Voedselcrisissen zijn uitdagingen: de vele guerrilla's van Bart Staes

Bart Staes (59) moet je niets meer wijsmaken. In de coulissen van de Europese machtscentra strijdt hij al 34 jaar – de helft als adviseur en de helft als Groen-Europarlementslid – tegen criminele vervuilers en machtige multinationals.

'Dat gesleur met voedsel van de ene kant van de planeet naar de andere is onhoudbaar voor mens en natuur'

Het is zijn eerste grote Humo-interview, na bijna 20 jaar toppolitiek, en dat vraagt om een keizerlijke entree… op een Specialized-racefiets. Lekker groen, net als het rustieke Westkapelle, dat zijn schoonheid dankt aan het ontbreken van hoge betonnen gedrochten. Hier in Zeeland overzomert hij met vrienden in een vakantiehuisje, om te wandelen en te fietsen: ‘Ik verkies de kust boven de cols. Om bergop te rijden ben ik wat te zwaar.’ Van tegen de wind in beuken kent hij dan weer alles, als enige Europarlementslid van Groen.

HUMO U ijvert al een half leven voor een betere voedselveiligheid. Wat leert de eiercrisis u nog over de voedselindustrie?

Bart Staes «Dat er nog altijd gewetenloze bandieten rondlopen die snel geld willen verdienen, ten koste van de volksgezondheid en van hun eigen sector.

»Toch is er de laatste dertig jaar veel verbeterd. In 2013 hebben we in het Europees Parlement een rapport geschreven over voedselfraude: geknoei met olijfolie, cadmium in spinazie, toevoegen van strooizout aan voedingswaren… Dat heeft geleid tot een betere controle, waardoor er nu ook veel meer zaken uitkomen. We hebben geleerd uit vorige crisissen. Ook het snelle waarschuwingssysteem voor de voedselveiligheid werkt. Toen men dat in deze crisis heeft geactiveerd, kregen we heel snel zicht op de situatie: de besmette eieren zaten al in 17 Europese landen, én in Zwitserland én in Hong Kong. Dat systeem is heel performant, maar men moet het willen gebruiken.»

HUMO De Nederlandse hoogleraar Frans van Knapen vond dat we overdreven angstig hebben gereageerd op de eiercrisis. Epidemioloog Luc Bonneux noemt het ‘zelfs geen heel klein scheetje in een fles’.

Staes «Niemand beweert dat mensen massaal ziek zijn geworden. Daarvoor moest je een tijdlang vier eieren per dag eten. Maar de Europese regels zijn duidelijk: als er meer dan 0,005 milligram fipronil per kilo ei wordt aangetroffen, mogen ze niet op de markt. Fipronil is een insecticide. Niemand wil dat toch in zijn voeding?»

HUMO U vindt dat het Federaal Voedselagentschap (FAVV) sneller aan de alarmbel had moeten trekken. Bonneux zegt dat het zo voorzichtig communiceerde omdat de volksgezondheid niet in gevaar was: ‘Het nut is nul, de schade voor de sector enorm.’

Staes «Het FAVV is op de hoogte gebracht op 2 juni. Een dag later stonden ze al in de besmette bedrijven. Ze hebben een eigen onderzoek opgestart en de zaak in handen gegeven van het gerecht. Dat zijn goede punten. Maar ze hebben het snelle waarschuwingssysteem pas op 20 juli geactiveerd en pas op 24 juli de minister ingelicht. Dat is toch geen degelijk werk?

»Bij het FAVV werken heel gedreven mensen, maar het schoentje knelt aan de top. In het beleidsplan staat dat het FAVV twee taken heeft: het vrijwaren van de voedselveiligheid én het vrijwaren van het imago van de landbouwsector. In dit soort situaties botsen die belangen. En dan bepaalt het petje van de leiding hoe er wordt gecommuniceerd. De topman, Herman Diricks, komt uit de landbouw. De eerste reflex is dan vaak: de zaak stilhouden om de schade voor de sector te beperken. Daarom hoort het voedselagentschap thuis onder Volksgezondheid, niet onder Landbouw.»

HUMO Dat was al de les van de dioxinecrisis. Toch heeft men het FAVV bij de vorming van de regering-Leterme weer bij Landbouw ondergebracht. Is CD&V de schuldige?

Staes «En de liberalen. Toen CD&V niet meer aan de macht was, zijn de landbouwsector en de voedselindustrie bij de liberalen gaan aankloppen. De VLD hoopte de nieuwe volkspartij te worden en had daar wel oren naar. Als Vlaams minister-president in de paarsgroene regering heeft Patrick Dewael het Vera Dua zo moeilijk gemaakt dat ze haar mestactieplan moest afzwakken.»


Uit de wurggreep

HUMO Bij veel mensen is er een zekere gelatenheid over schadelijke voeding: ‘Mosselen vol plastic? Ach, ze zijn zo lekker, meneer. Straks mag je niks meer eten.’

Staes «Toch worden steeds meer mensen zich bewust van het belang van gezond voedsel en het falen van het huidige landbouwmodel. Dat draait volledig om handel drijven met voedsel, en winstmaximalisatie.

»Het overgrote deel van ons veevoeder komt van Zuid-Amerikaanse sojaplantages waar men kwistig pesticiden gebruikt. Met die soja mesten wij onze varkens vet om ze daarna naar Rusland uit te voeren. En de mestoverschotten zijn voor ons. Dat gesleur met voedsel van de ene kant van de planeet naar de andere is totaal onlogisch en onhoudbaar voor mens en natuur.»

HUMO De voedingsindustrie is net als de rest van de economie geglobaliseerd. Is het realistisch om te geloven dat we massaal de klok kunnen terugdraaien en overschakelen op een lokale economie? We zijn het nu eenmaal gewoon om Nieuw-Zeelandse kiwi’s, Spaanse sinaasappels en Argentijnse biefstuk te eten.

Staes «Ik zeg niet dat de lokale economie opnieuw het heersende model wordt, maar we moeten naar kortere ketens. Dat is in het belang van consumenten en landbouwers. Vandaag worden de boeren gegijzeld door de agrochemie en de distributiesector: 95% van de groentenzaden is in handen van vijf bedrijven, waaronder Monsanto. Vroeger gebruikten boeren een stuk van hun oogst om te herzaaien. Nu hebben die multinationals een markt van hybride zaden gecreëerd die niet herzaaid kunnen worden. Zo maken ze de boeren afhankelijk van hun producten. Om dezelfde reden perken ze ook het aantal soorten drastisch in.

»Aan de andere kant van de keten zijn landbouwers gebonden aan wurgcontracten met de distributiesector. Ze moeten vastgelegde hoeveelheden leveren aan vastgelegde prijzen. Veel varkensboeren zijn loonarbeiders geworden in dienst van grote veevoederbedrijven. Ze zijn niet eens meer eigenaar van de biggen. Hun enige taak is om ze in recordtijd vet te mesten en weer af te leveren aan het bedrijf. Dat is toch niet het soort landbouw dat we willen?»

'Het Europees Parlement kan multinationals niet zomaar in het gelid dwingen: hun omzet is groter dan het bruto nationaal product van de meeste lidstaten'

HUMO Wat kan de man in de straat daaraan doen?

Staes «Zijn vlees, fruit, groenten en aardappelen rechtstreeks bij de boer gaan kopen. Zo helpen we de boeren om hun zaken terug in eigen handen te nemen.

»Zelf ben ik actief in de voedselketen van De Kijfelaar, een bioboerderij uit Noorderwijk. Die heeft een webwinkel waarop je kunt zien welke groenten er in de aanbieding zijn. Je bestelt een voedselpakket voor een hele week, of à la carte per kilo, en twee dagen later wordt dat afgeleverd op afhaalpunten in Herentals en het Antwerpse. Lekker, vers en superhandig. We zijn zelfs een tijdje afhaalpunt geweest.»

HUMO Helaas is de doorsnee consument gejaagd, gemakzuchtig en prijsbewust. Hij verkiest een supermarkt waar hij snel al zijn spullen kan kopen aan de laagste prijs.

Staes «Veel van ons voedsel is te goedkoop. We betalen een hogere prijs dan we denken: de schade aan ons leefmilieu, en aan onze gezondheid, door al dat goedkoop en ongezond voedsel. En dan zwijg ik nog over de impact van al dat voedseltransport op onze files.»

HUMO Het valt op dat Groen zich ervoor hoedt om de mensen op de vingers te tikken, uit schrik om weer voor groene regelneven te worden versleten. Zijn jullie daarin niet te voorzichtig?

Staes «Wij zeggen toch dat het anders moet? De consument heeft een rol te spelen door bewuster te kopen, meer seizoensgebonden te denken, voedselverspilling te vermijden en soms een beetje meer te betalen. Dat is toch duidelijk? Mensen met de vinger wijzen werkt niet. We zien dat steeds meer mensen spontaan voor een ecologischer model kiezen. Dat moet groeien via mond-tot-mondreclame, door de voordelen te benadrukken.

»Al mijn parlementaire succesjes zijn er gekomen in samenwerking met de publieke opinie. Enkele jaren geleden bleek uit studies dat een aantal pesticides – waaronder fipronil – schadelijk waren voor de bijen. Samen met collega’s van andere partijen heb ik daarover alarm geslagen in de pers. Want wat niet bekend is bij de publieke opinie, is voor de machthebbers niet belangrijk. Via het burgerinitiatief Avaaz werd er een poll georganiseerd bij de Europese bevolking: 5 miljoen handtekeningen voor een verbod op die schadelijke pesticides, in drie weken tijd! Onze toenmalige landbouwminister Sabine Laruelle had van de landbouwlobby het advies gekregen om tegen te stemmen: ‘We hebben die pesticiden nodig! Dit wordt een ramp voor onze sector!’ Onder druk van die peiling stemde ze toch voor het verbod. Een totaalverbod kwam er uiteindelijk niet, maar wél een beperking. Zonder de steun van gewone mensen was dat nooit gelukt.

»In 2014 was ik hoofdonderhandelaar voor een nieuwe wet in de strijd tegen de illegale uitvoer van oude elektronische apparaten en giftig afval vanuit Europa naar Azië. De omstandigheden waarin dat afval daar werd verwerkt, waren onecologisch en mensonwaardig. Wij ijverden voor een Europese kringloopeconomie. Het is dwaas om al die waardevolle grondstoffen in smartphones, laptops en tv’s te dumpen in andere landen als je ze ook kunt verwerken en hergebruiken. Umicore is daar wereldkampioen in. Dat bedrijf was vroeger een vervuiler met een slecht imago, nu is het wereldtop inzake circulaire economie. Vorige week las ik dat 43 landen, waaronder alle Europese lidstaten, hebben samengewerkt in het onderscheppen van miljoenen tonnen illegaal afval. Met dank aan de wetgeving die wij destijds op poten hebben gezet.»


De giflobby

HUMO U strijdt al heel uw carrière tegen machtige multinationals en grootvervuilers. Is dat David tegen Goliath?

Staes «David heeft wel gewonnen, hè. Ik ben een klein parlementslid van een kleine, groene fractie, maar mijn verontwaardiging is groot. Waar de verontwaardiging afbot, verdwijnt de gedrevenheid en verschijnt het cynisme. Dan neem je best ontslag.»

HUMO Een collega van u zei me ooit: ‘Staes is een goed parlementslid, maar hij ziet overal lobby’s.’ Alsof het om spoken ging.

Staes «Komt van Ivo Belet (Europarlementslid CD&V), zeker? Spoken, hè?

»Dit voorjaar zijn de Monsanto Papers uitgelekt: e-mailconversaties tussen Monsanto en een aantal wetenschappers die zich schaamteloos voor de kar laten spannen. Monsanto is de producent van Roundup, een onkruidverdelger op basis van glyfosaat. Het bedrijf heeft die wetenschappers zo ver gekregen dat ze hun handtekening plaatsten onder valse studies waarin wordt beweerd dat glyfosaat niet kankerverwekkend is. En het Europees Voedselagentschap, het EFSA, heeft zich gedeeltelijk op die dubieuze studies gebaseerd om glyfosaat veilig te verklaren. De Wereldgezondheidsorganisatie beweert nochtans het tegendeel.»

HUMO Waarom beroept een onafhankelijke Europese instantie zich op gemanipuleerde studies van een multinational die fortuinen verdient aan die schadelijke stof?

Staes «We zien al jaren dat er beïnvloeding is bij het EFSA. Wetenschappers worden ingehuurd om bepaalde conclusies te trekken, belangenconflicten worden niet gemeld, hoge ambtenaren nemen plots ontslag om voor agrochemische bedrijven te gaan werken. We klagen dat al aan sinds 2010.

»Het EFSA beroept zich op 183 studies, waarvan bijna de helft geheim is. Samen met drie collega’s uit het Europees Parlement voer ik een juridische strijd om die studies in handen te krijgen. Men heeft ons een cd-rom gegeven met een deel van de informatie, maar in die studies waren hele passages met zwart doorgestreept, zodat ze onleesbaar waren.»

'Een groot deel van de analyse van Luckas Vander Taelen was correct, maar op dat moment was onze partij daar niet klaar voor.'

HUMO Het Europees Parlement wilde glyfosaat de komende zeven jaar nog aan strenge voorwaarden onderwerpen. De Europese Commissie heeft die beperkingen van tafel geveegd en gaat voor een nieuwe erkenning van tien jaar. Begrijpt u dan waarom mensen hun geloof in Europa verliezen?

Staes «Dat de Europese Commissie doof blijft voor alle bezwaren vanuit het parlement is wraakroepend. Zelfs het EFSA geeft toe dat glyfosaat gevaarlijk is voor zoogdieren en insectenetende vogels. En tot nader order is de mens een zoogdier. Glyfosaat heeft een hormoonverstorende werking en is nefast voor het leven in het water en de biodiversiteit. Dat zou moeten volstaan voor een onmiddellijk verbod. Maar de economische belangen zijn enorm. Voor bedrijven als Monsanto zijn die onkruidverdelgers pure winstmachines. En zelfs als we deze strijd winnen, hebben ze andere producten klaarstaan die minstens even schadelijk zijn.»

HUMO U vecht ook al jaren voor een verbod op de beruchte hormoonverstoorders: schadelijke stoffen in plastic flesjes, melkkartonnen, tandpasta, zeep, kaasverpakkingen…

Staes «Deze zomer hebben enkele topwetenschappers een alarmkreet gericht aan alle ministers van Volksgezondheid in de EU. Ook Maggie De Block heeft die brief gekregen. Daarin waarschuwen ze voor de gevaren van die stoffen. Ze veroorzaken tumoren, autisme, obesitas, diabetes, vroegtijdige puberteit, verminderde vruchtbaarheid… Ze richten jaarlijks voor 163 miljard euro schade aan.

»In 2013 heeft het directoraat-generaal Milieu van de Europese Commissie een aantal criteria voorgesteld voor het gebruik van die stoffen. Het baseerde zich daarvoor op een studie van de Britse professor Andreas Kortenkamp, dé autoriteit in de sector, die een duidelijke link legde tussen die hormoonverstoorders en allerlei aandoeningen. De industrie lanceerde meteen een tegenstrategie, met technieken uit de tabakslobby: wetenschappers inschakelen om twijfel te zaaien. En wat deed de Europese Commissie? Ze bestelde een onderzoek naar de impact van een eventueel verbod op de industrie. De focus verschoof dus van de volksgezondheid naar de economische gevolgen. Zweden en het Europees Parlement tekenden verzet aan. Met succes. Eind 2015 besliste het Hof van Justitie dat die economische impactstudie naast de kwestie was. Toch weigerde de nieuwe Europese commissaris, de Litouwer Vytenis Andriukaitis, ze te annuleren. Daarna kwam hij met een set flauwe criteria. Dan weet je dat er op grote schaal gelobbyd is. Dat zijn geen spoken.

»Toch boeken we soms ook successen. We zijn erin geslaagd om de aanwezigheid van hormoonverstoorders in babyflesjes te verbieden. Geen enkele ouder aanvaardt dat er in het flesje voor zijn kind hormoonverstoorders zitten.»

HUMO Maar als dat kind twee jaar ouder is, drinkt het melk uit verpakkingen waarvan de binnenkant bestaat uit schadelijke stoffen.

Staes (droog) «Inderdaad. Bovendien verzint de industrie er jaarlijks duizenden nieuwe stoffen bij. Bisfenol A, dat schildkliertumoren veroorzaakt, mag niet meer gebruikt worden in ecolabelproducten. Daarom gebruikt men voortaan bisfenol C in plastic flesjes.»

HUMO Wordt u daar nooit moedeloos van?

Staes «Nee, want daar bereik je niks mee. Mijn verontwaardiging blijft groot. Het alternatief is: hen hun gang laten gaan. Zolang ik daar zit, zal ik het algemeen belang verdedigen.»


Fysieke agressie

HUMO Een ander groot schandaal was dieselgate, het gesjoemel met de uitstoot van Volkswagens. Zijn daar de juiste lessen uit getrokken?

Staes «De onderzoekscommissie heeft uitstekend gewerkt. We hebben de vinger op de wonde gelegd. De Europese Commissie en veel lidstaten waren al lang op de hoogte van het bedrog, maar vertikten het om het te stoppen.

»De auto-industrie is nu eenmaal heel belangrijk. Angela Merkel heeft de Duitse autobouwers altijd de hand boven het hoofd gehouden. Maar bij de opening van de huidige kiescampagne zei ze dat de industrie zware fouten heeft begaan en dat de aanbevelingen van het Europees Parlement in daden moeten worden omgezet. Dat was klare taal.»

HUMO Eén van de aanbevelingen was een onafhankelijk Europees controleorgaan dat de uitstoot van wagens nagaat. De christendemocraten waren eerst vóór, maar keerden hun kar. Waarom?

Staes «Vraag het aan Ivo Belet. Ik weet alleen dat de auto-industrie in Europa de tweede grootste lobbygroep is, na de financiële sector. In 2014 gaf ze meer dan 20 miljoen uit aan het wegmasseren van nadelige maatregelen. Dat controleorgaan heeft het niet gehaald, maar veel andere aanbevelingen wel.»

HUMO En gaan die aanbevelingen ervoor zorgen dat de autofabrikanten in de toekomst de boel niet meer kunnen belazeren?

Staes «Ja, dat kan niet meer. De alertheid bij overheid en consument is nu veel groter. In alle politieke partijen zijn er mensen die dit zullen blijven opvolgen.»

HUMO Maar het bedrog mag nog zeven jaar doorgaan. Tot 2023 mogen autofabrikanten blijven liegen over de werkelijke uitstoot van de wagens die ze verkopen. Vindt u dat billijk?

Staes «Het is wat ingewikkelder. Sjoemelen mag niet. Maar men heeft tijd gekocht en het bedrog gelegaliseerd. De huidige dieselwagens overschrijden de uitstootnormen soms met een veelvoud. De norm lag op 80 milligram stikstofoxide per kilometer en men heeft die tot 2023 meer dan de helft hoger gelegd om de sector wat tijd te gunnen. Anders zouden dieselwagens een pak duurder worden.

»De autosector heeft die bindende uitstootnormen destijds ook met alle middelen proberen tegen te houden. Ik heb gezien hoe sommige parlementsleden schaamteloos voor de autolobby reden en zelfs fysieke agressie gebruikten.»

HUMO Pardon?

Staes «Vraag maar aan Frieda Brepoels. Van 2004 tot 2009 zetelde zij als N-VA-Europarlementslid in de grote christendemocratische fractie, vanwege het kartel met CD&V. Frieda wilde vóór die uitstootnormen stemmen, tegen de wil van haar fractie in. Een Duitse christendemocraat pakte haar beet bij haar vestje en trok haar weg. Hij zou het wel in haar plaats doen. Ze moest zich lostrekken om zelf te kunnen stemmen. Tijdens die zitting zag ik ook Duitse socialisten met dassen van Volkswagen. Gerhard Schröder, de voormalige Duitse bondskanselier, zat in de raad van bestuur van Volkswagen en had zijn partijgenoten opgedragen om die uitstootnormen tegen te houden. Anders mochten ze een verkiesbare plaats vergeten.»

HUMO In De Standaard schreef mobiliteitsexpert Kris Peeters: ‘Volkswagen bedroog de hele kloot, kondigde het ontslag aan van 30.000 werknemers en gaf de verantwoordelijke CEO een pensioen van 3.100 euro per dag. Een succesformule, want Volkswagen werd opnieuw ’s werelds populairste autobouwer.’ Lees: de mensen wíllen blijkbaar bedrogen worden.

Staes «Dat is zo. Mensen zijn blij dat er opgetreden wordt tegen wantoestanden, maar als zij dat goede en betaalbare wagens vinden, blijven ze die kopen. Daarom moet de overheid zorgen dat ze in orde zijn.»

'De autosector heeft met alle middelen gelobbyd om de uitstootnormen tegen te houden. Tijdens de stemming zag ik Duitse socialisten rondlopen met dassen van Volkswagen'

HUMO Heeft u de indruk dat multinationals in het huidige Europa machtiger worden?

Staes «Dat verschilt van dossier tot dossier. Vanuit een parlement kun je zulke machtige spelers niet zomaar in het gelid dwingen. Hun omzet is groter dan het bruto nationaal product van de meeste EU-lidstaten. Ze beïnvloeden collega’s en proberen mensen zoals ik te ridiculiseren. Maar ik weet zeker dat we de strijd finaal zullen winnen. Inzake mobiliteit, voedselveiligheid en bankenwetgeving zie je de samenleving ten goede veranderen. Ook de groep mensen die in het verzet komt, groeit. Denk maar aan het massale protest tegen de Oosterweelverbinding. Ik zie ook hoe steeds meer Europese steden vervuilende wagens bannen. De autofabrikanten kunnen niet anders dan schonere wagens bouwen.»

HUMO In zijn boek ‘Hoe durven ze?’ schreef PVDA-voorzitter Peter Mertens dat er meer dan 4.000 lobbyisten zijn met een officiële toegangsbadge van het Europees Parlement. Zes keer meer dan het aantal parlementsleden.

Staes «Dat zullen er ondertussen nog meer zijn.»

HUMO Je moet toch van ijzer zijn om nee te zeggen tegen al die dure etentjes en enveloppes onder tafel?

Staes «Dat lijkt me niet moeilijk als je de moed van je overtuiging hebt. Zelf ben ik nog nooit op die manier benaderd. Men weet dat het geen zin heeft. Maar het gebeurt, uiteraard.»

HUMO Wat denkt u als ex-Eurocommissaris Karel De Gucht, boven op zijn maandelijkse uittredingsvergoeding van 8.000 euro, nog 144.000 euro per jaar extra casht in de raad van bestuur van ArcelorMittal, de grootvervuiler die jaarlijks 1,5 miljoen euro uitgeeft aan lobbying?

Staes «Hij zou op zijn minst afstand moeten doen van die opzegvergoeding. De regels voor uittredende commissarissen en parlementsleden moeten scherper: ik ken er die nu voor lobbykantoren werken, of voor industrieën waarin ze gespecialiseerd waren. De ontluizingsperiode moet van twee naar vijf jaar. Ik stel me ook ernstige vragen bij actieve politici die in raden van bestuur zetelen. De regel is dat zij zich onthouden bij stemmingen over materie waarin ze belangen hebben. Maar dat gebeurt niet altijd.»

HUMO Europarlementsleden krijgen een brutoloon van 8.484 euro, aangevuld met een onkostenvergoeding van 4.342 euro. Maar er wordt nauwelijks gecontroleerd waarvoor ze dat geld gebruiken. Is dat in deze tijden nog houdbaar?

Staes «We hebben tevergeefs geprobeerd om die regels te veranderen. Daarom hebben we, als groene fractie, een interne regel gemaakt: de onkostenvergoeding wordt op een aparte rekening gestort, los van ons inkomen. We houden een boekhouding bij van onze kosten en die wordt gecontroleerd door een revisor. Het geld dat we niet hebben gebruikt, storten we in 2019 terug.»

HUMO Geeft de maandelijkse verhuizing naar Straatsburg aanleiding tot hoge rekeningen voor etentjes, hotels, limousines en dames van plezier?

Staes «Voor het verblijf in Straatsburg krijgen we een dagvergoeding van 308 euro. Ik vind dat een royaal bedrag en daar profiteert de stad Straatsburg van. Sommige hotels verdubbelen hun prijzen voor ons. Mijn kamer in het Ibis-hotel kost normaal 68 euro per nacht. Als ik daar ben, wordt dat 144 euro.»

HUMO Maar leidt die verhuis tot decadent gedrag?

Staes «Dat zie ik niet.»

HUMO Mag ik dat verrassend noemen?

Staes «Net zoals in de rest van de maatschappij heb je in het parlement mensen die de kantjes eraf lopen. Maar na elke verkiezing verdwijnt de helft van de Europarlementsleden. De ‘feestvarkens’ sneuvelen na één legislatuur. Ik weet nu al wie er volgend jaar niet meer zullen zijn.»

'De consument heeft een rol te spelen door bewuster te kopen, verspilling te mijden en soms een beetje meer te betalen.'

HUMO Commissievoorzitter Juncker maakte zich deze zomer kwaad omdat slechts een dertigtal parlementsleden kwamen opdagen voor een parlementair debat. ‘Jullie zijn belachelijk,’ brieste hij.

Staes «Ik zat in een interview met een Franse krant. Het heeft geen zin om van ’s morgens tot middernacht aanwezig te zijn om te luisteren naar debatten waar je niks van kent. Je moet jezelf specialiseren.»

HUMO Een Belgisch parlementslid zei over Juncker: ‘Ik heb geen lessen te krijgen van een dronkenlap die slechts van dinsdag tot donderdag werkt.’

Staes «Men zegt dat Juncker een drankprobleem heeft. Ik heb daar geen bewijzen van, al heb ik speeches van hem gezien waarin hij aangeschoten lijkt. Hij schiet alleszins schromelijk tekort als commissievoorzitter.»


Islamofoob

HUMO U was 20 jaar lid van de Volksunie en stapte na de breuk over naar Groen. Voelt u zich als Vlaamsgezinde een buitenbeentje binnen uw partij?

Staes «Nee. Sommige partijgenoten hebben een Vlaamse reflex, anderen niet. Men noemt ons wel eens belgicistisch, omdat we samenwerken met Ecolo, maar dat vind ik logisch: in het Europees Parlement werk ik samen met groene partijen uit heel Europa.»

HUMO Hoe kijkt u naar de toekomst van België?

Staes «In mijn vroege jeugd was ik voor de republiek Vlaanderen, maar als politicus ben ik nooit een separatist geweest. Ik zat op de lijn van Hugo Schiltz en Vic Anciaux: het verbeteren van België door een aantal beleidsdomeinen naar Vlaanderen over te hevelen. Als groenen zaten we aan tafel bij alle staatshervormingen van de laatste 25 jaar. Dat proces is nog niet af.»

HUMO Klopt het dat u zowat de enige groene politicus bent die nog gaat tafelen met dat andere buitenbeentje, Luckas Vander Taelen?

Staes «Ik probeer met al mijn collega’s contact te houden. Luckas heb ik altijd graag gehad, maar hij heeft afscheid genomen van de politiek.»

HUMO Hij werd door de partijtop buitengekeken. Zijn kritiek op de radicale islam en de samenlevingsproblemen in Brussel paste niet in het groene plaatje.


Staes «Een groot deel van zijn analyse was correct, maar op dat moment was onze partij daar niet klaar voor.»

HUMO Vindt u dat de partij in de fout is gegaan?

Staes «Fouten komen meestal van twee kanten. Er was misschien beter wat meer overleg geweest.»

HUMO U vindt dat een lastige vraag, hè?

Staes «Kijk, ik ben het vaak eens geweest met Luckas, maar soms dacht ik ook: ‘Allee, waarom zeg je dat nu zo bot?’ Maar de partij had ook minder verkrampt moeten reageren op zijn uitspraken.

»Sindsdien is er wel wat veranderd. Eind 2016 kwam onze Brusselse schepen Annalisa Gadaleta onder vuur te liggen vanwege haar boek over Molenbeek (ze schreef onder meer dat Molenbeek op de Maghreb leek en er een generatie zonder toekomst was gecreëerd, red.). De PS noemde dat islamofoob en racistisch, Ecolo was in alle staten, maar onze partij stond als één blok achter Annalisa. Daar was Luckas heel blij om.»

HUMO Ook Bart Tommelein is een goede vriend?

Staes «We kennen elkaar al van bij de VU-jongeren. In de jaren 80 heb ik hem gevraagd om onze voorzitter te worden en hij is dat ook lang geweest. Later belandde hij in het bankwezen, en bij de VLD. We hebben altijd contact gehouden en gaan regelmatig samen eten.»

HUMO Hij voert enthousiast campagne voor zonnepanelen. Vindt u hem een goed minister van Energie?

Staes (geamuseerd) «Bart is een meester-communicator.»

HUMO Dat is een eufemisme voor: je moet niet alles geloven wat hij zegt.

Staes «Euh, dat klopt (lacht). Ik hoor van mijn Vlaamse collega’s goede zaken over hem, maar af en toe voelen ze zich ook flink beetgenomen. Maar ik apprecieer hem erg als mens. Ik laat geen vrienden vallen omdat ze een andere politieke mening hebben.»

Meer over

Reageren op een artikel, uw mening ventileren of een verhelderend inzicht delen met de wereld

Ga naar Open Venster

Op alle artikelen, foto's en video's op humo.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar redactie@humo.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234