Beeld ter illustratie Beeld Getty Images
Beeld ter illustratieBeeld Getty Images

Wetenschap

Vijftien Fransen gaan 40 dagen in een grot wonen: ‘Geen zonlicht, geen telefoon en geen tijdsbesef’

Het moet een soort ultieme lockdown worden: vijftien Fransen sluiten zich vrijwillig op in een grot, 100 meter onder de grond. Het is een ‘knettergek idee’, maar ze doen het voor de wetenschap.

Je moet eerst via een hobbelig rotspad naar beneden schuifelen. Als je daarna de ingang van de grot inloopt, wordt het al snel donker. De gangen worden smaller, stemmen galmen. Soms klinkt er alleen nog de echo van een vallende druppel water. Pas op voor je hoofd: overal hangen lange stalactieten.

Welkom in de Grot van Lombrives in de Franse Pyreneeën. Deze adembenemende ruimte – donker, diep, vochtig en koud – wordt het tijdelijke woonadres van vijftien Fransen. ‘Is het een knettergek idee? Misschien wel. Maar soms zijn knettergekke ideeën nodig om nieuwe ontdekkingen te doen. Misschien werd Christoffel Columbus in zijn tijd ook wel gek genoemd!’

Geen klok, geen telefoon en geen zon

Psychologe Delphine Traber moet er zelf om lachen. Ze werkt mee aan het project ‘Deep Time’, waarbij vijftien vrijwilligers aanstaande zondag in de duizenden jaren oude grot afdalen.

De deelnemers zullen veertig dagen lang geen zonlicht zien. Beeld privébeeld
De deelnemers zullen veertig dagen lang geen zonlicht zien.Beeld privébeeld

Ze moeten ongeveer 1 kilometer onder de grond lopen en slaan dan, op zo’n 100 meter diepte, hun kamp op. Daar blijven ze veertig dagen. Zonder zonlicht, zonder contact met de buitenwereld. Telefoons moeten worden ingeleverd. Laptops en tablets zijn onder handen genomen: alle klokken zijn uitgeschakeld. Niemand weet hoe laat het is en de zon is nergens meer te zien.

‘Ik wil er achter komen hoe mensen in extreme omstandigheden omgaan met het ontbreken van tijdsbesef en hoe ze als groep functioneren’, aldus initiatiefnemer en ontdekkingsreiziger Christian Clot, die mee de grot in gaat.

Aanpassen aan omstandigheden

Clot leidt een instituut dat vorig jaar onderzocht welk effect de corona-epidemie, de avondklok en de lockdown hebben op mensen. Zo’n veertig procent zei zich ‘gedesoriënteerd’ te voelen. ‘Als onze levensstijl op z’n kop wordt gezet, weten we blijkbaar niet goed hoe we ons moeten aanpassen aan nieuwe omstandigheden. Dat wilde ik verder uitzoeken. Zo werd het idee van Deep Time geboren.’

Hij zocht deelnemers die een afspiegeling van de maatschappij zijn: evenveel mannen als vrouwen, ‘gewone’ mensen van ‘gemiddelde’ leeftijd, en niemand van de deelnemers heeft ervaring met expedities. Een werkloze en een wiskundeleraar horen bij degenen die de grot in gaan.

Koude douche

‘Ik neem al twee weken alleen nog maar koude douches thuis’, vertelt deelneemster en juwelenmaakster Marie-Caroline Lagache. ‘Want in de grot is alleen koud water. Dat moeten we trouwens hangend aan lange touwen zelf gaan zoeken.’

Daar zijn ze wel op getraind. ‘Gelukkig maar! Voor dat water moeten we in een soort put van zestig meter afdalen’, zegt Kora Saccharin, deelneemster en consultant in cyberveiligheid. ‘Dat hoort bij onze dagtaken. Want iedereen moet aan de slag. We moeten elke dag vragenlijsten invullen voor de onderzoekers.’ En dan zijn er nog de (g)rotklusjes. ‘Ook de ontlasting van alle deelnemers moet ook elke dag worden opgeruimd.’

Het is geen Big Brother of amusement. Het experiment moet kennis opleveren. ‘We zijn al maanden bezig met de voorbereiding’, vertelt neuroloog Stéphane Besnard van het Academisch Medisch Centrum in Caen.

Wetenschappelijk onderzoek

Een team van wetenschappers gaat de vijftien Fransen namelijk van dag tot dag volgen, via sondes die op hun lichamen en hoofden zitten. Bloeddruk, hartslag en ademhaling worden allemaal ‘live’ gevolgd. En alle deelnemers zullen vooraf en achteraf uitgebreid worden onderzocht, onder meer via een IRM-scan.

‘Er is speciaal materiaal nodig, lichtgewicht en toch robuust, omdat ze op zo’n ongewone plek en op grote afstand onder de grond zitten’, zegt Besnard. Hij leidt het ‘bovengrondse’ wetenschappelijke team dat allerlei onderzoeken gaat doen.

‘Ik zelf ga vooral kijken hoe mensen hun gedrag in de grot aanpassen. Hun eigen gedrag en hun groepsgedrag. Ik bestudeer ook hoe en óf ze hun normale leven weer oppakken als ze na veertig dagen weer naar boven komen’, zegt psychologe Delphine Traber, die werkzaam is aan de Universiteit Savoie Mont Blanc. ‘Die kennis kan ons helpen bij lockdowns. Maar ook bij ruimtemissies: astronauten verkeren geïsoleerd in extreme omstandigheden en moeten daarna weer gewoon verder leven op aarde.’

Andere deelnemende wetenschappers doen weer andere onderzoeken, naar bijvoorbeeld de slaap zonder dag en nacht, het functioneren van geheugen als er geen klokken zijn, of de interne biologische klok van de grotbewoners.

De wereld herontdekken

Op 100 meter diepte werken neus, ogen en ogen nog steeds. ‘Maar er zijn veel minder impulsen van buitenaf. Er is dus geen zonlicht. Er is nauwelijks geluid, alleen soms waterdruppels die vallen’, zegt neuroloog Besnard. Zo’n vorm van isolatie kan mensen soms tot waanzin drijven. ‘We gaan de deelnemers en hun zintuigen meten en testen vóór ze de grot in gaan, tijdens en erna’

Deelneemster Kora Saccharin denkt niet dat ze zèlf zal veranderen door het experiment. ‘Maar als je na veertig dagen weer naar buiten komt, moet dat voelen als een wonder. Je ziet de zon voor het eerst weer. Het zal voorjaar zijn. Je hoort weer geluiden, je ziet weer kleuren, je staat in de natuur buiten. Alsof je de wereld mag herontdekken. Het zal bijzonder zijn om de grot in te gaan maar ik denk dat het net zo bijzonder is om er na veertig dagen weer uit te komen.’

(AD)

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234