaat opnemen en films maken met je smartphone. Het sacrale aspect van kunst is daardoor wel een beetje verdwenen. Veel kunstenaars en de mensen rond hen hebben wél nog altijd dat hoogdravende kantje, waardoor de kunstwereld vrij gesloten blijft. Dat vind ik jammer en daarom vragen wij hen om transparanter, communicatiever, eigentijdser en klantvriendelijker te zijn. Op kunstbeurzen zie je nog altijd verkopers met hun rug naar het publiek een krant lezen. Dat is niet bepaald de juiste manier.»

HUMO Heb je voorkennis nodig om kunst te kopen?

Van Gelderen «Als ik een nieuwe tv, een auto of een huis koop, kan ik vergelijken op allerlei websites. Dat is bij kunst zo goed als onmogelijk. Toen ik werken begon te kopen, rekende ik dat bedrag altijd om. Ik kocht iets van duizend euro, en bedacht dat ik met dat geld twee keer naar New York kon vliegen of drie koelkasten kon kopen.

»Wat heb je aan kunst aan je muur? Wel, je kan ernaar kijken en dat vind ik het mooiste wat er is.»


Tip 2: ‘Bepaal vooraf je budget’

HUMO De prijszetting van kunst blijft een mysterie. Het principe van vraag en aanbod kan je er niet op toepassen.

Van Gelderen «Dat is inderdaad een eigenaardig trekje. Bij kunst weet je niet waarom iets een bepaalde prijs heeft. Die prijs wordt min of meer bepaald door de reputatie van de kunstenaar, de voorgeschiedenis van het werk en of het in een particuliere verzameling zit of dat het al in de collectie zat van grote musea. Zo bouwt het waarde op.

»Tegelijk merk je dat een aangekocht werk een week later op een veiling plots het dubbele of maar de helft opbrengt. Dat is voor een doorsnee mens moeilijk te begrijpen, en dat gebrek aan transparantie schrikt af. Word ik niet belazerd? Naar mijn mening maakt het niets uit. Een werk dat minder waard is, wordt daarom niet minder mooi.»

HUMO Werd u al eens belazerd?

Van Gelderen «Mijn vrouw kan zich verwonderen over het feit dat ik heftig onderhandel over een werkje van tweehonderd euro, maar voor een ander zonder morren vijfduizend euro op tafel leg. Soms word je opgezweept door de sfeer van een veiling of een vernissage, en dan neem je al sneller irrationele beslissingen. We raden beginnende kopers aan om rustig de tijd te nemen voor je iets koopt. Krijg gevoel voor prijzen, leer de galeriehouder en de kunstenaar kennen, probeer contacten te leggen. Zo vermijd je miskopen.»

HUMO Wat vond u van de rel rond de mogelijk vervalste Russische avant-garde kunst in het MSK in Gent?

Van Gelderen «Ik begrijp niet waarom het museum vooraf zo weinig onderzoek had gedaan naar de herkomst van die werken. Zeker als het gaat om zo’n ondoorzichtige stroming als de Russische avant-garde, hoor je dat te doen. Er is al zoveel kunst gestolen en vervalst dat het onsmakelijk wordt. Als ik een werk koop uit 1950, dan vraag ik aan de verkoper in wiens bezit het is geweest, in welke catalogi het stond, of de signatuur klopt, enzoverder. Dat zijn basisvragen.»

HUMO Mocht men u zo’n perfect nagemaakte Malevitsj voor een spotprijs aanbieden, zou u toehappen?

Van Gelderen «Nooit! Een vervalsing is de nachtmerrie van elke kunstkoper.»

'Het is altijd mooi als een werk in waarde stijgt, maar een nood­zaak is het niet.' (Foto's: Luc Tuymans en Michaël Borremans)'





Tip 3: ‘Volg alleen je eigen smaak’

HUMO Valt er over smaken en kleuren al te twisten?

Van Gelderen «Neen. De enige vraag die ik mij stel is: wat voel ík bij dit werk? Een kunstverzamelaar mag enkel kopen wat hij zelf mooi vindt. Je luistert toch ook niet naar muziek omdat iemand anders die goed vindt?

»Het aantrekkelijke aan werk van onbekende kunstenaars is dat ze zich nog moeten bewijzen. Bekende namen koop je minder met je ogen. Voor Jan Fabre of Berlinde de Bruyckere moet je flink in de buidel tasten, maar als je in de Antwerpse galerie At The Gallery de tentoonstelling ‘The Girls Next Door’ gaat bekijken, zie je een belofte. De vraag of die belofte wel of niet wordt ingelost, vind ik net spannend.»


Tip 4: ‘Koop kunst voor morgen’

Van Gelderen «Mensen kopen kunst vaak om decoratieve redenen. Ze hebben een rode sofa en kopen een bijpassend schilderij. Maar vijf jaar later kopen ze een nieuwe sofa. Je kan dus beter een bank kopen die bij het schilderij past. Kunst moet groeien. Een werk dat je eerst niet kon vatten, kan door de jaren heen met je vergroeien.

»Een beroemde galeriehouder kocht het onverkochte werk van een artiest altijd zelf. Hij vond dat het meest interessante omdat niemand het begreep. Kunst hoeft niet te behagen of mooi te zijn. De juiste instelling is: ‘Ik vind het mooi, al weet ik niet precies waarom.’»

HUMO Eén van de grote vooroordelen over de kunstwereld is moeilijkdoenerij. Om het abstracte gezwets in de brochure bij een tentoonstelling te begrijpen heb je doorgaans een woordenboek nodig.

Van Gelderen «Dat hermetische taalgebruik is een grote barrière en werkt zelfs op de lachspieren. Persberichten geven je vaak het gevoel dat je te dom bent om de essentie te begrijpen. Nochtans kan een werk gediend zijn met de juiste duiding. Een oplossing kan zijn om een persbericht te maken voor beginners én gevorderden.»


Tip 5: ‘Koop kunst als investering in jezelf’

HUMO Is kunst dan geen interessante investering voor je spaarcenten?

Van Gelderen «Neen, want zodra je het koopt, is het eigenlijk niets meer waard. Het heeft pas waarde wanneer je het opnieuw verkoopt. De belangrijkste redenen waarom mensen kunst verkopen, zijn overlijdens, schulden en scheidingen. Men verkoopt zelden omwille van andere redenen. Daarom verkopen nabestaanden, die zelf niets met kunst hebben, vaak onder de prijs.»

HUMO Droomt u ervan om ooit een grote slag te slaan? Zangeres Debbie Harry betaalde in 1981 amper 200 dollar voor Cadillac Moon van Jean- Michel Basquiat, een werk dat nu miljoenen waard is.

Van Gelderen «Debbie Harry had toen een relatie met Basquiat, wat het onduidelijk maakt of ze die prijs zelfs echt betaald heeft. Het bewijst alleszins onze stelling dat je beter koopt wanneer een kunstenaar nog onbekend is. De eerste werken van topartiesten als Luc Tuymans en Michaël Borremans kostten destijds ook maar een goeie honderd euro. Het is altijd mooi als een werk in waarde stijgt, maar een noodzaak is het niet.»



‘Ontroerend goed’ van Oscar van Gelderen en Manuela Klerkx is verschenen bij Meulenhoff.

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234