Vlucht naar de dood: reconstructie van het drama van Mawda

Voor Amir Perhast is de tijd stil blijven staan sinds de dramatische achtervolging waarbij haar dochtertje Mawda (2) dodelijk door een politiekogel werd getroffen. Samen met haar man Ali Shamdin en hun advocaat Olivier Stein reconstrueert ze de dodenrit tussen Duinkerke en Doornik.

'Mawda ligt hier begraven. Wij kunnen niet meer weg'

Ali (25) en Amir (24), twee jonge ouders uit Iraaks Koerdistan, dragen dezelfde kledij als op de begrafenis van Mawda. Ze hebben er toen een fotootje van haar op gekleefd, en dat willen ze niet meer verwijderen. De pijn heeft zich vastgezet in hun gezichten, hun blik is amper te verdragen. De kleine Mohamad (3) glimlacht eventjes. Kinderlijke onschuld in een voor hem raadselachtige wereld, een wereld zonder huis, zonder school. Amir en Ali zochten alleen maar een plek waar Mawda en Mohamad veilig en gelukkig konden opgroeien. Hun pogingen om in Engeland te raken hebben ze gestaakt. Nu willen ze toch in België blijven, zodat ze Mawda niet moeten achterlaten – zij ligt begraven op een Brussels kerkhof.

– Hoe moeten jullie verder met jullie leven? Is er iets wat jullie nog overeind houdt?

Ali Shamdin «Hoe zou ik nog over hoop kunnen spreken? Sinds ik Mawda heb verloren, betekent het leven niets meer voor mij. We hebben nog onze zoon, we moeten ons sterk houden voor hem. Maar welk leven kunnen we hem bieden? Wij zijn al zo lang op de vlucht, we kunnen ons nergens vestigen.»

Amir Perhast «Hoop is het gevoel dat ons dreef toen we alles in Irak achterlieten om naar Europa te gaan. We droomden van een beter leven voor onze twee kinderen. Die droom is uit elkaar gespat toen ze ons dochtertje doodschoten. Onze hoop is samen met Mawda gestorven.»

Shamdin «Naast het verdriet voelen we ook veel boosheid. Hoe is het mogelijk dat mensen ons verantwoordelijk achten voor haar dood? Hoe onmenselijk kan men zijn? Gelukkig vertegenwoordigen de mensen die ons beschuldigen, niet alle Belgen. We zijn erg getroffen door de talrijke blijken van solidariteit.»

– Jullie hebben premier Charles Michel ontmoet. Heeft hij jullie moed kunnen geven?

Shamdin «Nee. Hij heeft ook geen afstand genomen van die wrede beschuldigingen. We hadden gewild dat hij nadrukkelijk aan de bevolking zou zeggen dat het onfatsoenlijk is om ouders die hun kind in dergelijke omstandigheden hebben verloren, als misdadigers af te schilderen.»

– Waarom wilden jullie naar Europa komen?

Perhast «We hebben drie jaar geleden besloten om Irak te verlaten omdat Ali en ik van elkaar houden. We wilden samen door het leven gaan, maar de oom bij wie ik woonde na de dood van mijn ouders, verzette zich daar hevig tegen. Hij wilde me dwingen om te trouwen met een neef. Ik werd zelfs met de dood bedreigd. We konden een tijdje onderduiken bij vrienden, maar in een land dat is verwoest door de oorlog, kan alles gebeuren. Het gevaar loerde overal, we zagen er geen toekomst voor ons. We hadden geen andere keuze dan te vertrekken.»

– Waarheen?

Shamdin «Naar Europa, het continent waar onze rechten gerespecteerd zouden worden. We hadden geen exacte bestemming in gedachten.»

– Hoe zijn jullie in België beland?

Shamdin «We zijn via Turkije, Griekenland, Duitsland en Frankrijk in Groot-Brittannië geraakt, maar daar hebben ze ons terug naar Duitsland gestuurd. Vervolgens zijn we weer naar Frankrijk getrokken. We wilden alleen maar door België reizen om opnieuw te proberen Engeland binnen te raken. Daar hebben we kennissen.»

– Hadden jullie verwacht dat jullie zoveel moeilijkheden zouden ondervinden tijdens de reis?

Shamdin «We wisten goed dat het niet makkelijk zou zijn. Maar we zouden geen voet in Europa hebben gezet als we hadden geweten wat er zou gebeuren. We wilden alleen een beetje geluk vinden, maar in plaats daarvan hebben we ons meisje verloren.»

– Hoe zijn jullie op de avond van het drama in die bestelwagen beland?

Shamdin «Smokkelaars hadden ons voorgesteld om het eerste deel van de reis in die bestelwagen af te leggen voor 11.400 euro, die we bij aankomst in Engeland moesten betalen – 3.400 euro per volwassene, en 2.300 euro per kind. In een bos in de buurt van Duinkerke zijn we omstreeks elf uur ingestapt. Er zat al veel volk in, we zaten er met 25 op elkaar gepakt. Naast de smokkelaar, die aan het stuur zat, mocht niemand plaatsnemen. Hij had een kap op het hoofd, zijn gezicht heb ik niet gezien. Toen we op de snelweg reden, zei hij dat we gevolgd werden, maar dat we ons niet ongerust hoefden te maken. Hij had alles onder controle, zei hij. Hij maakte ook eens rechtsomkeert om te zien of we nog steeds gevolgd werden. Op dat moment waren we al in België, geloof ik. Niet veel later werden we achtervolgd door meerdere politiewagens. Die achtervolging heeft ongeveer 35 minuten geduurd. We riepen tegen de bestuurder dat hij moest stoppen, maar dat wilde hij niet. Hij riskeerde jaren cel als hij gevat zou worden. Eén familie achteraan in de bestelwagen raakte in paniek. Ze sloegen de achterruit stuk en toonden hun kind aan de agenten.»

– Sommigen beweren dat het kind als schild werd gebruikt.

Shamdin «Dat was alleen om onze achtervolgers duidelijk te maken dat er kinderen aan boord waren en dat ze niet mochten schieten, omdat ze anders riskeerden mensen te doden. We waren allemaal verschrikkelijk bang. Er waren andere manieren om de bestelwagen te doen stoppen dan op ons te schieten.»

Olivier Stein (advocaat) «Wat meneer Shamdin nu vertelt, is ettelijke minuten vóór het schot gebeurd.»

– Hebt u ergens wegversperringen gezien?

Shamdin «Nee, geen enkele.»

– Waar zaten jullie in de bestelwagen tijdens de achtervolging?

Shamdin «Mijn vrouw zat aan de linkerkant, net achter de bestuurder. Zij hield Mawda vast. Ik zat tegenover haar, samen met mijn zoon. Op een bepaald moment heb ik door een zijraampje de arm van een agent gezien, die een revolver richtte.»

– Klopt het dat de smokkelaar veel risico’s heeft genomen? Hij zou gezigzagd hebben en een gevaar voor andere automobilisten zijn geweest.

Shamdin «Volgens mij heeft hij altijd met een normale snelheid op het rechtervak gereden (wat niet strookt met de vaststellingen van de politie, red.). Maar we waren in paniek en we zaten in een overvolle bestelwagen, dus dat kan mijn herinnering beïnvloed hebben. Vlak na het schot is hij even uitgeweken en heeft hij een ander voertuig aangereden.»

– Wat herinnert u zich nog van het moment waarop er werd geschoten?

Shamdin «We reden nog toen die agent schoot. Mijn vrouw voelde meteen dat Mawda’s gezichtje vol bloed zat.»

– Dacht u dat ze geraakt was?

Perhast «Uiteraard. Ze had een wonde ter hoogte van haar neusje en verloor veel bloed.»

– En toen zijn jullie uit de bestelwagen gesprongen?

Shamdin «Daar hebben we niet eens de tijd voor gehad. Nadat de bestelwagen was gestopt, openden de agenten de deuren en behandelden ze ons alsof we terroristen waren. Ik had net Mawda in mijn armen genomen en ik toonde haar aan de agenten. Ik heb meerdere keren gezegd: ‘Please, ambulance!’ Maar niemand reageerde. Eén van de agenten heeft haar overgenomen en ik werd stevig vastgehouden. Ze hebben Mawda wel de eerste zorgen toegediend, ze bloedde hevig uit de wonde naast haar neusje. Het was overduidelijk dat er een verband was met dat schot.»

Stein «Niemand van het interventieteam heeft ontkend dat er is geschoten. Meteen na de feiten hebben ze zelf Comité P ingelicht.»

Shamdin «De ziekenwagen heeft er 30 minuten over gedaan om ter plaatse te raken, dat is toch erg lang. Maar toen één van de agenten probeerde Mawda te reanimeren, had ik al het gevoel dat ze het niet zou halen.»

Perhast «Ze leefde nog toen de brancard in de ambulance werd geschoven. Ik zag hoe een monitor haar hartslag registreerde. Ik huilde, want ik wilde bij haar zijn, maar dat mocht niet van de agenten. De volgende dag is iemand van de politie ons komen vertellen dat Mawda was overleden. Agenten hebben ons naar het dodenhuisje gebracht, waar we haar stoffelijk overschot mochten zien. ‘Wij hebben jullie kind gedood, het spijt ons vreselijk,’ zeiden ze.»

– Net als de andere vluchtelingen zwijgen jullie als er wordt gevraagd naar de identiteit van de smokkelaars. Waarom?

Shamdin «De eerste schuldige voor de dood van mijn dochtertje is de agent die heeft geschoten. De tweede schuldige is de bestuurder. Hij sprak Koerdisch, maar nogmaals, ik heb zijn gezicht niet kunnen zien. Wij zaten allemaal achter hem. Men zegt dat hij zich onder ons heeft verstopt of is kunnen vluchten. Maar toen de bestelwagen stopte, hebben wij daar niet op gelet. Wij hadden alleen maar oog voor Mawda en waren in paniek. In de uren erna heb ik geschreeuwd en gehuild. Als wij het onderzoek verder hadden kunnen helpen, dan hadden we dat gedaan.»

– Willen jullie ondanks alles toch in België blijven?

Shamdin «Ja. Hier ligt Mawda begraven. Wij willen zo vaak mogelijk haar graf bezoeken. Wij kunnen niet meer weg.»

© Paris Match / Vertaling en bewerking: Lieven Germonprez

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234